Kunst Thijs

Facelift

2011-04-24T14:15:00.003+02:00

Na 5 jaar is het tijd voor een facelift. Nee niet van mezelf, maar van deze blog. De nieuwe versie ziet er zo anders uit dat meteen ook een ander adres nodig was. Heb je de link ergens opgeslagen, verander hem dan in http://kunstthijs2.blogspot.com/. De nieuwe format geeft beeld voorrang op tekst, iets dat beter past in het huidig tijdsgewricht. Ook de agenda is vernieuwd, handig voor wie mijn expotips wel wist te appreciëren. Rubrieken zijn afgeschaft en de site heeft nu zowaar een eigen logo. Check it out now!

Hype Ensor

2010-12-30T21:13:00.014+01:00

Het moet mij van het hart: ik heb Ensor nooit zo'n bijzonder kunstenaar gevonden. Maar het schijnt nu eenmaal het Ensor jaar te zijn dus ben ik toch maar naar de expo "Hareng Sauer" in het KMSK en het SMAK getrokken. Vooral eigenlijk omdat er nogal wat hedendaags werk zou zijn: ik wou wel eens zien wiens werk men met dat van Ensor in verband zou brengen. Wel vreemd dat men zoiets doet, want Ensor kan misschien wel de grondlegger van de moderne kunst genoemd worden, maar zijn invloed op de hedendaagse kunst was hoogstens indirect.
De verbanden op de expositie zijn dan ook vaak ver gezocht en lijken meer een rechtvaardiging achteraf. Zonder het werk van andere kunstenaars zou de expo sowieso een mager beestje geworden zijn, zeker als men het concept met de twee locaties had willen aanhouden. Op zich is dat een goed idee. KMSK en SMAK liggen vlakbij elkaar en vertegenwoordigen twee kunsthistorische uitersten: oude kunst en actuele kunst. Waarom de barrière niet doorbreken en een expositie organiseren op beide terreinen? Een beter symbool voor Ensor als aartsvader van de moderne kunst, pardon: hedendaagse kunst, is er niet te vinden. Grappig detail: ooit heeft Jan Hoet hemel en aarde moeten bewegen om onder de vleugels van het KMSK uit te komen en het SMAK uit de grond te stampen en nu vallen beiden opponenten elkaar in de armen. Maar er is dus ook een praktische reden om er hedendaagse kunst bij te sleuren. Men heeft gewoon niet genoeg werk van Ensor om er twee exporuimtes mee te vullen. Belangrijke werken verdwenen bovendien naar het buitenland: ik zag ooit met eigen ogen zijn meesterwerk "De intrede van Christus in Brussel" in het Getty museum in Los Angeles. Dat is het enige grote werk dat hij ooit heeft gemaakt, zijn atelier was ongeschikt voor grote formaten. Er zijn ook veel meer tekeningen dan schilderijen te zien en die zijn vanzelf al kleiner. Er waren dus vele lege plekken om op te vullen en dat heeft de curator ertoe aangezet om er alles bij te sleuren wat maar kon. Iets wat de gids al op voorhand deed zuchten dat er veel te veel werken waren voor een rondleiding van anderhalf uur. Ze raadde ons aan om na de uitleg zelf nog eens door de zalen rond te toeren. Iets wat ik niemand heb zien doen. Ikzelf trouwens ook niet, want ik wou kost wat kost nog de expo van Adrian Ghenie bezoeken. Resultaat is dat ik amper nog weet wat ik allemaal heb gezien, of beter: van wie het werk was dat ik heb gezien. Ik herinner mij (gerangschikt van goed naar slecht) een kleurig werk van Martin Kippenberger, een mooi portret door Marlene Dumas, de wassen kopjes van Thomas Schütte, een plaasteren sculptuur van Franz West, een getatoeëerd varkensvelletje door Wim Delvoy, foto's van een performance van Paul McCarthy, een aantal atypische werken van Raymond Pettibon, niet de allermooiste Vincent Geyskens, een maquette ipv een video van Pipilotti Rist. Maar dat is maar een fractie van de namen die in de brochure worden opgesomd. Allemaal werken die met Ensor geassocieerd zouden kunnen worden. "Dedectivewerk" noemde de gids het. Zelf zou ik het over een andere boeg gegooid hebben. Ik zou de bezoeker wijzen op de vooruitgang die de beeldende kunst sinds Ensor gemaakt heeft. Nooit eerder heeft de kunst zoveel expressieve middelen kunnen inzetten. Er wordt tegenwoordig op veel groter formaat gewerkt, de kleuren zijn veel heviger geworden sinds het gebruik van acryl, de verf wordt er nu nog dikker op gesmeerd, de vormen zijn abstracter dan ooit, figuratie is dankzij projectie nog trefzekerder geworden, fotografie en video zijn nu ook volwaardige artistieke media, men heeft de performance uitgevonden, beeldhouwers werken met nieuwe materialen zoals bouwschuim, en ga zo maar door. Als we echter zo redeneren valt de vergelijking uit in het nadeel van Ensor en dat kan een tentoonstellingsmaker zich natuurlijk niet permitteren. In zijn tijd zal hij wel een voorloper geweest zijn, maar nu vind ik zijn werk toch wat zwak uitvallen. Alleen al die gouden kadertjes met krulletjes doen mij huiveren. Zelfs de vraag of Ensor's tijdgenoten een vergelijking met de actuele kunst zouden overleven stellen we beter niet. Want dan komen we uit bij de impressionisten, post-impressionisten, expressionisten en uiteindelijk zelfs bij de cubisten. Allemaal veel straffere kunstenaars dan Ensor. Zelf wordt hij tot de symbolisten gerekend, maar als je het mij vraagt was hij vooral een individualist. Iets wat hoog wordt aangeslagen in de actuele kunst, men noemt je dan een "vernieuwer". En zo eindigen we dan toch met een compliment voor Ensor. Vooruit dan maar, omdat dit het Ensor jaar was.

Expotips 21

2010-12-12T11:40:00.012+01:00

Exposities die ik graag zou bezoeken:

> Schilderijen van Adrian Ghenie in het SMAK in Gent tot 27/3/2011. Begin van dit jaar heb ik de expo gemist in galerij Tim Van Laere in Antwerpen. Maar deze Roemeense schilder is zo goed dat hij al in het museum-circuit zit en nu dus in het SMAK te bewonderen is. Alleen hoop ik dat er niet enkel de recente collage-schilderijen te zien zijn, want die vindt ik nu net iets minder. Done!
> "Drawing documents" met werk van oa Rinus Van De Velde in Extra City in Antwerpen tot 6/2/2011. Tekenen is terug aan het opkomen. Het biedt dan ook een aantal plastische mogelijkheden die schilderen niet heeft. De tekening is zijn status van voorstudie van een schilderij al lang ontgroeid. Done!
> "The power of drawing" met werk van oa Borremans, Heck, Hanssen, Raveel, Van den Broeck, Van Imschoot, Van de Velde en Van Kerckhoven tot 22/1 in galerij Geukens & De Vil in Antwerpen. Tiens, veel werk van schilders. Spreekt een beetje tegen wat ik hierboven beweer over tekenen als zelfstandig medium.
> "Relax Most Of Your Muscles" met werk van Dennis Tyfus in Be-Part in Waregem tot 30/1. Regelmatig kom ik ergens wel eens iets van hem tegen, laatst nog op een expo in Bozar (ik weet niet meer welke). Een beetje Hell'O Monsters of Fred Bervoets of Kati Heck (lino's) of zelfs Kamagurka. Grafisch heel leuk, underground & psychedelisch. Bezoek ook eens zijn bijzonder leuke website.

Eigen werk 35

2010-11-15T22:55:00.006+01:00

Ik doe verder met mijn reeks "photoshoppen met tekst". Bij deze lachende gezichten heb ik tekstfragmenten geplaatst uit een reclame voor dieetpillen. De tekst heeft tot doel het beeld aan te dikken (pun intended). Er wordt een verhaal aan opgedrongen om de cliché associaties van de kijker te dwarsbomen. Wat het tekenen zelf betreft probeer ik een zekere vlotheid in de lijn te krijgen, met wisselend resultaat. Vooral nevenstaande tekening is goed gelukt.

Eigen werk 34

2010-11-03T21:57:00.003+01:00

Houtskool bleek toch een beetje te grof voor het kleine formaat waarop ik momenteel werk. Dus heb ik mijn potloden weer eens boven gehaald. Naar het voorbeeld van kunstenaars die met onderschriften een ander karakter geven aan hetgeen wordt afgebeeld (zie ook het bericht daarover) ben ik ook met tekst aan de slag gegaan. Een beetje gradsduinen in een Duits roddelblad levert schitterende zinsnedes op. Die zijn op zichzelf al leuk, laat staan als je ze met een bepaald beeld combineert. In dit geval het beeld van een karaktervolle oude kop. Zie tekening hiernaast en ook de tekening hier.

Expotips 20

2010-11-02T16:23:00.008+01:00

Volgende tentoonstellingen zou ik graag bezoeken:

> Michaël Borremans in Zeno X in Antwerpen, van 22/10 tot 27/11/2010. In De Morgen stond onlangs een boeiend interview met hem. Waarin hij zegt soms beschaamd te zijn dat hij schilder is, zo slecht wordt er tegenwoordig geschilderd. Zelf maakt hij inderdaad wel heel goed werk. Ik ben vooral benieuwd naar zijn naakten (foto), een thema dat hij nu voor het eerst aansnijdt.
> "Public Private Paintings" in MuZee in Oostende, van 9/10/2010 tot 9/1/2011. Schilderkunst van de laatste 10 jaar uit publieke en private collecties. De publieke collecties zijn die van Smak, Muhka en Muzee, voor de private collecties werden 15 verzamelaars bereid gevonden om deel te nemen. Ik zie er in elk geval de juiste namen tussen staan: Bert De Beul, Michael Borremans, Robert Devriendt, Tina Gillen, Jan Van Imschoot, Stephan Balleux, Kati Heck.
> "Een visie op Centraal-Europa" in Brugge, van 22/10/2010 tot 23/01/2011. Een expositie met werk van Centraal-Europese kunstenaars, samengesteld door Luc Tuymans. Ik kan mij eerlijk gezegd niets voorstellen bij "Centraal-Europse kunstenaars", het is mij te doen om individuele kunstenaars en eigenlijk zelfs maar om één kunstenaar. Ik heb het inderdaad over mijn favoriete schilder Neo Rauch, waarvan maar uiterst zelden werk in België te zien. Op naar de Brugse stadshallen! Done!
> "Hareng saur: Ensor en de hedendaagse kunst" in het MSKGent en het SMAK, tot 27/2/2011. Wat ooit El Greco overkwam lijkt nu ook Ensor te beurt te vallen. Hij wordt namelijk meer en meer gezien als een oervader van het modernisme en een inspirator van hedendaagse kunstenaars. Om dat statement kracht bij te zetten wordt zijn werk zowel in het MSK en het SMAK getoond. Er hangt bijpassend werk van actuele kunstenaars. Ik kijk er wel naar uit om nog eens iets van o.a. Jake & Dinos Chapman, Marlene Dumas, Jonathan Meese, Cindy Sherman of Raymond Pettibon te zien. Done!

Iedereen kan tekenen

2010-10-22T23:17:00.002+02:00

Er zou een leeftijd zijn waarop een kind van nature goed kan tekenen. Het kijkt dan op een abstracte manier naar de wereld, het ziet vormen en kleuren waaraan het nog niet teveel betekenis kan geven. En wat is een tekening of een schilderij nu meer dan een puzzel van vormen kleuren? Zet die op papier alsof je een printer bent en zie: een nauwkeurige representatie van de realiteit ontstaat. Die natuurlijke gave valt voor het moment waarop we poppetjes leren tekenen, je weet wel, door bolletjes van verschillende dimensies aaneen te plakken en te voorzien van harken bij wijze van armen en benen.
Die symbolische aanpak wordt zo overdreven gestimuleerd dat een kind zijn natuurlijke aanleg snel weer kwijtspeelt. Een goede manier om die terug te krijgen wordt beschreven in het beroemde boek "Drawing with the Right Brain" van Betty Edwards. Die stelt dat we te symbolisch, te rationeel kijken. Die ratio zit in de linkerkant van ons brein, vandaar dus het idee om bij het tekenen de rechter hersenhelft te stimuleren. Wat je kan doen door de betekenis uit het beeld te halen, bijvoorbeeld door het om te draaien. Hoeveel kunstenaars zijn er niet die deze truuk toepassen! Michael Borremans had het er nog over in een recent interview, hij schildert van foto's en draait ze gewoon om bij het schilderen. De methode van Edwards is erg goed om snel een goed resultaat te verkrijgen. Maar voor wie wat meer tijd heeft voldoet ook de traditionele tekenopleiding. Dat beweert toch James McMullan in zijn wekelijkse column in de New York Times. Elke week leert hij de lezer een nieuwe waarnemingstruuk. De eerste les gaat over het kijken in ellipsen. De tweede behandelt arceren als middel om donker-licht gradaties weer te geven. Daarna heeft hij het over perspectief. Heel traditioneel allemaal. In nog een les heeft hij het over het tekenen van de natuur. En in de laatste les tot nu toe gaat het over de vorm van de dingen. Eigenlijk heeft hij het net als Edwards over manieren om niet-symbolisch te kijken. Al komt er bij hem toch wat meer ratio kijken, je moet toch iets meer nadenken over wat je ziet. Met dat verschil dat je het niet herleidt tot louter functionele onderdelen (het kop-lijf-armen-benen verhaal van het symbolisch tekenen) maar tot datgene waaruit een beeld werkelijk is samengesteld (ellipsen, perpectief, vormen en dergelijke). Zelf teken ik eerder à la Edwards. Misschien doe ik dat ook liever. Tekenen als een printer is ontspannender omdat het je geest pas echt leeg maakt, ik moet voor mijn werk al genoeg nadenken!

Als ik een muur was...

2010-10-18T23:09:00.004+02:00

Als ik een blanco muur was, dan stond er nu een tag op. Zonder dat ik er iets van gemerkt had. Maar ik mag mij gelukkig prijzen: het is een tag van Banksy, 's werelds meest bekende graffiti artiest. Wat ik bedoel? Awel, ik ben naar zijn film geweest, getiteld "Exit Through the Gift Shop". Even kort het verhaal schetsen.
Thierry Guetta, een wacko winkelier uit LA, filmt in zijn vrije tijd straatkunstenaars. Hij volgt ze urenlang, meestal 's nachts, bij het uitoefenen van hun ambacht. Via via komt hij terecht bij Banksy. De wereldberoemde graffiti kunstenaar doet hiervan zelf het relaas. Met vervormde stem en onherkenbaar gefilmd, want zijn werk is nog steeds illegaal, vertelt hij hoe Guetta zijn interventies filmt. Maar de documentaire die hij uiteindelijk uit de opnames distilleert is zo slecht dat Banksy het project overneemt. Grappend raadt hij de man aan om zelf graffiti artiest te worden, iets wat Guetta zich geen twee keer laat zeggen. Vol overgave stort hij zich op de productie van straatkunst. Al snel echter wil hij zich lanceren in de echte kunstwereld en hij zet een grootse expositie op in LA. Schaamteloos gebruik makend van de straat als gratis promotiekanaal en op ingenieuze wijze de media bespelend wordt de show een megasucces: "a star is born". Alleen lijkt zijn werk verdacht veel op dat van Banksy, al is het een stuk minder geïnspireerd en een herhaling van zichzelf. Op dat moment wist ik het zeker: Banksy heeft me bij de neus genomen, de film is één grote grap. De artiestennaam van Guetta, Mr. Brainwash, had al een belletje moeten doen rinkelen. De film toont ons waar commercialisering in de kunst toe leidt: een verarming van het werk en een aantasting van de integriteit van de kunstenaar. Het is één van de nagels waarop Banksy al jaren klopt. Hij noemt de kunstwereld "the biggest joke going", een reservaat voor wie overgepriviligeerd, zwak of pretentieus is. Zijn werk is zodanig kritisch voor de kunstmarkt dat hij zich hoedt om er deel van uit te maken. Hij verkoopt boeken met foto's van zijn straatinterventies en zou via de site "Pictures on Walls" sporadisch zeefdrukken aanbieden. Alleen is hij intussen zelf een sterk merk geworden en worden de zeefdrukken voor exorbitante bedragen weer doorverkocht. Op zijn website neemt hij expliciet afstand van enkele galerijen die zich daarin hebben gespecialiseerd. Je vindt er ook een webwinkel, die echter niets meer bevat dan hoge resolutie beelden van recent werk, vrij te downloaden voor wie dat wil. Zijn werk op straat is moeilijker in geld om te zetten, sommige gemeentebesturen sparen kosten noch moeite om het te conserveren. De straat als openluchtmuseum, een ideaal dat heel wat graffiti artiesten nastreven. Zijn interventies maken nu deel uit van het cultureel erfgoed. Heel mooi was zijn actie in de National Gallery. Hij slaagde er ooit in om daar een werk van hem tussen de andere op te hangen. Het was een copie van het wereldberoemde schilderij met de lelies en het Japans bruggetje van Monet. In de versie van Banksy liggen er een paar winkelkarretjes in de vijver, een mooie metafoor voor de supermarkt die vooral de moderne kunst intussen geworden is. In de film zijn trouwens beelden van deze actie te zien. De film bevat dus niet alleen een boodschap over de kunstwereld, hij documenteert ook het performance aspect van Banksy's werk. Verder krijg je een goed inzicht in de werkwijze van de kunstenaar: je ziet hem foto's projecteren om zijn beelden te maken en sjablonen uitsnijden om ze op straat te reproduceren. In die zin is deze "mocumentary" toch nog een beetje een "documentary". Wie zich niet door Banksy laat bedotten gaat in elk geval met een mooie boodschap naar huis: nog niet elke kunstenaar heeft zijn ziel aan de duivel verkocht.

Schilder van de week 5

2010-10-09T21:57:00.004+02:00

Ook als kunstenaar kan je de nobelprijs fysica winnen. Dat bleek deze week nog toen de Nederlander Andre Geim werd gelauwerd voor zijn ontdekking van grafeen. Dat is een laag koolstof van één atoom dik, 100 keer sneller dan silicium en 200 keer sterker dan staal. De manier waarop hij in 2004 grafeen bekwam is een beetje knullig: door een stukje Scotch Magic Tape van een potloodpunt te trekken. Laat dat nu net de manier zijn waarop kunstenaar Stephan Van Den Burg al een paar jaar zijn tekeningen maakt.
Oké, hij begon er pas in 2008 mee. Maar hij zweert nog nooit van Geim's onderzoek gehoord te hebben. Waardoor hij evengoed een beetje de uitvinder van grafeen genoemd mag worden. Kunst en wetenschap zijn niet voor niets nauw verwant. Kunstenaars zijn ook onderzoekers, ze moeten telkens weer nieuwe oplossingen vinden om de kunst vooruit te helpen. En dat is precies wat Van Den Burg heeft gedaan. Met zijn werken van "tape en potlood op papier" realiseert hij werken met een uniek karakter. Hoe doet hij het? Wel, hij tekent een lijn op papier, maar trekt ze met behulp van Scotch Magic Tape deels terug van het papier. Op het stukje tape staat zo een copie van de lijn. Hij plakt het elders op zijn blad en tekent weer lijnen, die hij op dezelfde manier copieert en verplaatst. Hij tekent ook op de tape (dat kan op Scotch Magic Tape) en verkrijgt zo een twee-lagen-effect, waarbij de eerste laag zich wat glaziger toont door de tape heen. Voeg daar nog ongelukjes bij zoals zichtbare tape-randen, grafietvlekjes en zo meer, en je krijgt een mooie textuur. Althans op foto, want ik heb zijn werk nog nooit in het echt gezien. Hij beeldt meestal natuur en architectuur uit met deze techniek. Of zijn werk dankzij het grafeen 100 keer sneller en 200 keer sterker is dan dat van andere artiesten laat ik in het midden, maar mooi is het zeker.

Photoshoppen met tekst

2010-10-03T23:22:00.002+02:00

Eindelijk heb ik het onlangs uitgegeven boek over Rinus Van de Velde op de kop kunnen tikken. Of moet ik zeggen: boekje, want het heeft niet eens het formaat van een A4. Een beetje bescheiden om werk te laten zien dat soms meer dan twee meter groot is. Het was pas uit toen ik het zag liggen in mei dit jaar op Van de Veldes expo in galerij Pocketroom in Antwerpen. Ook op Art Brussels lag het te blinken op de stand van galerij Zink (uitgever van het boek en tevens vertegenwoordiger van de kunstenaar), maar ook ditmaal had ik geen cash bij. Maar wat uitstel is niet erg als het genoegen verzekerd is.
Op Van de Veldes weblog had ik al gesnoept van zijn tekeningen, ik wist er daar vooral het cartoonesk karakter van te appreciëren. Dat wordt veroorzaakt door de onderschriften, die het beeld in een geheel nieuwe context plaatsen en er een grappige wending aan geven. Enkele voorbeelden: het beeld van een man van middelbare leeftijd die in zijn ondergoed in een zetel zit heeft als onderschrift "what did you expect", bij het beeld van twee halfnaakte inboorlingen met pluimen op hun hoofd staat "i am so sorry, but we're looking for something different", een man die een vrouw in zijn armen innig kust wordt ondertiteld met "nice to meet you". Heel erg komisch allemaal. Het was dus pas toen ik zijn tekeningen op ware grootte zag dat ik besefte dat er meer aan de hand was. Je maakt geen tekening van twee meter groot om het dan een cartoon te noemen. De tekeningen zijn heel mooi gemaakt, in tegenstelling tot wat ik eerst dacht zijn ze uitgevoerd in zwart pastelkrijt. De kunstenaar zegt dat hij daarmee een intenser zwart bekomt dan met houtskool. Het maakt de tekening ook erg gedurfd, pastel kan je niet zomaar weggommen, elke toevoeging neemt defintief wit weg van het blad. Van de Velde heeft ook een mooie schriftuur, die hij zelf "circulair" noemt. Dat betekent dat het beeld verlevendigd wordt door in alle richtingen te tekenen, iets dat hij concreet bekomt door regelmatig het blad te draaien (niet evident bij een dergelijk formaat). De grote afmetingen hebben dan weer tot doel om de kijker in het beeld te trekken, om het (voor of na het lezen van het onderschrift) werkelijk te beleven. Op exposities hangt hij meerdere werken bij elkaar, zodat ze elkaar versterken en de kijker ze kan samenleggen tot een eigen verhaal. Of zoals iemand in het boekje zegt: het verhaal zit hem in het wit tussen de werken. Achter de keuze van de beelden zit ook het verhaal van de kunstenaar zelf. Zo maakte Van de Velde ooit een serie over de fictieve beeldhouwer William Crowder. Aangezien Van de Velde beeldhouwer is van opleiding mogen we veronderstellen dat die reeks over hemzelf gaat of tenminste toch over het kunstenaarschap. Tegenwoordig is dat een carrière als een andere, en onder het beeld van een schilder die een groot schilderij versjouwt schrijft Van de Velde dan ook "pragmatism, rather than laziness" (commentaar van de schilder die om commerciële redenen al jaren hetzelfde truukje herhaalt). Bij een zaalopstelling van schilderijen staat "after a while i understood that this was not the best way to get their attention" (het publiek lijkt soms meer geïnteresseerd in de kunstenaar dan in het werk). Altijd leuk: een kunstenaar die lacht met de kunstwereld. Latere reeksen zijn gebaseerd op foto's uit National Geographic. In combinatie met de onderschriften vormen deze een kritische noot bij de naïviteit van ontdekkingsreizigers en wetenschappers (en misschien ook wel van kunstenaars) bij hun zoektocht naar nieuwe werelden en de onomstotelijke waarheid. Een schitterende tekst van Koen Sels in het boek heeft het over de tragiek van dergelijke figuren: wie iets nieuw of belangwekkend vindt wil dat aan de wereld meedelen maar speelt het daardoor meteen ook weer kwijt. Grappig, want Rinus Van de Velde bouwt zelf voort op werk van anderen, bijvoorbeeld dat van Benoît (ironische cartoons over het kunstenaarschap), Glen Baxter (idem, maar dan over ontdekkingsreizigers en wetenschappers), Marcel van Eeden (nostalgische prenten met vreemde ondertitels, nota bene ook verdeeld door galerij Zink) en Raymond Pettibon (Californische underground beeldcultuur met poëtische ondertiteling). Geen nood echter, Van de Veldes werk is uniek genoeg. Een mooie kunstenaarscarrière ligt zeker in het verschiet, en ik bedoel dat niet ironisch.

Eigen werk 33

2010-09-25T21:50:00.001+02:00

Het werd tijd om weer eens wat te tekenen. Dus heb ik nieuwe houtskool gekocht en ben ik aan de slag gegaan op A4 formaat. De gebruikte foto's zijn willekeurig gekozen, maar achteraf bekeken was er toch enige samenhang. Wie het ziet mag het zeggen! Klik hieronder op Read more om alle tekeningen te zien.

Atoomexplosies hebben een mooie natuurlijke vorm en zijn daarom interessant om te tekenen. Moeilijker weer te geven zijn de omliggende stofwolken.

Op basis van een eigen foto genomen aan de Oostduitse kust. Ik heb de foto in 3 lagen opgedeeld om hem makkelijker te kunnen tekenen.

Deze tekening is wat minder geslaagd. Misschien omdat het met houtskool moeilijk is om op A4 formaat het nodige detail aan te brengen. Het houtpatroon op de achtergrond doet wat artificieel aan.

Deze paddestoel stond in een bos in Lokeren. De achtergrond was nogal lastig, het is niet makkelijk om bosgrond bedekt met bladeren, gras en lichtvlekken te suggereren.

Expotips 19

2010-09-19T22:12:00.011+02:00

Tentoonstellingen die ik graag zou bezoeken:
>"Renaat Braem 1910-2010", een expo over de architect Renaat Braem (foto) in DeSingel in Antwerpen, van 1/10/2010 tot 9/1/2011. Ik ben fan sinds ik als kind in zijn paviljoen in het Middelheim park speelde. Op de unief kwam ik dan weer graag in het prachtige ellipsvormige rectoraatsgebouw van zijn hand. Done!
>Een expo over het werk van Basquiat in het Musée d'Art Moderne in Parijs, van 15/10/2010 tot 30/1/2011. Een bijdrage in Metropolis over deze jong gestorven schilder deed mij echt zin krijgen om te gaan kijken. Pure Art Brut eigenlijk, maar dan groter en gedurfder. Eén van de ontdekkingen van Andy Warhol.
>"Een verhaal van misleiding", een expo over het werk van Francis Alÿs in Wiels in Brussel, van 9/10/2010 tot 30/1/2011. We hebben allemaal wel al een filmpje van hem gezien, o.a. dat waarin hij een smeltend blok ijs door Mexico stad duwt. Maar deze uitgeweken Belgische kunstenaar maakt ook schilderijen. Ik ben benieuwd.
>Een expo over het werk van Anselm Kiefer in het KMSKA in Antwerpen, van 23/10/2010 tot 23/1/2011. Niet dat ik zo een grote fan ben van zijn grote schilderijen maar een grote expo over deze grote schilder in het kleine België mag je eigenlijk niet missen. Zijn werken zullen mooi staan in het voor renovatie gestripte KMSKA. Done!
>"Knockin' on heaven's door", een expo over het werk van Wim Delvoy in de Bozar in Brussel, van 20/10/2010 tot 23/1/2011. Een hedendaagse kunstenaar waar je moeilijk kan naastkijken. Zelfs niet als je de Bozar voorbijloopt want op het dak staat momenteel aflevering 3 van zijn hemelreikende gotische toren in CORTEN staal. Done!
>"Victimes de la Passion", een expo over het werk van Robert Devriendt in Museum M in Leuven, van 8/10/2010 tot 16/1/2011. Over de geschilderde filmpjes van Devriendt had ik het hier eerder al een keer. Er zullen oude maar ook een aantal nieuwe reeksen worden getoond. Altijd de moeite. Bovendien ben ik nog niet in het nieuwe Museum M geweest. Done!

De beste Belgische kunstwinkel

2010-04-30T17:04:00.006+02:00

Art Brussels, je moet het gewoon gezien hebben. Geen enkele beurs in België heeft dezelfde internationale uitstraling. Ik verzeilde eerder dit jaar op Lineart en het verschil is hemelsbreed. Er waren twee hallen gereserveerd, één met de gevestigde en één met de jonge galerijen. Mijn voorkeur gaat altijd uit naar de tweede categorie. Kunst van beginnende kunstenaars zou overigens goedkoop zijn. Een gevolg van de crisis die immers vooral de prijs van gevestigde kunst de hoogte in drijft. Ik heb niet geïnformeerd naar de prijzen eerlijk gezegd. Ik heb kunst verzameld met mijn ogen. Mijn hoogstpersoonlijke selectie van werken vind je hieronder.

Huis èn schilderij zijn van Eric Corne. Merk op dat het huis ook is afgebeeld op het schilderij. Een mooie combinatie voor de kinderkamer.

Een impressionant werk van Stephane Balleux. Zijn zwart-wit schilderijen vind ik wel beter. Ook mooie werken van Hell'O-Monsters bij Think 21.

Je hoort alsmaar meer van Nick Ervinck. Zijn sculpturen zijn geheel digitaal ontworpen. Hij zette onlangs een sculptuur neer op het dak van een gebouw in Gent. Bij dezelfde galerij vind je ook het schitterende schilderwerk van Joris Ghekiere.

Alles in deze kamer is getekend, zelfs de vloer. Bemerk de persiflage op een werk van Ensor achteraan. Alles van de hand van Abetz&Drescher, een Duits kunstenaarsduo.

Werk van Anoniem. Mooi met die doorschemerende ondergrond en de grafische kwaliteit (het heeft iets van een houtsnede).

Ha, galerij Kleindienst. Die hebben één van mijn favoriete schilders in hun portefeuille, namelijk Tilo Baumgärtel. Maar deze verleidelijke werken zijn van Falk Gernegroß.

Perverse potloodtekeningen op groot formaat van Peter Feiler.

Dirk Zoete vindt de agrarische sector geheel opnieuw uit.

Rinus Vandevelde, mijn absolute favoriet. Galerij Zink vertegenwoordigt ook Marcel Van Eeden, nog een houtskoolvirtuoos.

Luc Dondeyne bij galerij Transit. Gaat ook al jaren mee, presenteert dit maal werk van kleiner formaat. Van Transit krijg ik trouwens al jaren gratis tickets voor Art Brussels, waarvoor dank.

Die goeie ouwe Jan Van Riet, bij Zwart Huis.

Geen idee wie hierachter schuilt. Erwin Wurm misschien?

Een golf van minirobots. Misschien wel een trend: de betaalbare multipel.

Charlotte Beaudry bij Alicday. Onze eigen Elizabeth Peyton?

Heel bijzonder, deze werken van Henrik Samuelson. Een zeer grafische stijl en heerlijk surrealistische taferelen.

Doe mij maar deze Wim Delvoy en Pol Mara.

Folkert De Jong: onlangs nog te zien in Groningen. Ik ben gaan kijken, dus een bespreking volgt. Waar de evolutie van de hedendaagse schilderkunst eerder beeldgestuurd is, is die van het beeldhouwen materiaalgestuurd. De Jong heeft in dat opzicht een "giant leap" bewerkstelligd door het gebruik van styrofoam (een soort isomo) en polyurethaan schuim (bouwschuim).

Beeldhouwkunst op zijn smalst.

O, wat zou ik dit snoezige beeldje van McCarthy graag in huis hebben. Maar zoals altijd bij deze kunstenaar zit er een haakje aan.

Werk van Anoniem. Raoul Dufy op speed.

Prachtig werkje van Benjamin Moravec. Je weet niet wat je ziet want het is verpixeld.

Een kruising van Balthus en Dubuffet.

Aan de muur: mooi spul van de legendarische Raymond Pettibon. Verkrijgbaar bij Gladstone, een galerij uit New York. Met nota bene een filiaal in Brussel waar binnenkort zelfs een expositie met Pettibon's werk loopt.

Ooit gehoord van Sigrid Holmwood? Bij deze. Breughel met fluo.

Een leuke Nick Andrews bij De Zwarte Panter.

Een uit de kluiten gewassen ingekleurde ets van Fred Bervoets. Misschien een beetje te druk voor in de living.

Versteende technologie uitgebeeld door Anoniem.

Brigitte Waldach is ook weer van de partij. Mooi met die rode inkt en uitgekiende cadrages.

Very Wim Delvoy maar niet van hem. Zo één blikje zou wel mooi staan op de schoorsteenmantel.

Deze spiegeltjes volgen diegene die ertussen loopt. Je voelt je nooit meer alleen.

Nog enkele kunstenaars van wie ik geen werk kon fotograferen: Gabi Hamm bij Conrads, Tatjana Gerhard bij Deweer, Daniel Pitin bij Geukens & De Vil, Edi Hila bij JGM, Michael Venezia bij Greta Meert, Berend Strik bij Stephane Simoens en Ryuta Amae bij Traversée.

El Greco, een Spaanse primitief

2010-04-25T12:37:00.001+02:00

Bijna was de schilderkunst El Greco kwijtgespeeld. Ik las ooit het boek "De herontdekking van El Greco" van Eric Storm. Daarin wordt mooi uitgelegd dat zonder het Spaans nationalisme en de opkomst van de moderne schilderkunst begin 20ste eeuw niemand nu nog over El Greco zou spreken. Bloedstollend is dat eigenlijk. Hoeveel kunstenaars zijn zo al verloren gegaan voor de kunstgeschiedenis? En hoeveel gaan er op dit eigenste moment niet verloren? Het toont het belang van de discussie over wat een kunstenaar maakt of kraakt wel aan vind ik.
Tijdens zijn leven (1541-1614) was El Greco in elk geval succesvol. Hij verdiende een mooie stuiver aan het religieus fanatisme van de Spanjaarden en hield er zelfs een atelier met medewerkers op na om de geldmachine draaiende te houden. Daarna liep het al snel fout. El Greco wordt gerekend tot de maniëristen, een deviante groep schilders in de kunstgeschiedenis. Zij weken af van het streven naar realisme in de schilderkunst dat begon in de renaissance en pas begin 20ste eeuw tot stilstand kwam. Bij El Greco uit zich dat vooral in de langgerekte figuren, een stijlmiddel dat perfect de religieuze thematiek ondersteunt. Maar laat nu net na het maniërisme (dat in feite de renaissance afsluit) de barok komen. Geen vervorming van de realiteit bij de barokschilders, integendeel: zij breidden het scala van truken om het realisme van een schilderij te vergroten alleen maar verder uit (onder andere met het fameuze clair-obscur). Exit El greco. Tot 1900 dus. Wie eerst El Greco van onder het stof haalde was de toenmalige Spaanse koning. Hij steunde een lokaal initatief in Toledo om deze vergeten schilder te rehabiliteren (met een museum, aankopen, restauraties en dergelijke meer). Spanje stelde na het verlies van zijn kolonies in de 19de eeuw niet veel meer voor en was dringend op zoek naar nationale symbolen om zichzelf weer een identiteit te verschaffen. De schrijver Cervantes werd daarom opgevist, maar ook schilders als Velazquez en Goya. En dus ook El Greco. Een ware krachttoer, want hoe verkoop je in godsnaam een Griek die is opgeleid in Italië als een typisch Spaans schilder? El Greco schilderde nota bene ooit iconen (in typisch Byzantijnse stijl)! Oké, hij schakelde over op Westerse figuratie, maar dat leerde hij in Venetië en daarna in Rome: nothing Spanish about that. Wel onstaan in Spanje zijn de vervormingen, maar om die nu typisch Spaans te noemen... De meest maniëristische schilderijen werden bij de exposities en herdenkingen rond 1900 trouwens weggemoffeld, zijn meer realistisch werk kreeg de voorkeur. Wel erg Spaans is de thematiek van El Greco's werk: het katholiek geloof. Devoter kan je een heilige niet voorstellen, meer mystiek kan je Maria niet afbeelden. Voor een volk dat dweept met God is El Greco een geschenk uit de hemel. Ik heb me daar zelf aan laten vangen: ik dacht dat alleen een diepgelovig man zoiets kon geschilderd kon hebben. Maar El Greco liet zich voor zijn kunst dik betalen en hield er een overeenkomstig royale levensstijl op na. Niet bepaald de aanpak van iemand die schildert om zijn hemel te verdienen! Hoe dan ook werd El Greco verheven tot grondlegger van de Spaanse school, tot vader van de Spaanse schilderkunst. En dat is niet alles. Ook de moderne schilderkunst heeft deze schilder herontdekt. Eerst impressionisten zoals Manet en Degas, later echte modernen als Picasso en Kandinsky. Uiteraard baseerden zij zich op totaal andere criteria dan het Spaans nationalisme. Erg katholiek kon je deze jongens niet noemen, het was hen dan ook niet om de thematiek van El Greco te doen. Wat hen interesseerde was het afwijkend kleurgebruik, de opmerkelijke composities en de losse manier van schilderen. Met andere woorden: alles wat indruiste tegen een academische schildersstijl, alles wat hun eigen avantgardistische stijl kon rechtvaardigen. Het gebruik van stijlelementen om een inhoudelijke doelstelling te realiseren, in dit geval om het innerlijke en spirituele vorm te geven, wisten ze ook wel te appreciëren. Zijn ooit zo verguisde deformaties (had die man een oogafwijking of wat?) werden nu een expressieve kracht toegedicht. Kortom: het kan verkeren en in het geval van El Greco zelfs twee keer. Gelukkig zijn olieverfschilderijen lang houdbaar, of we hadden het dus zonder El Greco moeten stellen. En zonder de expo "El Greco, Domeinikos Theotokopoulos 1900" in het PSK. Bemerk het jaartal 1900 in de titel. Inderdaad: ook het PSK trekt de kaart van de herontdekking van deze schilder. Is het een ziekte van deze tijd, dat men zijn publiek onderschat en meent dat ze per se een verhaal nodig hebben? (Anderzijds: waarom begin ik er dan dit artikel mee?) Men heeft het alvast niet gedaan om een gebrekkige selectie van schilderijen te verdoezelen. Ik was eerst nogal sceptisch: een expositie van El Greco in België? Het is niet dat ons land El Greco's heeft klaarliggen om de expo een eerste aanzet te geven. Oorzaak blijkt het Europees voorzitterschap van Spanje: tegenwoordig verraden de tentoonstellingen in Brussel wat er in Europa gebeurt. Voor mij niet gelaten, ik heb kunnen genieten van klassieke El Greco's zoals daar zijn: De Heilige Sebastiaan, De Tranen van de Heilige Petrus (foto), Christus wordt Ontkleed, De Heilige Familie, Veronica's Doek, De Heilge Franciscus. Oké, er zijn ook wel wat werken van het soort "Kopie naar El Greco" of "Atelier van El Greco", maar ze blijven in de minderheid. Schitterende apotheose van de tentoonstelling is de reeks De Apostelen. Het zijn de laatste schilderijen die El Greco maakte en ze zijn echt wel typerend: felgekleurde drapages met vezelachtige textuur, bleke huidtinten met ingesmeerde kleursporen, uitgerokken gestaltes en vervormde handen, bijzondere uitsnedes of cadrages. Interessant is dat de meeste schilderijen nog niet volledig zijn afgewerkt. Ze verraden daardoor El Greco's werkwijze, bijvoorbeeld het feit dat hij eerst een oranjerode grondverf legt of dat hij onder de felle kleuren eerst een grisaille aanbrengt. Het PSK presenteert de werken in een lange smalle zaal. Zes heiligen hangen links, zes rechts en Christus in het midden. Dat dit de originele opstelling moet geweest zijn leidt men af uit het feit dat de apostelen opzij moeten kijken om de Verlosser te zien. Hun gemoedstoestand is duidelijk af te lezen en die is niet bepaald vrolijk. Verschillende onder hen kwamen geweldadig aan hun eind en worden afgebeeld met het tuig dat daarvoor werd aangewend (bijvoorbeeld het mes waarmee ze werden gevild of de hellebaard die hen onthoofde). Christus kijkt daarentegen erg sereen, Hij weet zich verzekerd van goddelijke steun bij zijn taak als Verlosser. De Apostelen hangen in een goed verlichte zaal, alle andere zalen zijn verduisterd. Het lijkt wel of je ronddwaalt in de Grotten van Han met de geëxposeerde schilderijen als verlichte stagalmieten. Ook de De Tranen van de Heilige Petrus worden op die manier gepresenteerd. Het is mijn favoriet schilderij van El Greco. Van het werk bestaan zeven versies en het is juist de versie die ik zo bewonder die in het PSK te zien is. Het werk is niet zo groot omdat het voor een particulier of een klooster bedoeld was. Hij schilderde het op een moment dat hij geen opdrachten meer kreeg van de koning of de lokale geestelijkheid. El Greco lag met hen overhoop en richtte zich dan maar op een andere markt, niet zonder succes overigens. Favoriete onderwerpen van de nieuwe klanten waren Christus aan het kruis of de heilige familie, maar ook biddende heiligen. Liefst een berouwvolle boeteling, wellicht omwille van de herkenbaarheid. Petrus is daarvoor een ideale kandidaat want hoewel hij tot drie keer toe het bestaan van Christus ontkende viel hij nooit in ongenade. Het is een ontroerend schilderij. Petrus wordt afgebeeld als een huilende man van middelbare leeftijd: is er iets meer pakkend? De mooie volumetrie van zijn kleed en de perfecte anatomie van armen en nek vallen op. Ondanks het moment van zwakte dat hem overvalt, straalt de figuur de krachtige onverzettelijkheid uit waaraan hij zijn naam ontleent (Petrus is latijn voor rots). De uitwerking van de grot op de achtergrond is mooi gealigneerd met de richting waarin Petrus zijn blik naar de hemel richt. In de vrijgekomen ruimte links onder speelt zich nog een ander tafereel af, met een tweede figuur en een sterk bovennatuurlijk licht (naar het schijnt een engel die Maria Magdalena bij het lege graf van Christus komt melden dat Hij verrezen is). Met andere woorden: twee katholieke onderwerpen voor de prijs van één. Dit stuk wordt gedomineerd door dezelfde kleur blauw als in de mantel, wat de eenheid in de compositie versterkt. Verder zijn er diverse leuke details zoals de sleutels van hemel en aarde, de klimop als symbool voor de verrijzenis enzovoort. Het was fantastisch om dit schilderij in het echt te zien en dat geldt ook voor de andere werken. Wat zou er van de schilderkunst geworden zijn zonder El Greco? Zonder deze Spanjaard die geen Spanjaard was, en zonder deze primitief die niet primitief was? We zouden toch iets minder modern zijn en misschien zelfs een beetje minder Spaans.

Een performant schilder

2010-03-21T20:13:00.155+01:00

Ken je dat, exposities waar je heengaat voor die ene kunstenaar, maar waarbij je het werk van een andere kunstenaar meer apprecieert? Dat was wat mij onlangs overkwam toen ik naar de expositie van Werner Mannaers in het Cultureel Centrum van Mechelen trok. Een tweede tentoonstelling zou ik er bijnemen "als er nog tijd over was". Tijd was er genoeg en dus ging ik nog vlug even het werk bekijken van een zekere Narcisse Tordoir. En nu wordt het gênant: hoe goed de schilderijen van Mannaers ook waren, ik moet toegeven dat ik veel meer onder de indruk was van Tordoir. Monumentaal, episch, surrealistisch. Hoe komt het toch dat ik deze kunstenaar niet kende?
Misschien omdat hij nog maar pas terug is beginnen schilderen? Tordoir heeft gedurende de dertig jaar die op zijn opleiding tot schilder volgden namelijk niet meer geschilderd. Erger nog: hij was radicaal tegen schilderen. Dat was enkele decennia geleden niet zo vreemd. Conceptuele kunst vierde hoogtij, schilderkunst was "out". Tordoir maakte performances, een beproefde manier om geen traditionele kunstvoorwerpen te moeten produceren. Een schrale tijd voor wie van schilderijen hield! Zo schraal dat het niet kon blijven duren. Schilderen werd dertig jaar later terug "hot" en zelfs Tordoir nam de borstel weer op. Maar, hij gaf zich niet compleet gewonnen. Want als inspiratie voor zijn schilderijen deed hij een beroep op... performances! Is dat niet schitterend? Waar hij eerst evolueerde van schilder tot performer, voerde hij daarna de omgekeerde beweging uit. De cirkel is rond. Of toch niet helemaal, we moeten een paar nuances aanbrengen. Een eerste komt van een zekere Alan Kaprow, zelf een performance artiest. Die wijst Tordoir erop dat hij zich eigenlijk baseert op happenings en niet op performances. Bij een performance is het publiek enkel als toeschouwer aanwezig, bij een happening is het publiek tegelijk ook deelnemer. Tordoir volgt inderdaad de methodiek van de happening: hij nodigt mensen uit om ze rond een bepaald thema te laten improviseren. Hij neemt daarbij foto's en gebruikt deze als bronmateriaal voor de uitwerking van zijn schilderijen. Een mise-en-scène in het atelier als basis voor een schilderij? Zo origineel is dat nu ook weer niet. Gingen de surrealisten niet op die manier te werk? Denken we maar aan de vele zotte filmpjes die Magritte samen met zijn vrienden ineen stak. En meer recent denk ik spontaan aan Kati Heck, die samen met vrienden en kenissen verkleedpartijen organiseert als input voor haar werk. Een tweede belangrijke nuance is deze. Performances en zeker happenings hadden tot doel de kunst dichter bij de toeschouwer te brengen door ze hem mee te laten beleven. Het was een reactie op het zogenaamd passief karakter van prentjes kijken in musea. Maar de kunstenaars speelden op safe: ze documenteerden hun acties door middel van foto en film. Om te bewijzen dat de performance bestond als kunstwerk, om het de kans te geven een eeuwigheidswaarde te verwerven? Feit is dat deze documentatie al snel passief te bewonderen viel in musea. En meer nog: een object werd met handelswaarde. Met andere woorden: de verwisseling van het belang van de performance met die van zijn documentatie is in praktijk al lang een feit. Ook al omdat prentjes kijken helemaal niet zo passief is als gedacht. En omdat één beeld de essentie van een complete performance kan vatten, zoals één still een ganse film kan uitleggen. Toegegeven, een schilderij is een straffere manier om een performance te documenteren, maar zoals ik al zei: Tordoir is niet de eerste die dit deed. Maar genoeg theorie, hoe zien Tordoirs schilderijen er in praktijk uit? Zeer goed, vind ik. Veel waren er nochtans niet te zien: drie zeer grote en een reeks kleintjes. De kleintjes zijn atypisch, het zijn niet echt schilderijen maar eerder geschilderde tekeningen. De grote zijn werkelijk gigantisch, het werk "Unos a Otros" bijvoorbeeld is 4 meter hoog en 3 meter breed. De werken hangen niet aan de muur maar staan vrij in de ruimte opgesteld. (De kunstenaar wou een "environment" creëren, alweer een begrip uit de conceptuele jaren zeventig.) De schilderijen zijn zeer grafisch, ze hebben veel weg van ingekleurde houtsnedes. Het beeld is opgebouwd met zwarte verf, de figuren soms vet omlijnd à la Roger Raveel en daarna ingekleurd met primaire kleuren à la Gilbert & George. De composities zijn gewaagd met veel schaalverschillen en perspectiefverkortingen. "Angelic superbia" toont enkele figuren op schommels die op onmogelijke wijze langs een staande figuur en door elkaar heen schommelen. Bij "Saint Martin in a boat" (foto) staat een houten paard in een boot waarin een donkere figuur is gezeten. Een figuur in wankel evenwicht op het paard wordt ontkleed door een man met een rockgitaar. "Unos a otros" laat een figuur zien die op zijn rug een ganse reeks andere figuren torst, een gemaskerde man bijvoorbeeld maar ook de kunstenaar zelf. De happenings waarop de schilderijen gebaseerd zijn hadden elk een concreet uitgangspunt, maar vraag me niet wat die zijn, wil je ze kennen dan moet je de cataloog maar lezen. Maar de schilderijen kloppen qua compositie en samenhang. Zodanig zelfs dat je ze begrijpt zonder aanleiding of inhoud te kennen. Het is "denken in beelden" zoals in de cataloog wordt gezegd. In de cataloog is ook te zien dat Tordoirs werkwijze erg doorwrocht is. Oké, we weten al dat hij eerst die happenings organiseert en documenteert. Dat is op zich al bewerkelijk, maar wist je dat hij elk werk eerst op ware grootte op papier schildert? Erg grappig in de cataloog is een gesprek van Tordoir met Kaprow, de eerder vernoemde vader van de happening. Erg moedig van Tordoir om dat te laten afdrukken, want Kaprow is het op bijna geen enkel punt met hem eens. Ja, ik vertrek van performances zegt Tordoir. Van happenings zal je bedoelen zegt Kaprow. Mijn schilderijen zijn een doorgedreven manier om de happenings te documenteren, zegt Tordoir. Ja, maar het feit dat je ze laat zien in een museum is tegen de filosofie van een happening zegt Kaprow. En zo gaat dat nog even door. Die laatste opmerking lijkt Tordoir ter harte te hebben willen nemen door ook (met verf bewerkte) foto's en films van de happenings op de expo te tonen, maar voor mij was dit overbodig. Groot was trouwens mijn teleurstelling toen ik op de nevenexpo in D'hondt Dhaenens in Deurle enkel foto's en geen enkel schilderij aantrof. Maar gelukkig waren daar nog Violette Banks en Sophie Ristelhueber. En nu wordt het gênant: hoe goed Tordoirs foto's ook waren, ik vond hun werk stukken beter. Hoe relatief toch allemaal!

Mooi, maar lelijk

2010-03-08T12:20:00.003+01:00

Je kent ze wel, die advertenties van dure modehuizen. Genre Vuitton, Gucci, Diesel. Mooie jonge mensen showen de onbetaalbare kleren en accesoires. Zelden zie je de modellen lachen op die foto's. Ze kijken je aan met een lege blik, emotieloos. Die afstandelijkheid suggereert dat ze zich boven de toeschouwer verheven voelen, een houding die het exclusief karakter van de producten onderstreept. Het mag vooral niet lijken dat men zich amuseert, dat zou een beetje goedkoop zijn. Wie bij zoveel luxe onverschillig blijft moet echt wel veel kluiten hebben. Decadentie ten top. Niet echt een onderwerp om te schilderen me dunkt. Schilderijen zijn op zich al een luxeproduct, wie ze kan betalen wil zijn eigen verderfelijke levensstijl toch niet uitgebeeld zien?
En toch moet er een markt voor zijn, want een zekere Terry Rodgers verdient er dik zijn boterham mee. Ik had een paar jaar geleden al eens een schilderij van zijn hand gezien in Rotterdam. Zeer goed geschilderd en een onderwerpskeuze die blijk leek te geven van een maatschappijkritische houding en een zekere ironie. Alleen, als je een stuk of tien soortgelijke schilderijen bijeen hangt, werkt dat niet meer zo. Dat was wat mij overkwam toen ik recent naar de expo van Rodgers in Aeroplastics ging kijken. Aeroplastics is een chique galerij in de Louizawijk in Brussel, dat had mij al te denken moeten geven. Bijna alle schilderijen toonden hetzelfde tafereel, nl dat van een nog net niet uit de hand gelopen feest. De meeste personages hebben amper nog kleren aan het lijf, de meesten houden een glas in de hand of zetten de fles aan de lippen. Men staat, zit of ligt in een interieur dat aan een bordeel doet denken: overgedecoreerd en met veel rode pluche en goud. De figuren werpen elkaar steelse blikken toe, maar nog niemand is tot actie over gegaan. Vraag is ook of dat ooit zal gebeuren, want iedereen trekt een gezicht alsof hij zich dood verveelt. Wat vooral bijdraagt tot de decadente uitstraling van het beeld zijn de modische kapsels en opmaak, het design ondergoed en de vele juwelen. Bling bling, weetjewel. De schilderstijl is weinig avontuurlijk. Het beeld staat centraal bij dergelijk hyperrealisme en zoals ik al zei: bij dat beeld heb ik zo mijn bedenkingen. De manier waarop het tot stand komt is nochtans interessant. De schilder nodigt modellen individueel uit in zijn studio, steekt ze in de gewenste outfit en laat ze in een interieur bewegen. Hij legt één en ander vast op film en distilleert daar gewenste houdingen uit. De still's worden samengevoegd tot één geheel dmv photoshop en klaar is kees. Waarna tot schilderen wordt overgegaan. De meerwaarde van het schilderen zit hem typisch in het feit dat er een samenhang in het beeld onstaat die met een gemanipuleerde foto moeilijk tot stand te brengen is. Het beeld wordt ook een uniek object, interessant om te verhandelen. Hier lijken de beelden echter zoveel op elkaar dat de indruk gewekt wordt dat de schilder een formule gebruikt. Oké, Terry Rodgers is duidelijk Bob Ross niet. Maar deze expo had een wrange bijsmaak. Net als de afgebeelde modellen: mooi, maar lelijk.

Expotips 17

2010-02-03T22:06:00.024+01:00

Tentoonstellingen die ik graag zou bezoeken:
> "El greco, Domenikos Theotokopoulos 1900", een expo met werk van El Greco, van 4/2 tot 9/5/2010 in Bozar in Brussel. Een expo van El Greco in België? Droom ik of wat? Nee, het blijkt echt te kloppen. En er zijn wel degelijk belangwekkende werken te zien. Onder andere "De tranen van de heilige Petrus", één van mijn topfavorieten (foto). Done!
> "Curbs and Cracks", een expo met werk van Koen van den Broek, van 30/1 tot 16/5/2010 in het SMAK in Gent. De eerste overzichtstentoonstelling van deze kunstenaar in ons land en dus niet te missen. Tegelijk loopt er ook een expo met werk van hem op papier in het KMSK in Antwerpen, maar die lijkt me een stuk minder relevant. Done!

> "About Flowers and Taxis", een expo met werk van Werner Mannaers, tot 14/3/2010 in de Garage in Mechelen. Wie is toch deze geheimzinnige schilder waarvan er zoveel werk kan ontleend worden? Typisch zijn het niet de sterkste werken die Kunst in Huis aanbiedt, dus het kan echt wel de moeite lonen om eens te gaan zien. Done!
> "Radical Continuity", een expo met werk van Terry Rodgers, van 15/1 tot 27/2/2010 in Aeroplastics in Brussel. Schildert halfnaakt volk dat zich dood amuseert op feestjes. Een herkansing voor wie zijn overzichtstentoonstelling in Nederland vorig jaar gemist heeft. Deze tip komt van mijn vroegere leraar schilderen Chris Vanbeveren, waarvoor dank. Done!

Expotips 16

2009-11-29T18:39:00.032+01:00

Tentoonstellingen die ik graag zou bezoeken:
> "Kamers vol kunst in 17de eeuws Antwerpen", met werk van o.a. Willem van Haecht, van 28/11/2009 tot 28/02/2010 in het Rubenshuis in Antwerpen. Deze schilder beeldde de verzameling van Cornelis Van der Geest uit. Een aantal van de afgebeelde werken zijn ook in het echt te zien, o.a. schilderijen van van Dyck.
> "Circle of Trust", met werk van Folkert de Jong (foto), van 11/10/2009 tot 11/04/2010 in het Groninger Museum in Groningen, Nederland. Schitterende beelden o.a. gemaakt uit Styrofoam (een variant op Isomo) en Polyurethaan (bouwschuim). Ik heb in Watou ooit een beeld van hem gezien. Een beetje verwant met het werk van Peter Rogiers. Eerste solotentoonstelling. Done!
> "Gaining here is losing there", met werk van Rinus Van de Velde, van 22/11 tot 13/12/2009 in Be-part in Waregem. De kracht van houtskool, ik had het daar onlangs nog over. Behalve op Art Brussels heb ik nog niets van deze artiest in het echt gezien. Ik heb wel zijn weblog al uitgebreid bezocht.
> "Cultuur voor iedereen", uittreksels uit de Dexia collectie, elke derde zaterdag van de maand, in Brussel. Eerste keer op 19 december, met focus op het werk van Ensor. De collectie van Dexia is de grootste privéverzameling Belgische kunst. Inschrijven via de website is noodzakelijk. Crisis? Welke crisis?
> Werk van Tony Oursler, van 13/11/2009 tot 13/1/2010 in galerij Baronian Francey in Brussel. Brengt al jaren voorwerpen tot leven door er op subtiele wijze video op te projecteren en klankband bij af te spelen. Dat levert grappig maar daarom geen licht werk op. Zo nu en dan kom je in internationale musea een installatie van hem tegen.

Paint & love

2009-11-15T21:47:00.122+01:00

Dit artikel is ook verschenen op Urbanmag.

Moet een kunstenaar maatschappelijk geëngageerd zijn? Ik vind van niet. Hij heeft tenslotte al een engagement ten aanzien van de kunst. Hij verplicht er zich toe om een bijdrage te leveren aan de kunstgeschiedenis. Die opgave is zwaar genoeg, waarom zou hij er nog problemen als armoede, oorlog en honger bijnemen? Trouwens, welke vorm moet dat engagement dan aannemen? Als zanger kan je een protestsong schrijven, cineasten filmen de rauwe werkelijkheid, een schrijver schrijft een aanklacht. Maar wat doet pakweg een schilder? Erover schilderen?
Het kan natuurlijk, denken we maar aan de Guernica van Picasso of de grafitti van Banksy. Een beetje pamfletair maar toch esthetisch verantwoord. Schoonheid als glijmiddel voor de boodschap. Maar kunst kan ook zonder boodschap de wereld redden. Een mooi schilderij is subversief genoeg, een beter protest tegen al wat lelijk is in de wereld bestaat niet. Wat dat concreet betekent? Dat de meeste schilderijen over schilderen gaan. Ze gaan over vorm en kleur. Over compositie en textuur. Over de verf en het doek. En in sommige gevallen hebben ze het schilderen zelf als onderwerp. Typisch is het zelfportret met palet. Ook het schildersatelier wordt graag afgebeeld. Schilderijen waarin de kunstenaar al schilderend wordt getoond zijn legio. En vergeten we niet de schilderijen van schilderijen of van schilderijverzamelingen. Eeuwenlang waren dit favoriete onderwerpen, zijn ze ook nu nog zo populair? Toch een stuk minder me dunkt. De revival in de schilderkunst is natuurlijk erg recent. Bovendien is de kunstpraktijk sterk veranderd. Alles is vermarkt, de kunstenaar is een merk geworden. Kunst wordt geproduceerd in plaats van vervaardigd, het is handelswaar. Verkoopcijfers overstemmen de kunstkritiek. Zijn er actuele schilders die daarover schilderen? Wel, sinds kort ken ik er toch één. Of twee, want het is een duo. Villeroy en Boch met name. Nee, niet de Hollandse porseleinfabrikant, maar Alex Jacobs en Ellemieke Schoenmaker. Onlangs kon ik een representatief staal van hun werk bezichtigen bij Actionfields. Het gebruik van een bestaand merk is op zich al een verwijzing naar kunstconsumptie. Lang mocht die knipoog echter niet duren: het duo moest zich op verzoek van Villeroy & Boch al snel herdopen en heet nu V & B. Op hun schilderijen wordt het actuele kunstgebeuren echter vrolijk verder op de korrel genomen. Inspiratie vormen de typische componenten ervan: de vernissage, de kunstkritiek, de kunstbeurs. Er mag gerust mee gelachen worden. Zo is er bij Actionfields een werk te zien dat de schilders portretteert terwijl ze langs achter uit een schilderij kruipen (foto). Titel: "Escaping Criticism". Ook leuk is het schilderij dat Schoenmaker toont terwijl ze langs de snelweg naar de kunstbeurs in Basel lift (getiteld "Blind Ambition"). Een recensent vond al die humor te oppervlakkig, het mocht wel wat kritischer zijn. Maar zoals ik al zei: daar malen de meeste schilders niet om. Zo ook V & B. Hun unieke schilderstijl verraadt dat ze de verf minstens even belangrijk vinden als het onderwerp. Die stijl komt in de eerste plaats voort uit het feit dat ze met twee schilderen: Schoenmaker schildert de achtergrond en Jacobs de voorgrond met figuren en voorwerpen. Is dit een trend? Het is meer een traditie die terug wordt opgepikt, denk maar aan de samenwerking tussen Breughel en Rubens. Ook de manier van schilderen is bepalend. De achtergrond is dikwijls een landschap en wordt erg atmosferisch weergegeven. Veel zweem en vlekken à la Peter Doig. Een mooi geschilderd dennebos bijvoorbeeld, zoals in "Treehugger" en "The Tree". De figuren zijn dan weer compleet anders uitgevoerd, meer opaak en afgelijnd. Ze bestaan uit lichtjes in elkaar overlopende kleurvlakken, het resultaat lijkt op wat je met het Photoshop-filter "Posterize" bekomt. De gebruikte verf is niet acryl of olie maar alkyd. Dat droogt trager dan acryl, maar sneller dan olie. Het levert ook een gladder resultaat op. Een mooi voorbeeld is "Platforms (No. 1)", waarop de figuren prominent aanwezig zijn. Dat V & B echt met schilderen bezig zijn blijkt ook de talrijke referenties naar de schilderkunst. Voor de min of meer deskundige kijker vormt dit een leuk spel, maar het komt soms ook de kwaliteit van het werk ten goede. Waarom geen eeuwenoude compositietruuk van Jacques-Louis David overnemen? Bijvoorbeeld in het werk "Crossing the Alps" (niet op de tentoonstelling). De installatie "Blind Faith (Friedrich versus Rietveld)" op de expo verwijst naar "Der Wanderer über dem Nebelmeer" van Caspar David Friedrich. Grappig is dat de figuur niet naar een landschap kijkt maar naar een werk van Rietveld, dat echter overschilderd is in het wit. De schilder verblind door de Nederlandse kunstgeschiedenis? Wat mij betreft hebben V & B in elk geval de eerste stap gezet om van die geschiedenis deel uit te maken. Een relevante gebeurtenis in dat verband is dat ze bij de winnaars waren van de Koninklijke Prijs van de Schilderkunst in Nederland. Een wedstrijd onder auspiciën van Het Kapsel zelve, dus dat kan tellen. Het is wel ironisch natuurlijk, dat twee schilders die het huidige kunstgebeuren bekritiseren er door datzelfde instituut voor worden gelauwerd. Subversie gerecupereerd door het establishment. Gelukkig zijn ze nog niet mainstream genoeg om bekend te zijn in België. Daardoor kon een jonge galerij als Actionfields ze in ons land introduceren. Actionfields neemt dit jaar trouwens deel aan Lineart, dus ook daar zal werk van hen te zien zijn. Het is goed dat er galeristen zijn die weten waar de artistieke klepel hangt, misschien moeten V & B daar eens een schilderij over maken!

Eigen werk 32

2009-11-11T22:04:00.022+01:00

Meer dan vier maanden geleden studeerde ik af aan de avondacademie in Gent.

De jury wist vooral mijn werk op papier te smaken (dit schilderijtje bv), de schilderijen op doek vond ze wat te gekunsteld. Maar, toch goed geëindigd. Op de opendeurdag kreeg ik een exporuimte toegewezen ipv de klassieke muur, toch wel een teken van appreciatie (zie foto). Ik vond het bijzonder leuk om de muren te decoreren maar of dit een meerwaarde opleverde weet ik niet. De rol van academie wordt nu vervuld door mijn zolderatelier. Ik noem het ook echt de academie, op woensdagavond en zaterdagmorgen zeg ik tegen mijn vriendin: ik ga naar de academie en ik ga de trap op. Regelmaat is de enige manier om het schilderen niet op te geven waardoor ook deze halve oplossing goed werkt. Momenteel maak ik vooral tekeningen. Er zijn er in pierre noire & sepia & houtskool (bv deze en deze), pierre noire of potlood & sanguine & houtskool (bv deze en deze) en houtskool & kleurpotlood (bv deze en deze). Noem het gerust voorontwerpen, bedoeling is dat ze vroeg of laat tot een schilderij leiden. Er is ook al deze aanzet van een schilderij.

Het gevecht met de verf

2009-11-02T16:38:00.074+01:00

Dit artikel is ook verschenen op Urbanmag.

Boksen, het is een zware sport. Je traint hard om fysiek in topconditie te zijn. Je moet extreem beweeglijk zijn om klappen te vermijden. Krijg je toch slaag, dan ben je best stevig gebouwd of heb je op zijn minst een taai gestel. Ook mentaal sta je sterk. Niet enkel tijdens de wedstrijd, maar ook erna. Want winst is niet gegarandeerd, je krijgt één kans op twee. Wie verliest moet verder trainen. En ascetisch leven: geen sex, drugs en rock 'n roll. Maar wat gebeurt er als een bokser gaat schilderen, of een schilder gaat boksen?
Het antwoord heet Sam Dillemans en het is minder verrassend dan je zou denken. Wie even nadenkt ziet het plaatje zo voor zich. Je tegenstrever is plots de verf. Of de schilderkunst. Of het witte doek. De ene opponent is al minder grijpbaar dan de andere. Verf is de meest beweeglijke. Het witte doek is erg imponerend, je borstelstreken treffen zelden raak. Maar de schilderkunst is het ergst, als je daar tegenover staat ben je op voorhand verloren. Neem het maar eens op tegen een zwaargewicht als Rubens. Tracht Francis Bacon maar eens te vloeren. In "De waanzin van het detail" op Canvas konden we enkele spannende ronden live meemaken. Het ging er soms hard aan toe: de verf spatte in het rond, het doek werd gemarteld, de schilder sprak zichzelf moed in. Dillemans kreeg rake klappen en moest in Rubens zijn meerdere erkennen. Over Van Gogh sprak hij met respect, maar de amateurkunst kreeg het hard te verduren. We zagen hem worstelen met..., oeps dat is een andere sport. Op het Eilandje in Antwerpen kregen we de kans om de tussenstanden van deze wedstrijden te zien. Veel tussenstanden, een gans depot vol (zie hier en hier). Letterlijk honderden schilderijen werden tentoongesteld. De diverse reeksen vond ik boeiend. De schilder zoekt er de grens van de figuratie op, tot net voor het moment dat het beeld uiteenspat. Maar liever zie ik de portretten met enkel een kop, onder andere een prachtig Rubensiaans portret (klik hier). In de scènes met boksers die in de ring op elkaar inbeuken ontstaat er een enigszins voorspelbare synergie tussen verf en onderwerp. Krachtige borstelstreken ondersteunen de uitgebeelde mokerslagen, verfvlekken roepen het beeld van rondspattend bloed op. Spijtig dat ik niets heb met de bokssport, anders zouden deze schilderijen mij meer raken. Aan belangstelling geen gebrek, op de expo waren op die dag vele tientallen bezoekers aanwezig. Velen komen af op het spektakel dat sport altijd toch een beetje is. De underdog wekt bij velen sympathie, zeker als hij "ook van Antwerpen" is. Welke gevechten Dillemans zal winnen en welke niet zal de tijd moeten uitwijzen. Hopelijk zijn er geen wedstrijden gefikst, een fenomeen waar ook het voetbal onder lijdt. De documentaire op Canvas heeft ontegensprekelijk in het voordeel van Dillemans gewerkt. Ik denk in elk geval dat zoniet de schilder, dan wel zijn manager er materieel wel bij vaart. Het is echter geen schande om bij het boksen ruim prijzengeld te ontvangen, het is een terechte compensatie voor alle gebroken neuzen en hersenschuddingen. Uitslag: ik heb mij aan het spektakel vergaapt, maar ik ben er niet knock-out van.

Schilder van de week 4

2009-10-01T21:46:00.012+02:00

Is houtskool de nieuwe verf? Zoveel kunstenaars ken ik nu ook weer niet die met dat materiaal werken. Maar ik ken er toch minstens twee. Meer bepaald: Marcel Van Eeden en Rinus van de Velde. Beiden bereiken ze er een plastisch resultaat mee dat de mogelijkheden van verf evenaart en op sommige vlakken zelfs overtreft.
Je kan er zowel scherpe lijnen mee zetten als zachte overgangen mee maken. Het resultaat oogt zowel grafisch als picturaal. Van Eeden werkt eerder klein, de formaten die van de Velde hanteert zijn veel groter. Beiden zetten tekst op of meestal onder het beeld. Bij van de Velde sorteert dit ontegensprekelijk een komisch effect. Het werk op bijgaande foto is een mooi voorbeeld daarvan: de tekst suggereert dat een gigantische hoop ballonnen wordt ingezet om iets van iemand te bekomen. Nog een typisch voorbeeld: het beeld van iemand die in woede uitbarst met als onderschrift "Are there still sculptures available", of dieren in de dierentuin met daaronder de tekst "Most of them were born like this". Erg origineel is de aanpak met onderschriften nu ook weer niet, ik moest direct denken aan het werk van Raymond Pettibon. Ook de tekeningen van van Eeden zijn ondertiteld, al dient het in zijn geval een ander doel. Ze versterken het nostalgisch gehalte van het beeld ipv het te relativeren. Van Eeden gebruikt immers enkel beeldmateriaal van voor 1965, zijn geboortejaar. Zo tracht hij zijn "hiervoormaals" af te beelden. Ineens schiet mij nog een houtskoolkunstenaar te binnen: Michael Dans. Ik zag onlangs werk van hem op de expo Un-Scene in Wiels. Bij zijn werk moet ik niet zozeer aan schilderen denken maar eerder aan grafiek. En je hebt natuurlijk ook Tilo Baumgartel, hoewel die in hoofdzaak schilderijen maakt. Hoe dan ook dringt zich bij mij volgende conclusie op: houtskool is een kunstenaarsmateriaal met toekomst.

Expotips 15

2009-09-13T11:32:00.024+02:00

Tentoonstellingen die ik graag zou bezoeken:
> Heropening van het M HKA in Antwerpen. Gewoon uit nieuwsgierigheid. Wat is er verbouwd? Hoe ziet het er vanbinnen uit? Merk op dat de U uit de naam is weggevallen, ongetwijfeld zorgt dit voor grote veranderingen. De openingstentoonstelling over textiel in de hedendaagse kunst zelf trekt mij alvast niet aan. Maar dat was altijd wel tof aan het MUHKA: je wist nooit wat je op je bord zou krijgen, je moest er met een open geest naar toe. Er is ook nog een expo in het kader van Europalia China, een nieuwe opstelling van de collectie en nog iets.
> "State of Things, Brussels/Bejing", een expo met werk van 50 hedendaagse kunstenaars uit België en China, in Bozar te Brussel, van 17/10/2009 tot 10/1/2010. Curators zijn oa Luc Tuymans en Ai WeiWei. Deze laatste is vooral gekend van het ontwerp van het Bejing National Stadium voor de Olympische Spelen in China maar recent ook voor de klappen die hij kreeg van de Chinese politie. Heel interessante tentoonstelling denk ik, de actuele hedendaagse kunst in China is echt wel goed en van de Belgen is er oa werk van Kati Heck dus dat kan zeker niet stuk. Done!> "De Passie van de Meester", een expo met werk van Rogier van der Weyden, in het M museum in Leuven, van 20/9 tot 6/12/2009. Kwestie van het nieuwe stedelijk museum van Leuven met een knaller te openen. Alsof we nog niet genoeg onder de indruk zullen zijn van het gebouw ontworpen door Stéphane Beel. Vraag is wel of er echt veel van Van der Weyden te zien is, er is sprake van 100 topwerken die "het belang van de schilder illustreren". Zoveel werk heeft die man gegarandeerd niet gemaakt, dus ik ben benieuwd welke schilders nog aan bod zullen komen?
> "Two-Sided Island", een expo met werk van Patrick Vanden Eynde, in Tim van Laere Gallery in Antwerpen, van 10/9 tot 17/10/2009. Ik had al werk van hem gezien op het web, maar zag pas een echt schilderij op de recente expo Fading in het Museum van Elsene. Geschilderde collages zonder complexen. Losse objecten op een hagelwit doek, geen grapjes of verhalen, gewoon esthetische beeldcombinaties.
> "The Whole nine yards", een expo met werk van oa Villeroy & Boch (foto), in Actionfields in Brussel, van 12/09 tot 18/10/2009. Het is wel leuk om op je wenken bediend te worden. Ik zeg bij mijn laatste bezoek aan Actionfields tegen de galerist dat ik de actuele kunstscene in Nederland erg waardeer, oa het werk van Villeroy en Boch. Haalt hij hen toch wel naar Brussel zeker! Leuk aan dit schildersduo is niet enkel de unieke spuitbus-stijl maar ook dat de kunst zelf het onderwerp vormt. Niet te missen voor mij dus, want ik ken ze enkel van het web. Done!> "The Transient Body", een expo met werk van Luc Dondeyne, in Galerie Transit in Mechelen, van 19/10-29/11/2009. Ik blijf dit een goeie schilder vinden. Bovendien is dit de 100ste expositie in Galerie Transit, wat ik een goeie galerij blijf vinden.
> "Pure Beauty", een expo met werk van John Baldessari, in de Tate Modern in Londen, van 13/10/2009 tot 10/1/2010. Vooral de zwart-wit foto's met kleurvlakken vind ik fantastisch. Erg Pop-Art, hoewel hij tot de conceptuele kunstenaars wordt gerekend. Werkte onlangs nog samen met Koen van den Broek, waarbij hij voor de foto's zorgde die van den Broek mocht overschilderen.
> Werk van Kris Van Dessel, in Galerie Van der Mieden in Antwerpen, van 10/09 tot 17/10/2009. Al was het maar omdat ik een werkje van hem te leen heb via Kunst in Huis. Combineert architectuur en natuur in eenzelfde schilderij dmv geometrische en lyrische abstractie.

Expotips 14

2009-06-15T22:51:00.005+02:00

Tentoonstellingen die ik graag zou bezoeken:
> Een overzichtstentoonstelling van het werk van Per Kirkeby in Tate modern (Londen) tot 6/9/2009. Schildert prachtige abstracte werken op groot formaat geïnspireerd op de natuur. Ook bekend van zijn sculpturen in baksteen, waarvan er naar ik meen eentje in het Middelheim staat. Op onze reis naar Denemarken heb ik al prachtig werk van hem mogen bewonderen.
> "Grenzen van Verlangen/Boundaries of Desire", een overzichtstentoonstelling van het werk van Terry Rodgers in het Scheringa Museum in Spanbroek (Nederland), tot 13/9/2009. Ik zag ooit een paar schilderijen van hem in de Kunsthal in Rotterdam. Hij beeldt feestjes af met halfnaakt schoon volk dat zich dood amuseert.
> "Picture Palace", een expo met werk van Hans Vandekerckhove in de Zebrastraat in Gent, tot 26/07/2009. Ik bezocht ooit met Kunstwerk(t) het atelier van deze schilder. De mens in het landschap is zijn thema. Hij beeldt dat op een magisch realistische manier uit, erg "seventies" eigenlijk.
> "Raised Eyebrows / Furrowed Foreheads : Part III", een expo met werk van John Baldessari (foto) in Galerie Greta Meert in Brussel, tot 25/07/2009. Deze artiest krijgt binnenkort een overzichtstentoonstelling in de Tate Modern. Typerend voor zijn werk is de combinatie van zwart-wit foto's en kleurvlakken. Onze eigenste Koen van Den Broeck werkte onlangs nog met hem samen.
> "MyPainting.NU", een expo met o.a. werk van Jean-Marie Bytebier, Kris Van Dessel, Luc Tuymans, Olphaert Den Otter, Thierry De Cordier, Tina Gillen, Wilhelm Sasnal, in Lokaal01 in Breda (Nederland), tot 12/07/2009. Stand van zaken van hedendaagse schilderkunst. Van Kris Van dessel heb ik momenteel via Kunst In Huis een werkje te leen. Van Olphaert Den Otter zou ik graag eens een werk in het echt zien, het lijkt een middeleeuwse schilder maar niets is minder waar.
> "A Painter's Lullaby", een expo met werk van Jan Van Imschoot in CIAP in Hasselt, tot 14/8/2009. Sinds zijn vorige expo ben ik terug enthousiast.
> "Fading", een expo met werk van o.a. Stephan Balleux, Michaël Borremans, Jan De Vliegher, Robert Devriendt, Luc Dondeyne, Joris Ghekiere, Tina Gillen, Karin Hanssen, Thomas Huyghe, Stéphanie Leblon, Luc Tuymans, Koen Van Den Broek, Guy Van Bossche, Jan Van Imschoot en Cindy Wright, tot 13/09/2009 in het Museum van Elsene in Brussel. Een expo met werk van zowat al mijn favoriete schilders, is dat mogelijk? Done!

High and low painting

2009-06-01T22:15:00.003+02:00

Hoe verhoudt voetbal zich ten opzichte van schaken? Staat een gastronomisch diner boven een pak friet? Houdt u van Schlagers of van opera? Van graffiti of van Rubens? Moeilijke keuze.
Nu toch, want vroeger waren uitingen van "high culture" enkel toegankelijk voor de elite. Maar waarom zouden we kiezen als we het vandaag de dag allemaal kunnen hebben? De ene keer gaan we naar Anderlecht kijken, de andere keer dineren we bij Comme Chez Soi. Of we doen beide tegelijk (niet zo denkbeeldig met die voetballoges), dat is pas echt postmodern. Hedendaagse schilders zijn ons op dat vlak natuurlijk wel al voorgeweest. Sterker nog: ze combineren high en low culture binnen hun eigen discipline. Warhol was er zo één en een recenter voorbeeld is Jef Koons. Vergeet ook Picasso niet die de primitieve kunst in de Westerse kunst binnensmokkelde en Keith Haring die hetzelfde heeft gedaan met de grafitti. Het hangt er ook gewoon van af hoe je het bekijkt, wie wat dieper graaft ziet ook in het Huilend Zigeunermeisje een waar kunstwerk. Wie momenteel meesterlijk de uithoeken van het culturele spectrum combineert is Kati Heck. Deze Antwerpse schilderes van Duitse afkomst wisselt op eenzelfde doek academisch correct realisme af met kinderlijke illustratie en neo-expressionistische interventies. De veelal naakte menselijke figuren worden meestal maar gedeeltelijk afgewerkt, handen en voeten worden er zomaar wat bijgetekend, liefst veel te groot en fel ingekleurd. Ook thematisch wordt een breed register opengetrokken. Ze lijkt zich vooral te baseren op foto's van de bizarre theaterstukjes die ze met haar vrienden opvoert, voortbouwend op een traditie die door de Dadaïsten werd gestart. Daarnaast barst het van verwijzingen naar de Duitse populaire cultuur: Zwan-worsten, platte volkswijsheden, reclame-iconen, onderbroekenlol, bier en kebap zijn maar enkele elementen die haar composities bevolken. De schilderijen zijn groot waardoor het collage-effect overstegen wordt en het groteske karakter van de taferelen nog wordt versterkt. Behalve de esthetische kwaliteit die haar fusie-keuken oplevert geniet ik van de humor en zelfrelativering van de kunstenares. Ze ontkent het belang niet van de schilderkunst maar tegelijk lacht ze er eens goed mee, zoiets. Een werk dat dit treffend illustreert is Keine Zeit für Meisterwerke, waarop de personages al met een half been in het graf lijken te staan maar zich voorlopig nog rot amuseren. De titel verwijst naar de discipline die schilderen vereist willen er een meesterwerken uit voortkomen. Het leven is echter te leuk en te kort daarvoor, misschien een verklaring voor haar schilderstijl met gaten? Leuk is dat ik een exemplaar op de kop heb kunnen tikken van de lino waarop dit schilderij gebaseerd is. Hij werd aan een redelijke prijs aangeboden bij Stella Lohaus in Antwerpen. Dit ter gelegenheid van een schitterende expo aldaar met het laatste werk van Kati Heck. Wat daar te zien was wil ik nog even beschrijven. Een gigantisch drieluik (getiteld "Die Handlanger in Gugelhupfhaltung") in een rustiek kader met houtsnijwerk sierde één van de wanden. Centraal daarop vier vrouwen in slip, vergezeld van een grijze pijprokende geest en een zittende dikke man met een kalkoen op schoot met een kop die verdacht veel op iets anders lijkt. Een van de vrouwen trapt op een zielig cartoonesk figuurtje in de vorm van een aardappel. In koeien van letters is volgend zelfbedacht gezegde boven het tafereel geschreven: "Jucken tut's meist an der Wurzel". Eenzelfde aanpak op de twee andere luiken, onder de titel "Lange Finger fangen Fische": naakte en halfnaakte figuren met vreemde attributen zoals een gigantische augurk. De twee andere werken zijn wat meer beheerst: een man in het zwart lijkt letterlijk herinneringen op te graven (onder de mysterieuze titel "Der Anusflatterer und sein Bingo") en een jonge man op een tafel wordt bepoteld door een oudere man en wordt daarbij zijdelings gadegeslagen door zichzelf ("Fils à papa zur Visite (mit Mistery Figure)"). Schitterend hoe je deze werken als schilderij perfect begrijpt hoewel ze inhoudelijk nauwelijks ergens op lijken te slaan. In de ruimte staat ook een beeldengroep in hout: een bebaarde man zit met een grote pint aan een rustieke tafel, vergezeld van een augurk en een kebap (met guitige gezichtjes) onder de titel "Unrasiert und fern der Heimat - Ein Randgruppenstammtisch" (foto). Het werk is uitgevoerd door een traditionele beeldhouwer toen Heck in Oostenrijk op retraite was om haar laatste reeks schilderijen te vervaardigen (zie ook dit hilarisch filmpje). Zo wordt de gehele expo een installatie, een aanpak die Heck al eerder met succes heeft gedemonstreerd. Het werk van Kati Heck is een complete artistieke belevenis, high en low culture tegelijk.

Expotip 13

2009-05-12T21:20:00.037+02:00

Tentoonstellingen die ik graag zou bezoeken:
> Het Magritte Museum in Brussel. Een nieuw museum volledig gewijd aan onze meest beroemde surrealistische schilder. Topwerken (foto) die vroeger in een verloren hoekje in het Museum voor Moderne Kunst hingen vormen de kern van de collectie. Niet te verwarren met het René Magritte Museum in Jette!
> "Against the Day", een expositie met nieuw werk van Luc Tuymans in Wiels in Brussel, tot 2/8/2009. Absoluut niet te missen, of je van zijn werk houdt of niet. Volgens mijn schilderleraar is het eraan te zien dat hij nooit langer dan één dag werkt aan een schilderij. Done!> "Drawings & Paintings", een expo met werk van Charlotte Beaudry in Aliceday in Brussel, tot 19/07/2009. Ik wil haar werk al lang eens in het echt zien. Voor wie haar niet kent, bezoek haar website nu!
> Beaufort03, werk van diverse kunstenaars op diverse lokaties aan de kust en in het Kunstmusem aan Zee te Oostende, tot 4/10/2009. De driejaarlijkse kunstmanifestatie aan de Belgische kust, niet te missen voor wie een artistiek voorwendsel nodig heeft om naar zee te gaan. Done!
> "Distanz von Nirgendwo", een expo met werk van David Salle in Kestnergesellschaft in Hannover (Duistland), tot 21/06/2009. Deze kunstenaar wordt mij aangeraden door mijn schilderleraar, ik zou met gelijkaardige dingen bezig zijn. In het oog te houden op zijn minst!
> "Automat", een expo met werk van Michaël Borremans in Kestnergesellschaft in Hannover (Duitsland), tot 21/06/2009. Na de fantastische uitzending over deze schilder op Canvas krijg ik weer eens zin om werk van Borremans te zien.

Schone Liekens duren wel lang

2009-05-03T17:35:00.073+02:00

Nochtans, echt mooi kan je de schilderijen van Tom Liekens niet noemen. Ze zijn wat naïef geschilderd, er zitten soms afzichtelijke decoratieve elementen in, ze komen in hun geheel nogal kitscherig over, er zit dikwijls een lelijke rand aan het werk, sommige elementen lijken willekeurig op het doek gekleefd, picturale en grafische elementen worden roekeloos dooreen gemengd enzovoort. Maar hij doet dat met zo'n zelfverzekerdheid, zo vlot en met zoveel panache dat het juist mooi wordt. De doeken die ik eerder al op Pushing the Canvas zag en in het MUHKA en nu in de Bains Connective overtuigen alleen al door hun afmetingen (makkelijk 2 op 3 meter), een flauw truukje misschien maar het werkt wel. Ze zijn verder goed gevuld, ik bedoel: er is wel wat op te zien. Je kan zelfs spreken van een Horror Vacui, à la Jeroen Bosh. We zien uitvergrote plastic dierenfiguurtjes, sleden achtervolgd door meutes wolven, gebouwen die veel weg hebben van peperkoeken huizen, kuddes zebra's aan een drinkplaats, als knuffelbeest verklede mensen (met de kop afgezet), jagers poserend bij hun prooi, een caravan, vliegende vissen, het vlot van Thor Heyerdal etc. Je blijft kijken. Al deze elementen staan meestal nogal verspreid in het landschap. Dat landschap is Discovery Channel, maar dan sterk overdreven. Donkere bossen, bliksemschichten, sneeuwlandschappen, een wilde zee, zonsondergangen. Dat alles in felle transparante kleuren in sterk contrast geplaatst met donkere grafische vormen van bomen en bergen. Een beetje de aanpak van Peter Doig, met eenzelfde levendig plastisch resultaat als gevolg. Het geheel wordt dikwijls nog aaneengesmeed door de aanwezigheid van pure decoratie, bv. een barok behangpatroon. Of door een boord rond het tafereel. Het eindresultaat doet denken aan de fabriekschilderijtjes die je op de rommelmarkt aantreft. Pastorale taferelen gemaakt volgens geijkte formules met bergjes en boompjes en beekjes en diertjes en bruggetjes, volledig gecomposeerd. Alleen: hier wordt dit grotesk uitvergroot en krijgt het beeld wat scherpe randjes bv. door de aanwezigheid van dode dieren of de grimmige koloniale scènes. De schilder wist ons vertellen dat hij zich o.a. op kitscherige wandtapijtjes heeft geïnspireerd. Vandaar ook de randen en de decoratieve elementen en misschien ook wel de afmetingen. Het schilderij als wandtapijt, de schilder als beeldwever (Tom Tom Tapis). De werken zijn op inhoudelijk vlak al bijna even sentimenteel als het Huilend Zigeunermeisje of de Trieste Harlekijn. Wie verslond als kind geen boeken over de grote ontdekkingen of de zeeroverij of de dieren in Afrika? Je moet als schilder toch over enige durf beschikken om op dergelijke cliché thema's voort te gaan en daar dan een overeenkomstig kitscherige schilderstijl bij te hanteren. Geen probleem als je het dan meteen groots aanpakt, en dat doet Tom Liekens. Zoals alle leerlingen van Fred Bervoets trouwens (en Bervoets zelf). Denk maar aan Kati Heck met haar megalomane werken vol referenties naar de hedendaagse Duitse low culture (bier en kebap). Of Koen Van Den Broeck met zijn extreem uitgepuurde landschappen die slechts uit schaduwen en wegmarkeringen bestaan. Of Nick Andrews met zijn nieuw expressionisme met waanzinnige kleurschema's. Want onderschat deze schilders niet: het is helemaal geen toeval dat hun schilderijen eruit zien zoals ze eruit zien. In Actionfields kon ik de vele voorstudies (in aquarelvorm) zien die Liekens voor zijn schilderijen maakt. De beoogde effecten worden nauwgezet voorbereid, de kijker wordt er met voorbedachte rade ingeluisd. Het zijn alleen schilders met visie die zoiets kunnen, de goeie ouwe Pépé Rubens achterna.

Vergeet Antwerpen, vergeet Knokke, vergeet Watou

2009-05-01T21:30:00.046+02:00

Er was een tijd dat Brussel niet voorkwam in het rijtje Belgische kunststeden. Toch niet als we kunst verengen tot actuele kunst, ik ben nu eenmaal een paard met oogkleppen. Steden of zelfs dorpen die altijd weer genoemd worden zijn Antwerpen, Knokke en Watou. Er zijn musea, galerijen en/of kunstfestivals. In Antwerpen komt dat door de vele loft's, waarvan de hoge en witte muren smeken om een hedendaags schilderij. Knokke heeft dan weer een massa villa's waarvan het zicht op zee niet volstaat om de bewoners te bekoren, zij willen ook actuele kunst maar dan liefst van een bekende naam. Watou komt louter toevallig in het rijtje voor, het telt één liefhebber van hedendaagse kunst maar wat voor één (hij schrijft ook gedichten). Wel, vergeet Antwerpen, Knokke en Watou (en ook Deurle for that matter): Brussel is nu aan zet. Er is een centrum voor actuele kunst (Wiels), er zijn galerijen (meer internationale galerijen dan in Antwerpen) en er is een jaarlijkse kunstbeurs (Art Brussels). Hoe dat komt? Omdat Brussel een wereldstad is zeker. En er is natuurlijk geen enkele eurocraat die het zich kan permitteren om geen schilderij van een hedendaagse kunstenaar aan de muren van zijn loft of villa (of is het loft èn villa) te hebben. Enfin, tot zover deze chauvinistische uitschuiver. Want eigenlijk wou ik het gewoon over Art Brussels 2009 hebben. Een knappe kunstbeurs. Internationale uitstraling, veel Belgische galerijen maar ook een niet onaardig aantal uit Parijs, Londen, Berlijn, New York. De schilder- en tekenkunst doet het beter dan ooit, mijn indruk is wel dat de fotografie achteruitgaat. Ik heb mooie werken van bekende namen gezien: Marcel Van Eeden bij Zink, Stephan Balleux (foto) en Hell'o monsters bij Think 21, Jan De Vliegher bij Zwart Huis (foto), Joris Ghekiere bij Koraalberg, Ronald Ophuis her en der, Baumgärtel bij Kleindienst, Dondeyne bij Transit, Folkert De Jong (foto) bij André Simoens Gallery, Robert Devriendt bij Baronian Francy, Jan Van Imschoot bij Moser (foto), Baldessari en Koen Vanden Broeck bij Greta Meert, Nick Andrews en Bervoets bij De Zwarte Panter, de schilders van Chinese Contemporary (ik kan hun namen zelfs niet opschrijven). Een grote verassing voor mij waren de aquarellen van Hans op de Beeck. Ik kende de man toch vooral van zijn intrigerende maquettes, wist ik veel dat hij zo mooi kon schilderen. Er hingen twee zwart-wit exemplaren bij Xavier Hufkens (foto en foto). Nog een verassing was een schilderij van Kamagurka. Ik vind zijn werk normaal gezien verschrikkelijk, maar nu stuitte ik op dit schilderij. Het is op een digitale ondergrond geschilderd, maar dat is in dit geval een meerwaarde. Het dorpje op het schilderij lijkt regelrecht gehallucineerd met dat stralingsaura errond. Een tegenvaller was de solo-show van Cindy Wright. Ik weet zelfs al niet meer juist wat er op de werken stond. Onder andere een schedel denk ik. Ik hield net zo van het (mensen)vlees op haar schilderijen, iets waar haar hyperrealistische schilderstijl zich bijzonder goed toe leende. Het was ook zo'n hedendaags onderwerp, dit in tegenstelling tot bv. een schedel (is er een meer afgezaagd onderwerp in de schilderkunst?). En dan nu, tara, de ontdekkingen. Ik som ze voor u op, klik op de link indien aanwezig om te achterhalen waarom het ontdekkingen zijn. Rinus Van de Velde bij Zink (houtskooltekeningen à la Marcel Van Eeden, maar groter), Karel Wouters bij Crown Gallery, Katharina Grosse (groot en felgekleurd abstract) en Gabi Hamm bij Conrads, Miriam Vlaming bij Mertens (foto), Sam Salisbury bij Rodolphe Janssen, Erik Sandberg bij Conner, Dan Coombs bij Fred, Carter bij Salon 94, Steve Viezens (vreemde dieren en mensen, foto) en Sebastian Nebe (mensen in vreemde situaties, foto) bij Kleindienst, Adam Leech bij Hoet-Bekaert, Amanda Besl en Colen Cook bij Areoplastics, Bernard Tullen bij Triangle Bleu, Lisa Sanditz en Angela Dufresne bij C.R.G. (foto), Jorma Puranen bij Anhava, Till Gerhard bij Galleri K, Enrique Marty bij Deweer, Ida Tursic bij Pietro Sparta, Henry Darger (outsider-art) bij Edlin, Melissa Gordon bij Boesky, Ivan Andersen en Brigitte Waldach bij Bjerggaard. Zie, dat doe ik nu graag. Mijn ontdekkingen aan de mensen meedelen, of gewoon het ontdekken op zich, tout court. Dat blijft toch interessant aan kunstbeurzen, nieuwe kunstenaars leren kennen. Naast het kopen van dure schilderijen natuurlijk voor op onze loft...

3 Van Dyck's en 1 Belotto

2009-04-13T10:36:00.036+02:00

Tijdens Kerst- en Paasvakanties heb je als museum een klinkende naam op je affiche nodig. Mensen die niets van kunst kennen en verder toch niets te doen hebben komen daar massaal op af. Toeristen en dagjesmensen. Ideaal om de zwakke bezoekcijfers wat op te krikken. Zou dat de redenering geweest zijn van de Bozar om de expo "Da Van Dyck a Belotto" te organiseren? Veel volk was er nochtans niet. Of hebben ze zich laten rollen door de Galleria Sabauda, die haar collectie voor deze tentoonstelling uitleent? Dit museum in Turijn is tot 2011 gesloten en kan op die manier toch nog iets aan haar collectie verdienen. Hoewel, het zou eerder om een ruiloperatie gaan, waarbij Italië tijdelijk kan beschikken over een aantal werken van Vlaamse meesters. Samen met de expo komt trouwens een heel Italiaans festival mee naar België, met concerten, voorstellingen, lezingen etc. onder de titel "Turijn/Italiaanse lente". Hier zit dus wellicht meer achter, maar vraag me niet wat het is. Misschien gewoon de Belgische en de Italiaanse ambassadeurs die het goed met elkaar kunnen vinden. In het kader van het festival is er ook een expositie van Maurizio Cattelan, eveneens in de Bozar. Op die expositie is welgeteld één werk te zien, maar wel een erg spectaculair werk. Meer bepaald een olijfboom inclusief zijn aardkluit. Die kluit is veel groter dan de boom zelf en mooi in kubusvorm uitgegraven, wat werkelijk een aardig zicht oplevert in de grote Hortahal van het museum. Maar we kwamen voor "Van Dyck a Belloto", ik zou het bijna vergeten. Van Van Dyck hangen er zowaar drie schilderijen, van Belloto hangt er welgeteld één. Gelukkig is er ook nog een handvol werken van Rubens te zien (waaronder één waaraan ook de Fluwelen Brueghel heeft meegewerkt). De rest is niet veel soeps, behalve dan misschien in de Caravaggistische zaal (let op, daar hangen werken in de trant van Caravaggio, niets van de meester zelf). Een grote teleurstelling, deze expositie? Toch niet, twee van Van Dyck's werken zijn echt wel spectaculair. Er is om te beginnen het imposante werk van 3 op 2m in de inkomhal. Het dateert van 1634 en beeldt Prins Tommaso Francesco van Savoie-Carignano af. Logisch, want de Galleria Sabauda omvat de vroegere verzameling van het Hof van Savoie (dat ooit exclusief de Italiaanse koningen mocht leveren). De prins wordt op een steigerend paard afgebeeld. Dat was gebruikelijk in die tijd, wie een paard in toom kan houden kan ook onderdanen regeren of soldaten commanderen. Vreemd genoeg heeft de ruiter een zeer onzekere blik en houdt hij zijn staf maar met een slap handje vast. Inderdaad blijkt uit de geschiedenisboekjes dat de prins er niet veel van bakte, het is erg moedig van Van Dyck om hem niet heldhaftiger voor te stellen dan hij was. Paard en ruiter zijn nochtans prachtig geschilderd en de compositie is erg effectief. Nog een schoontje is het schilderij dat de kinderen van Karel I afbeeldt uit 1635 (foto). Schitterend hoe de koningskindjes erop staan, met minder stereotiepe gezichtjes dan bij Rubens bijvoorbeeld, in prachtige gewaden, met een mooie afbeelding van de huishond en een liefelijke achtergrond met een gordijn en een tapijt en zicht op een tuin met roosjes. Blijkbaar was de koning er niet zo tevreden mee omdat het kroonprinsje er in zijn schort op staat (zeg maar een kleed) in plaats van in een echt pak. De werken van Rubens zijn minder imposant, maar daarom niet minder goed. Vooral "Deianira verleid door Fama" (je weet wel, die van de boter) en "Hercules in de tuin der Hespériden" kunnen mij bekoren. Deianira is heerlijk blank en vlezig weergegeven, zoals alle Rubensiaanse vrouwen. Hercules is vervormd en grof geschilderd. Hij heeft gigantische voeten, net als Deianira trouwens (geen hoge hakken voor haar). Leuk is ook "De ijdelheid van het menselijk bestaan" van de Fluwelen Brueghel waarop Rubens enkele figuren plaatste en Brueghel voorwerpen en dieren en interieur en landschap voor zijn rekening nam. Voor de rest van de collectie blijkt dat het Hof Van Savoie eerder door de heersende modetrends dan door goede smaak werd geleid. Er zijn nogal wat staatieportretten hier en religieuze werken daar en stillevens links en rechts. Soms zit er iets tussen dat de middelmaat overstijgt, bijvoorbeeld een annunciatie van Gentileschi en een bloemenvaas van Abraham Mignon. En ja, ook het schilderij van het koninklijk paleis door Belotto is wel goed. Maar zo één geïsoleerd werk van een kunstenaar zegt mij niet veel. Enfin, voor negen Euro hebben we toch een paar mooie schilderijen te zien gekregen. Meer kon er niet af, het is voor iedereen crisis zeker.

Eigen werk 31

2009-03-29T19:36:00.003+02:00

We zitten niet stil, want het eindexamen nadert. Hiernaast het opzet van een nieuw schilderijtje. Geeft wel goed zo, maar ik ga er nog een abstracte ingreep op plegen. Iets met geel denk ik. Ondertussen heb ik aan de drie gezichten voortgewerkt en heb ik eindelijk beslist wat te doen met het berglandschap. De drie mannen zijn uitgeknipte afdrukken, ik ga ze uiteraard in 't echt schilderen.

Expotip12

2009-03-28T18:05:00.019+01:00

Tentoonstellingen die ik graag zou bezoeken:
> Een expositie met nieuw werk van Kati Heck in Stella Lohaus Gallery in Antwerpen, tot 2/5/2009. Ik leerde haar schilderijen kennen op Pushing the Canvas en in galerij Annie Gentils. Wat een kunstenares! Het zou maar om een paar schilderijen gaan, maar zelfs als het er maar één was dan ging ik nog kijken. Done!
> "Panaroma", een dubbelexpositie met werk van Tom Liekens (foto) in Bains Connective en in Actionfields in Brussel, resp. tot 5/4 en tot 19/4. Alweer een schilder van Pushing the Canvas! Grote doeken waarop de dieren van het grote bos optreden in grimmige scènes in kitsherig geschilderde landschappen. In Actionfields zijn de voorstudies van de doeken te zien. Done!
> "Elixir", een videoinstallatie van Pipilotti Rist in Boijmans van Beuningen in Rotterdam, tot 10 mei. Normaal gaat het hier enkel over schilders, maar voor Rist maak ik graag een uitzondering. Ik zag al verscheidene video's van haar, o.a. in het Muhka en ooit ook in Brugge. Heel sensuele filmpkes met enthousiast bloeiende planten en naakte onderwaterlichamen en fantastische soundscapes.
> "Beaufort 03", kunst aan zee in het Mu.ZEE in Oostende en op diverse plaatsen aan de kust, tot 4/10/2009. Is dit echt nog maar de derde keer? Ik heb de indruk dat ik al veel meer Beaufort's meegemaakt heb. In elk geval steeds een mooi excuus om naar de kust te gaan, met sculpturen op het strand en een expo in Oostende. Dit keer ook een mooie gelegenheid om het nieuwe PMMK (nu Mu.ZEE) te ontdekken.
> "Emile Claus en het landleven" in het MSK in Gent, tot 21/06/2009. Emile Claus is één van de favoriete schilders van mijn vader. Deze impressionist wist het zware boerenleven van rond 1900 heel aantrekkelijk voor te stellen. Boerenmeisjes op blote voeten in tegenlicht, koeien die de rivier oversteken, een karakterkop in boerenkiel etc. Toen landbouw nog een ambacht was. Een beetje braaf maar toch de moeite waard.

Eigen werk 30

2009-03-08T17:31:00.010+01:00

Dit schilderijtje is al een tijdje af. Waar het over gaat zou ik niet kunnen zeggen. Het is volgens mijn huidige aanpak gemaakt: houtskooltekening, fixeren, transparant overschilderen, dekkend afwerken. Bij de oase ontbreekt de dekking, enkel op de stoel gebeurde een verdere detaillering met zwart en transparant wit. De lucht en een deel van de voorgrond werd wel opaak afgewerkt, in het eerste geval met een dikke borstel, in het tweede geval met een paletmes. Titel: geen, techniek acryl op katoen, afmetingen 40cm breed en 30cm hoog. Intussen ben ik ook bezig met dit werk, alweer gefixeerde houtskool met transparante overschildering. Er moet nog een figuur op de voorgrond komen. Ook dit schilderijtje is nog niet klaar, de gezichten moeten nog worden verdiept met zwart en opgehoogd met wit, daarna zal met dekkende verf een abstracte toevoeging gebeuren. Tenslotte nog dit experiment op papier. Ja, het is Mireille Mathieu. Ik heb ze een "kleed" gegeven van rode verf aangelengd met blinkend medium. Bedoeling is om er kleine zwevende voorwerpen bij te tekenen (een hamer, een banaan, een fles etc.), alsof ze door Mathieu worden gezongen. Ik zou het daarna op doek willen overdoen. Graag commentaar!

Expotip 11

2009-03-07T15:42:00.025+01:00

Tentoonstellingen die ik graag zou bezoeken:
> "La fabrique des rêves", een expositie met werk van Giorgio de Chirico in het Musée d’Art moderne de la Ville de Paris, van 13/2/2009 tot 24/5/2009. Een grote overzichtstentoonstelling, wordt tot de surrealisten gerekend. Lang geleden al ben ik gevallen voor zijn stadgezichten met verlaten gaanderijen en monumenten en passerende stoomlocomotieven en lange schaduwen en hier en daar een spelend kind. Een woord dat ik met de Chirico associeer is "metafysica", maar vraag me niet waarom. Done!
> "Van Dyck and Britain", een expositie met vooral werk van Anthony van Dyck in de Tate Britain in Londen, van 18/2/2009 tot 17/5/2009. Een tentoonstelling die met superlatieven overladen wordt, in tegenstelling tot de expo "Da Van Dyck a Bellotto" in Brussel. Groot-Brittanië kan dan ook veel meer aanspraak maken op deze beroemde leerling van Rubens, de schilder werkte het grootste deel van zijn loopbaan voor de Engelse aristocratie. Hij mocht zich sir Anthony van Dyck noemen en is zelfs in Londen begraven.
> Portretten van Gerhard Richter, in de National Portrait Gallery in Londen van 26/2/2009 tot 31/5/2009. Eigenlijk portretten door Gerhard Richter. Van bekenden en onbekenden, maar wel op de typische Richter manier. Dat wil zeggen: fotorealistisch geschilderd maar een beetje wazig, naar eigen zeggen een poging om een objectief beeld te maken. Weg met de interpretatie, geniet van wat je ziet. En nog: figuratief of abstract, er is geen verschil.
> Werk van Glenn Brown, in de Tate Liverpool van 20/2/2009 tot 10/5/2009. Schilderijen van de laatste 20 jaar van deze fascinerende artiest. In 2004 al maakte ik kennis met zijn werk in de Serpentine Gallery in Londen, helaas heb ik geen excuus om naar Liverpool te gaan. Stephan Balleux waarschijnlijk wel, zijn schilderijen zijn duidelijk op die van Brown geïnspireerd. Typisch voor beiden is de manier waarop ze de materialiteit van de verf suggereren, wie goed kijkt ziet dat het slechts een illusie is.
> "Vivante", een expo met werk van o.a. Chris Vanbeveren, van 22/3/2009 tot 25/4/2009 in galerij ArtTrack in Gent. Voor wie het nog niet wist: Chris is mijn leraar op de academie. Krachtige suggestieve schilderstijl met acryl. Eerst internationale landschappen, daarna modelbouw landschappen en nu? ik ben benieuwd! Done!> Art Brussels, van 24 tot 27 april in Brussels Expo. Verplichte kost voor de kunstliefhebber. Vergeet Lineart en dergelijke, Art Brussels is de enige kunstbeurs in België met internationale uitstraling. Allen daarheen, zeker als je een gratis toegangskaart hebt zoals ik. Done!

Oh, wat een ramp!

2009-02-24T08:14:00.132+01:00

Een ramp kan prachtig zijn. Wie schept er geen pervers genoegen in het bekijken van een vulkaanuitbarsting op televisie? Een atoomexplosie, een tornado, een instorting, een overstroming: het is allemaal even mooi. Zelfs een auto-ongeluk. Bedenk hoe graag je zou willen stoppen als je er langs moet, niet om de menselijke slachtoffers te zien maar om de schoonheid van het verwrongen staal te bewonderen. Wel, stoppen is niet langer nodig. We hebben daar nu een schilder voor. Zijn naam is Dirk Skreber, een Duitser die al een jaar of vijf in New York woont. Hij is over de grote plas bekend geworden, pas in 2008 had hij een solotentoonstelling in Europa. Die vond plaats in Baden-Baden, iets te ver om comfortabel te zijn. Maar eind vorig jaar kreeg de liefhebber een mooi alternatief: twee kleine exposities op hetzelfde moment, één in Nederland en één in eigen land. De eerste in de Hallen in Haarlem, de tweede in het Museum Dhondt-Dhaenens in Deurle. Ook ik stop graag voor een auto-ongeluk, dus ik heb beide bezocht. In Haarlem hingen werken uit de reeksen "It Rocks Us So Hard Ho Ho Ho" en "Killer Wheels". Auto-ongelukken vormen het thema, maar enkel in de eerste reeks worden de ongevallen in al hun glorie afgebeeld. We krijgen meestal twee wrakken per schilderij te zien, auto's die kunstig rond een paal geplooid zijn of doorboord werden door een vangrail. Dezelfde wrakken komen op meerdere schilderijen voor, niet zo vreemd als je weet dat sommige ervan "op maat" zijn gemaakt. De andere reeks bestaat uit werken waarop in het rond vliegende auto-onderdelen, meestal wielen, worden afgebeeld. De titels wekken de indruk dat het een amusant onderwerp betreft, maar ze zijn uiteraard ironisch bedoeld. Ze moeten de aandacht afleiden en ons helpen om het beeld vanuit een esthetisch standpunt te bekijken. We moeten leren leven met ongelukken en rampen. Geen probleem, want de wrakken en de wielen zijn meesterlijk geschilderd: mooie dégradés op de achtergrond, complementariteit van suggestie en detail, een materiële verfbehandeling, een goed evenwicht tussen saturatie en desaturatie, een trefzekere compositie, een perfecte "rendering" van de oppervlakken. Dat laatste is erg belangrijk als je bedenkt uit welke diverse materialen een auto is samengesteld. Het formaat van de schilderijen is indrukwekkend, 1m70 op 2m90 is een typische afmeting. Over naar Deurle. Tot mijn grote verbazing trof ik daar twee echte autowrakken aan. Die zijn op verzoek van de kunstenaar geproduceerd door een Duitse firma die zich in crashtests specialiseert. Het betrof respectievelijk een donkerblauwe Audi A6 en een zilvergrijze Citroën C5. Voorwerp van impact was een stalen paal die deel uitmaakt van de installatie. Het resultaat is de naam "sculptuur" zeker waard, je herkent nog wel een auto maar de belangrijkste onderdelen zijn hun oorspronkelijke vorm kwijt en staan niet langer in een functionele verhouding tot elkaar. Indrukwekkend. In dezelfde zaal kregen we er nog twee schilderijen uit de reeks "Super Heroes" bovenop. Als je het schilderijen mag noemen, want ze werden gecreëerd met tochtbanden, jawel. Deze werken beelden helden af uit de Amerikaanse comic strip. De banden zijn horizontaal op gelijke afstand van elkaar op een contrasterende ondergrond geplakt, het beeld ontstaat door op de juiste plaats het schuim te verwijderen. Het resultaat doet erg aan Op-art denken. Door de strepen zijn de helden nog amper zichtbaar, als waren het slechts schimmen uit onze fantasie. Veel concrete hulp bij al die ongelukken gaan we van hen niet krijgen. Op de expo in Haarlem kocht ik de cataloog van de expo in Baden-Baden. Daaruit blijkt dat Skreber's oeuvre redelijk consequent is: sinds 1999 is het hoofdzakelijk aan het thema "ramp" gewijd. Ik kende de schilderijen van overstromingen, maar er zijn ook werken met luchtbeelden van eilanden in de Stille Zuidzee besmet door kernproeven, foto's van verdachte Iraanse kerncentrales waarover met tochtstrips het beeld van twee dansende cowboy's is aangebracht, een foto van het brandende vliegtuig van de Amerikaanse president waarover op dezelfde manier een beeld van een terrorist is "geschilderd", enzoverder. Laatstgenoemde reeksen zijn misschien wat te anekdotisch, Skreber wil er de inwoners van zijn gastland duidelijk een spiegel mee voorhouden. Er is ook werk dat minder in het rijtje lijkt te passen, met name de installaties met schaalmodellen van torens en omheiningen. Ook zijn vroegste werk is afwijkend: schilderijen van locomotieven. Hoewel, op sommige ervan zitten de treinen duidelijk op een ramkoers. Grappig is dat zijn huidig werk ooit te zien was op een expositie onder de titel "Painspotting", een ironische verwijzing naar de "Trainspotting" uit zijn beginperiode. Laten we het tenslotte eens over Skreber's werkmethode hebben. Die is in eerste instantie niet zo verschillend van deze van andere hedendaagse artiesten, ik zou het de Rubens-methode willen noemen. Dat betekent dat je met assistenten werkt, maar zelf de ideeën levert en -net als Rubens- altijd de laatste hand legt aan een werk. Waarin Skreber's aanpak afwijkt is het gebruikte materiaal. Een deel van de werken, onder andere deze uit de reeks "Killer Wheels", is geschilderd op vinyl. Op deze onorthodoxe drager heeft hij vooraf een foto laten drukken die bijvoorbeeld in de reeks "Na(h)tanz" nog zeer goed te zien is. En dan zijn er de tochtstrips. Meesterlijk om ze voor beeldende doeleinden te gebruiken, maar het is algemeen bekend dat de levensduur ervan erg beperkt is (maximaal 2 jaar bij huishoudelijk gebruik). Ook vinyl lijkt mij geen materiaal voor de eeuwigheid. Hoe ironisch dat een schilder die rampen schildert, zelf op een catastrofe afstevent wat de houdbaarheid van zijn werk betreft. In de cataloog wordt gezegd dat de schilder bewust met vuur speelt, dat het in het ganse concept past. Veel consequenter kan hij inderdaad niet zijn als zijn werk uiteindelijk zichzelf vernietigt. Maar laten we hopen dat dat niet gebeurt, een laagje vernis kan wonderen doen. Zelf zou ik graag zo lang mogelijk van Skreber's werk willen genieten, een betere vorm van ramptoerisme kan ik echt niet bedenken.

Expotip 10

2009-02-10T12:00:00.001+01:00

Tentoonstellingen die ik graag zou bezoeken: > Werk van Tjebbe Beekman in het GEM in De Haag, van 13/12/2008 tot 15/3/2009. Deze schilder is mij aangeraden door mijn leraar. Die is intussen zelf gaan zien en was bijzonder enthousiast. Stedelijke landschappen op enorme formaten, gebruikt behalve verf ook touw en zand om het oppervlak de gewenste textuur te geven.
> "Superapocalyptisticexpialidocious", een expo met werk van Michael Dans in Aliceday in Brussel, van 7/2/2009 tot 14/3/2009. Deze schilder kennen we nog maar pas van de expo "Unscene" in Wiel's en we kunnen hem al niet meer missen.
> "Superstories", Tweede Triënnale voor beeldende kunst, mode en design, van 7/2/2009 tot 10/5/2009 op verschillende plaatsen in Hasselt. Nog eens een goed excuus om naar Hasselt te gaan.
> "Tartans", een expo met werk van Stefan Annerel, tot 14/03/2009 in Galerie Kusseneers in Antwerpen. De titel verwijst vermoedelijk naar de patronen van Schotse rokken waarop Annerel zich baseert. Als ik in Antwerpen ben ga ik zeker eens passeren, vooral omdat ik tot de selecte club van eigenaars van een schilderij van Annerel behoor!
> "Da Van Dyck a Bellotto", een expo met o.a. werk van Brueghel, Rubens, Van Dyck en hun Italiaanse schildercollega's, van 20/2/2009 tot 24/05/2009 in de Bozar in Brussel. Schilderijen uit het bezit van de allereerste Italiaanse koning. Done!
> "Dry and wet paintings" met werk van o.a. Tina Gillen, Karin Hanssen, Patrick Vanden Eynde in Crown Gallery in Brussel, tot 28/2/2009. Tja, de galerij waar ik al zo lang eens wil komen, en het lukt mij maar niet.

Eigen werk 29

2009-02-05T11:11:00.002+01:00

Naar jaarlijkse traditie werden er op het nieuwsjaarsfeest van mijn werk pakjes uitgedeeld. Je moest de naam van iemand trekken enkele weken op voorhand en dan een aangepast cadeautje zoeken. Dat mocht niet meer dan 5 Euro kosten, niet makkelijk dus om iets leuk te vinden. Voor mij geen probleem, want net als vorig jaar heb ik gewoon een schildersdoekje van 30 op 40 cm gekocht (kostprijs 4 Euro en 99 cent) en er een portret van de betrokkene op gemaakt. Hier heb ik de bewuste collega voorgesteld als een oude indiaan. Succes verzekerd met dit soort cadeaus!

Eigen werk 28

2009-01-25T18:08:00.000+01:00

Herinner u de olijke vent die ik een tijd geleden heb getekend. Wel ik heb er nu, olijk als ik zelf ben, een goudvis bijgezet. Nu de achtergrond nog. Ik dacht aan een vervormd stedelijk landschap op zijn kop, alsof we in een vissenkom zijn. Maar dat is misschien wat te makkelijk. Any idea?

Eigen werk 27

2009-01-20T14:25:00.004+01:00

Er blijft altijd wel wat verf over op het palet, het zou zonde zijn om er niets mee te doen. Ik geef er een wit blad een mooie achtergrond mee, met de borstel of door het blad op het palet te drukken. Hier ben ik er daarna met negro- en wit potlood op beginnen tekenen. Ik heb de tekening gefixeerd en heb daarna het zwart en wit verhevigd met verf. Afwerken met gekleurde glacis, et voilà. Redelijk geslaagd, vind ik. Dat geldt ook voor dit werk, al is de aanpak daar totaal verschillend. Ik verwacht jullie ongezouten mening... Formaat: 30 op 40cm, techniek: potlood en acryl op papier, titel: geen.

Eigen werk 26

2009-01-15T13:51:00.001+01:00

Het is ondertussen al lang geleden dat ik over de voortgang van mijn eigen werk heb bericht. Hiernaast en ook hier alvast twee werkjes op papier waar ik erg tevreden over ben. Ik ben begonnen met de landschapjes in houtskool. Die heb ik stevig gefixeerd met een aantal lagen acryl-fixatief zodat ik erop voort kon werken zonder iets uit te vegen. Ik heb er dan de figuren eerst op getekend en daarna op geschilderd, eest dekkend in grijstinten en daarna doorzichtig in kleur. De armen ontbraken op het bronmateriaal, dus heb ik er iets creatief mee gedaan. Zo is wel iets leuk ontstaan vind ik, de ruw uitgewerkte gedesatureerde achtergrond contrasteert mooi met de precies uitgewerkte figuur in kleur en die vormt op zijn beurt een interessante tegenstelling met de abstracte ongelukjes ernaast. Inhoudelijk is er het contrast tussen het neutrale en onschuldige landschap en de uitdagende houding van het vrouwelijke personage. Wat denken jullie ervan? Afmetingen: 30 op 40cm, techniek: houtskool en acryl op papier, titel: geen.

Nieuw: de Neue Leipziger Schule

2009-01-10T19:47:00.001+01:00

Elke aanleiding is voor mij goed om het over de Neue Leipziger Schule te hebben. Als er dan een expo over deze belangrijke actuele kunsstroming doorgaat ben ik natuurlijk niet te houden. Toch ga ik het beperkt houden, je kan er immers beter naar gaan kijken dan erover te lezen. Vandaar de vele links naar foto's in dit bericht. Een grondige bespreking van het werk dat de kunstenaars van deze school al hebben voortgebracht zou ook niet makkelijk zijn, er is niet echt een lijn in te trekken. De Neue Leipziger Schule staat vooral voor een nieuwe generatie. Dat ze met zovelen zijn dat ze een school vormen komt omdat ze goede leraars hadden. Die maakten op hun beurt deel uit van de Leipziger Schule, die onder DDR-bewind voor een degelijke traditionele kunstopleiding stond. Goed voor ons, want het heeft knappe kunstenaars opgeleverd. In het Cobra Museum waren er een vijftiental te zien, vooral schilders. Namen die ik al kende of die ik wil onthouden zijn: Neo Rauch, David Schnell, Tilo Baumgartel, Ulf Puder en Tobias Lehner. Neo Rauch is natuurlijk onklopbaar. Personages in retro werkpakken figureren in agro-industriële landschappen in groots opgezette composities met uitgekiende kleurschema's. Gebaseerd op (dag)dromen van de schilder, een nieuw soort surrealisme. Op de expo was dit en ook dit werk te zien. David Schnell is ook een goeie. Hij laat ons genieten van de grootste schildertruuk aller tijden, uitgevonden in de Renaissance: het perspectief. Een virtuoos met vluchtpunten. Het grote formaat en de kleuren doen de rest. Er hingen twee schilderijen: dit en dit. Tilo Baumgartel is de poëet van de school. Personages dwalen rond in steegjes bij nacht en kijken binnen in warm verlichte comfortabele huizen. In nogal wat taferelen treden dieren op. Gedesatureerde kleuren contrasteren mooi met meer felgekleurde stukken. Ook van Baumgartel twee werken: klik hier voor een overzicht. Ulf Puder kende ik helemaal niet. Zijn aanpak is vergelijkbaar met die van David Schnell. Alleen speelt hier de architectuur i.p.v. het perspectief een hoofdrol. Mooi om zien hoe de volumes vlak per vlak worden samengesteld om dan schijnbaar toevallig bv. een kerktoren te vormen (zie foto). Van Puder hingen er wat meer werken, onder andere ook dit werk. Ook Tobias Lehner was mij vreemd, maar ik kon zijn knappe mix van geometrisch en lyrisch abstract wel smaken. Klik hier voor een overzichtsfoto. Van Matthias Weischer ben ik een grote fan, maar helaas hing er geen goed representatief werk van hem. Ik houd het bij de mooie herinnering die ik heb aan zijn expo in het Gemeentemuseum van Den Haag.

Mij wel gezien

2009-01-05T13:23:00.000+01:00

Volgens Kunsthart is de expo Un-Scene in Wiels niet zo ongezien als de titel wel suggereert. Voor wie op de hoogte is van hedendaagse kunst kan dat kloppen, ik ken zelf wel wat van schilderkunst en van maar één van de vier deelnemende schilders had ik nog nooit gehoord. In de begeleidende tekst wordt de titel van de tentoonstelling echter volledig anders uitgelegd, hij slaat op de stelling dat er in België geen kunstscene is en dat een Vlaamse, Waalse of Brusselse scene hoogstens een artefact kan zijn. Een politiek statement bijna, in tijden van communautaire spanningen. De wereld is teveel geglobaliseerd voor navelstaren, de hedendaagse kunstenaar heeft een grensoverschrijdende identiteit. Om dat te bewijzen wil men op de expo vooral de verschillen tussen de deelnemers benadrukken, maar volgens mij zijn die eerder het gevolg van de vele mogelijke invalshoeken in de kunst dan van het ontbreken van een lokale scene. Is er trouwens ooit een Belgische scene geweest? Er waren vroeger misschien geen internationale kunstenaars, maar zeker wel internationale stromingen, hoewel met een iets beperkter bereik dan vandaag. Het expressionisme bijvoorbeeld was verspreid over landen als Duitsland, Oostenrijk, Noorwegen, Italië en ook België. Nog een laatste ambetante opmerking: de schilders op de tentoonstelling behoren dan niet tot een Belgische scene, ze genieten bij mijn weten nog weinig internationale bekendheid. Maar het zijn wel hele goeie schilders: Stephan Balleux, Michael Dans, Vincent Geyskens en Tina Gillen. Balleux is gewoon fenomenaal. Ik zag hem al eerder op de legendarische expo "Pushing the Canvas" en ook op de "Canvascollectie". Hij werkt met het concept van de schildertoets, een uitvinding van de impressionisten. Alleen: hij imiteert de toets, hij modelleert hem op de computer, maakt er bas-reliefs van en... hij schildert hem nauwgezet na. Dat laatste heeft hij gepikt van de Engelse schilder Glenn Brown. Maar hij gaat wel een stapje verder, zoals gezegd door ook in andere media werken, en door de "blobs" in traditioneel geschilderde scènes te integreren. Met vreemde resultaten die, omdat hij in zwart-wit werkt, doen denken aan "Une Semaine de Bonté" van Max Ernst. Michael Dans kende ik niet, voor mij was hij wel degelijk "unseen". Eigenlijk werkt hij met inkt, al lijkt het soms eerder of hij houtskool gebruikt. Grote formaten met beelden waarin dieren een belangrijke rol spelen: een bende pinguins die ons vervaarlijk aankijkt, een krokodil met een vrouw waarvan het been is afgebeten, een zeeleeuw die verdrinkt. Geactualiseerde fabels van Lafontaine, met dezelfde wrange humor. Erg Tilo Baumgartel allemaal, vooral als je naar diens werken in zwart-wit kijkt. Dezelfde sprookjesachtige sfeer in elk geval. Maar helemaal anders dan Balleux, dat klopt. En totaal verschillend van Vincent Geyskens. Die is in schilderskringen misschien de meest gekende. Collage is bij hem het kernwoord. Niet door bestaande afbeeldingen van objecten te hergroeperen, wel door foto's te verknippen volgens de kleuren/texturen/vormen waaruit ze bestaan en er dan nieuwe afbeeldingen mee samen te stellen. Die hij op hun beurt dan weer schildert, als waren het oorspronkelijke beelden. Desondanks blijft ergens zichtbaar dat hij zijn beeldmateriaal uit sexmagazines haalt, waardoor zijn werk in een pornografisch sfeertje baadt. Uniek werk, ik kan geen andere artiest aanhalen die gelijkaardig spul maakt. Tina Gillen vertrekt net als Geyskens van bestaand beeldmateriaal, maar ze laat er gewoon delen uit weg. Landschappen of gebouwen genieten de voorkeur: een huis met zwembad wordt enkel nog door een muur en door de badrand vertegenwoordigd met daarachter een dreigend zwart vlak, van een villa staan nog slechts twee muren recht en van de omliggende begroeiing schieten enkel wat grote bladeren over, dat alles op een mooie gelige achtergrond. De weglatingen leveren krachtige bijna abstract ogende composities op, een truukje dat Roger Raveel ooit bedacht, ere wie ere toekomt. Laten we nu tot een conclusie komen, want ik blijf hier anders maar tetteren. Het werk van deze vier schilders oogt erg verschillend, maar op Michael Dans na zijn ze toch allemaal met hetzelfde bezig. En dat is volgens mij het spanningsveld tussen figuratie en abstractie, een hot item in de internationale schilderkunst, je kan inderdaad niet zeggen dat dit door een Belgische scene bedacht is. Balleux integreert het abstracte van de schilderkunst in een figuratief weergegeven beeld, Geyskens decomposeert figuratieve beelden tot hun abstracte onderdelen en maakt daarvan weer een figuratief beeld, Gillen vertrekt van een figuratief beeld en benadrukt er de abstracte compositie van door er onderdelen van weg te laten. Wat nog opvalt: Balleux, Geyskens en Gillen wonen en werken in Brussel. Dans woont in Verviers, maar wordt vertegenwoordigd door een Brusselse galerij (Balleux en Gillen trouwens ook). Zou het kunnen dat Wiels toch vooral de Brusselse schildersscene frequenteert? Of moet ik zeggen de Brusselse un-scene?

Post-graffiti

2008-12-24T09:11:00.035+01:00

Er zijn van die zaken waar je zowel voor als tegen kan zijn. Graffiti is zoiets. Ik vind het verschrikkelijk om zien hoe gebouwen en treinstellen beklad worden met ordinaire tags (een tag is de handtekening van de graffitispuiter). Het is als pissen tegen een paal om je terrein te markeren. Puur vandalisme, het werd niet voor niets 1500 jaar gelden door de Vandalen uitgevonden (zij krasten hun naam in de muren toen ze Rome plunderden). Maar er is ook mooie graffiti. Ik heb het dan niet over tags, maar over pieces (om in het graffiti-jargon te blijven). Daarmee wordt een visueel samenhangend geheel van teksten en/of afbeeldingen bedoeld. Vooral de figuratieve variant daarvan interesseert mij. Graffiti-abstracties zijn meestal puur tekstueel gebaseerd, wat ik een beperking vind. Voorbeelden genoeg echter van uitstekende figuratieve graffiti. In Gent weet ik een aantal mooie muren zijn (deze bijvoorbeeld) en ook in Brussel zijn er prachtige exemplaren te bewonderen. In ons eigenste Anderlecht is onder de Grote Ring een tiental muren speciaal voor graffiti gereserveerd, een initiatief van de intussen overleden schepen van Milieu en Reiniging (erg passend de graffiti-schepen genoemd). Het feit dat er legale graffiti-plekken bestaan wijst op een maatschappelijke drang om het fenomeen te controleren, maar betekent ook dat er alsmaar meer artistieke (lees mooie) graffiti wordt gemaakt. Maar, en nu komt een fantastische term om mee uit te pakken op recepties, er bestaat ook zoiets als post-graffiti. Daarmee wordt niet de periode na de graffiti bedoeld, als graffiti al bestaat sinds de Vandalen zal er niet zo snel een eind aan komen. Het begrip slaat eerder op de carrière van de graffiti-artiest. Wordt zijn werk erkend in kunstmiddens? Maakt hij ook werken op doek? Zijn zijn werken te koop in een galerij? Zo ja, dan is de graffitispuiter kunstenaar geworden, hij is a.h.w. de graffiti ontgroeid. Pionier op dat vlak was Keith Haring, al bestond de term post-graffiti toen nog niet. Erg bekend intussen is Banksy, een erg geëngageerde graffiti-artiest met een veel gekopieerde stijl op basis van sjablonen. Maar, je voelt mij al komen, er is intussen ook een interessante Belgische post-graffiti scene ontstaan. Eerder dit jaar bezocht ik in Think.21 de expo van Hell'O Monsters, een graffiti-collectief. En vorige week ben ik even binnen gesprongen bij Artifex (waar de Gentse graffitispuiter zijn spuitbussen haalt) voor de expo van Klaas Vanderlinden. Ik kende zijn werk van Take Away en was onder de indruk van zijn technische aanpak, zijn onderwerpskeuze en zijn trefzekere stijl. Dat laatste is een vereiste voor de grafittispuiter, zeker als je illegaal te werk gaat. Meest bijzonder vind ik zijn schilderijen van 's nachts met de flits gefotografeerde werklui in fluopakken. De pakken lichten mooi op en Verlinden schildert er zelfs de rode ogen bij. Zijn techniek sluit perfect aan bij de nachtelijke scenes, hij vertrekt nl. van een zwarte ondergrond en schildert er de lichte delen bovenop. Een schilder om in het oog te houden, 30% van de getoonde werken was al verkocht en de prijzen liggen absoluut niet hoog. Een duurzame investering (als ik het geld mocht besteden)! Onlangs trok ook nog een andere post-grafitti expo mijn aandacht, nl. in galerij Alice in Brussel (foto). Via een kunstblog uit Nederland kwam ik te weten dat één van mijn favoriete schilders van het moment er tentoonstelde, nl. Simon Schrikker. Die schildert agressieve honden, voor hem niets meer dan een excuus om een assertieve schilderstijl te cultiveren. Hij kan er zijn fysieke schildersdrang in kwijt. Dat betekent dat je als toeschouwer een, op het eerste zicht, abstracte verflawine over je heen krijgt waarin, als je wat afstand neemt, op wonderlijke wijze de beeltenis van een hond verschijnt. Schitterend eigenlijk. Daarbovenop was er ook uitstekend werk van Boris Tellegen en Henny Overbeek te zien. Ik kon het niet laten om de catalogus te kopen met daarin, jawel, de handtekeningen van de drie kunstenaars in onvervalste graffitistijl. Post-graffiti: ik ben er helemaal voor!

Beeld en woord, woord en beeld

2008-12-19T18:25:00.016+01:00

Sommige schilderijen vertellen een verhaal, je kijkt ernaar en je ziet vanalles gebeuren. Het kan ook dat een verhaal een schilderij maakt, dat het erop geïnspireerd is. Bij Jan Van Imschoot gebeuren beide tegelijk. De werken die hij toont in Baronian Francey vertrekken van een verhaal, maar de schilderijen roepen bij de kijker ook nieuwe verhalen op. Het verhaal gaat over de praktijk om kinderen aan hun armen of benen door de lucht te zwieren of zelfs in de lucht te werpen. Dat zou goed zijn voor de reflexen. Op de werken staan gespierde mannen in onderlijf die met lieve kindjes met krulhaar zwaaien. Een verhaal dat dankzij de hand van Van Imschoot mooie beelden oplevert. De mannen hebben stevige benen en grote voeten, sommige hebben er zelfs meer dan twee. De kindjes zien er schattig uit in hun broekjes of pakjes en met hun blozende wangen. Van Imschoot schildert schetsmatig, je ziet de lijnen nog staan. Hij gebruikt aardkleuren en synthetische kleuren dooreen in een evenwichtig geheel, daartoe zet hij soms opzettelijk ergens een vlek of een veeg. De grond waarop de mannen staan zorgt voor een mooie vlakverdeling evenals de cirkels en strepen op de achtergrond (een waterrad volgens de tekst) en de afplakstroken. De werken zijn ook groot, ze zijn zeer aanwezig. Maar dan komt stap twee. Als kijker bekruipt je toch het gevoel dat er met de kinderen gesold wordt, dat je dat smijten met kinderen voor hetzelfde geld mishandeling zou kunnen noemen. Iedere ouder weet dat je een baby niet mag "schudden". Wat als je zo'n kleine zijn arm of been loslaat of als je een in de lucht geworpen kind slecht opvangt? Van Imschoot geeft ons alvast een mogelijk antwoord, de titels van de expo is namelijk "Repercussions". Misschien houden de kinderen er iets aan over. Er is ook een schilderij waar een tekst opstaat die op het eerste zicht niets met het beeld te maken heeft, maar eigenlijk toch weer wel want hij gaat over schilderen. En zo laat Van Imschoot beelden woorden opwekken en woorden beelden. Een praktijk, zo zegt hij zelf, die ooit door de Hollandse meesters is gestart en waarmee veel later onder andere Magritte iedereen beetnam. Goede schilderijen zijn niet eenduidig, ze zetten zowel aan tot kijken als tot denken. In elk geval vond ik de werken op deze expo veel beter dan "Die Wasserrueben und der Kohl" waaraan Van Imschoot eerder dit jaar deelnam. Toen was er teveel om over na te denken, maar te weinig om te bekijken. Er is op dit moment trouwens ook werk van hem te zien in Aeroplastics in Brussel en in het CC in Mechelen, in beide gevallen als onderdeel van een groepstentoonstelling. Bij Aeroplastics hangen enkele oudere werken van Van Imschoot, maar het opzet van die tentoonstelling was zo compleet anders dat ik het er liever eens in een ander bericht over heb. Er is binnenkort trouwens nog een expo van Jan Van Imschoot, in galerij Charlotte Moser in Genève. Wat daar te zien zal zijn is niet duidelijk, misschien de schilderijen die bij het intverview met Van Imschoot in Kunsthart staan afgedrukt?

Kunst in huis 4

2008-12-07T08:03:00.013+01:00

We hebben nu dit tweeluik van Geert Opsomer in huis. Het heet On Fire, techniek is mixed media, afmetingen per stuk ongeveer 30 op 50. Ik denk dat het een ingekleurde linodruk is die op doek is geplakt. Bovenop de stevige laag blinkende vernis is nog een mat witte opdruk aangebracht, heel subtiel. Het werk spreekt verder wel voor zich zeker? Verder namen we nog dit werk mee van Emanuel Depoorter, met als titel Pathetische tekening. Techniek houtskool op papier, afmetingen ongeveer 80 op 110. Wat voor een pathetisch wezen is de mens toch, hij doet zich voor als erg geleerd, maar stamt gewoon af van de aap. Maar het kan ook over iets anders gaan natuurlijk.

Schilder van de week 3

2008-11-30T10:38:00.022+01:00

Sommige schilders zijn echte verleiders. Ze weten zoveel in één schilderij te stoppen dat je niet anders kan dan bezwijken. Hans Bruyneel is zo een schilder. Je krijgt kleur en materie en vorm en beeld, allemaal in één pakket. Hij geeft je figuratie, hier portretten van TV en vakantiekiekjes, maar de verf speelt zeker geen bijrol. Je ziet de vegen en vlekken en lagen waaruit het beeld is opgebouwd. Hoe doet een schilder dat toch, de realiteit met louter verf weergeven? En daar dan zelfs nog een dimensie aan toevoegen? Misschien vind ik die vraag zo interessant omdat ik zelf schilder. Maar ik denk dat om het even welke toeschouwer het leuk vind om te zien hoe uit louter materie een beeld wordt gecreëerd. Inzage in het scheppingsproces weetjewel, of klinkt dat wat te religieus? En er zijn nog wat extraatjes. Bijvoorbeeld waar hij zich op TV beelden heeft gebaseerd, is het kleurgebruik in overeenstemming met de bron (RGB). En op de kiekjes versterken de felle kleuren het vakantiegevoel of de borstelstreken de stadsdynamiek. Ik ken Bruyneels werk al een tijdje, ik zag ooit werk van hem in galerij Link in Gent en ik was er direct mee weg. Figuurlijk dan toch, want er hangt al een stevig prijskaartje aan zijn schilderijen en aquarellen. Maar je kan altijd werk van hem uitlenen bij Kunst in Huis, dat scheelt in de portemonnee. Als uitsmijter nog een paar referenties. Een schilder die enigszins met hem verwant is is Sam Dillemans, zeker als het over de portretten gaat. De andere werken doen mij dan weer denken aan Jan De Vliegher. Ik wil daarmee geen afbreuk doen aan Bruyneels uniek talent, ik bedoel deze referenties echt wel als als een compliment.

Expotip 9

2008-11-23T10:10:00.033+01:00

Tentoonstellingen die ik graag zou bezoeken:
> Werk van Klaas Van der Linden in Graffitishop Artifex in Gent, van 5/12/2008 tot 2/1/2009. Een hele goede schilder volgens mij. Ik zag vorig jaar werk van hem bij de Brusselse galerij Take Away, zie een eerder bericht daarover. Hij schildert wegenwerkers in fluovesten bij nacht, maar ik vind vooral zijn portretten fantastisch (zie foto). Blijkbaar is hij begonnen (of nog altijd bezig) als graffiti-artiest, vandaar ook wellicht de locatie van de expo. Done!
> Werk van Jan Van Imschoot in galerij Baronian-Francey in Brussel, tot 20/12/2008. Onlangs bezocht ik in de Witte Zaal een expo met werk van hem waarover ik niet te spreken was. Maar afgaand op de foto's op de website ziet deze tentoonstelling er wel goed uit. Van Imschoot is verder ook te zien in een paar groepshow's: in het CC te Mechelen en in galerij Areaoplastics. Check it out! Done!
> Werk van Johan Lingier in galerij Artstore in Brugge, tot 24/11/2008. Deze kunstenaar ken ik al sinds 2004 via het web, maar ik zag pas voor het eerst een schilderij in het echt op de Canvas collectie. Hij schildert vooral zelfportretten waarin hij zichzelf compromisloos afbeeldt. Ik bewonder zijn beheersing van acrylverf die in zijn laatste werken bangelijke proporties heeft aangenomen.
> "Ware Liefde", een tentoonstelling n.a.v. 30 jaar Kunst In Huis in GC De Markten in Brussel, tot 21/12/2008. Ik wist niet dat ze al zo lang bestonden! Zelf ben ik al 15 jaar klant, het is bijna niet te geloven. De expo is interessant om eens wat werken te zien die of voortdurend ontleend zijn of die niet in mijn uitleenkantoor in Dilbeek worden aangeboden. Er zal ook een top 10 van meest ontleende kunstenaars worden voorgesteld.
> "In These Woods Tonite", een tentoonstelling met werk van Stief Desmet in Galerie Fortlaan 17 in Gent, tot 31/01/2009. Alweer een oude bekende, al heb ik enkel al werk van hem in het echt gezien op Pushing The Canvas. Samples van beelden allerlei, laag na laag aaneengesmeed tot een stimulerend visueel geheel.
> "Unscene", een tentoonstelling met werk van o.a. Stephan Balleux, Vincent Geyskens, Tina Gillen in Wiels in Brussel, tot 22/2/2009. Heeft tot doel de Belgische kunstenaars van morgen voor te stellen, in totaal is er werk van een 20-tal kunstenaars te zien. Alweer een mooi initiatief van Wiels, al was het maar omdat er niet alleen Vlaamse kunstenaars te zien zijn, ook Brussel en Wallonië hebben artistieke beloften! Done!

Eigen werk 25

2008-11-22T20:07:00.007+01:00

Ik kan niet elke week een kindje maken, deze week dus gewoon een schilderij. Hoewel, hiernaast zie je nog maar een eerste opzet. Bedoeling is er nog een landschap bij te plaatsen en dan het gezicht uit te werken. De verleiding is groot om verf uit het oor te laten spuiten, we zullen nog zien. Het werkje ernaast is min of meer afgewerkt. Ik heb zo nog enkele landschapjes in houtskool getekend waarin ik soortgelijke figuren wil plaatsen. Het bronmateriaal voor de "bimbo" die hier is afgebeeld was aan de armen afgesneden, maar dat vormde een mooi excuus voor de creatieve aanvulling. De veters die het kleed samenhouden ontbreken nog, evenals wat schaduw aan de voeten. De achtergrond ga ik in houtskool laten, kwestie van het contrast met de figuur te maximaliseren.

Schilder van de week 2

2008-11-09T20:11:00.009+01:00

Onlangs stuitte ik op het werk van Tiina Mielonen. Tiina met twee i's, want Mielonen komt uit Finland. Alweer iemand die iets nieuw aan de hedendaagse schilderkunst weet toe te voegen. In dit geval het feit dat ze met olieverf op plexiglas schildert. Daardoor lijkt het alsof haar werken licht geven eerder dan dat ze licht wegnemen. Schuin invallend licht wordt gereflecteerd op de witte achterwand en belicht de transparante verflagen langs achter. Een beetje zoals bij een dia, alleen komt het licht daar van een lamp. Combineer dat met het feit dat plexiglas heel glad is zodat je, als je de verf erg dun aanbrengt, de borstelstreken blijft zien en je krijgt werk met een unieke beeldende kwaliteit. Het vraagt een heel nieuw ambacht om deze manier schilderijen te maken. De "lichtgevende" stukken moeten van de eerste keer juist zijn, je kan er hoogstens vooraf al een transparante laag opzetten. Mielonen plant een werk dan ook zorgvuldig, het beeld wordt op voorhand grondig geanalyseerd. De techniek past perfect bij de gekozen onderwerpen, meestal landschappen en architectuur. Een gevoel van ruimte en verlatenheid wordt opgeroepen, typisch Finland?

Public Annemy

2008-11-06T21:32:00.007+01:00

Jaja, Anne-Mie van Kerckhoven gaat publiek. Oké, insiders kennen haar al langer. Ik herinner mij in elk geval haar HeadNurse project, dat is intussen al tien jaar geleden. Haar werk werd toen omschreven als cyberfeminisme. Feminisme, omdat ze als vrouw erotische beelden uit sexmagazines gebruikte, wat uitgelegd werd als een daad van verzet tegen het mannelijk chauvinisme omdat ze als het ware deze beelden terugvorderde, onder andere door ze te vervormen en te verkleuren. Cyber, omdat daarbij de computer werd ingeschakeld, eerst nogal onbeholpen - je ziet de pixels - maar daardoor juist des te opvallender. Nu, de geheel eigen esthetiek die daaruit voortvloeide wist ik als man in elk geval erg te appreciëren. En nu nog steeds. Recent kwam ze in de belangstelling omdat ze op kosten van de Vlaamse overheid een jaar in Berlijn, de Europese kunstcène bij uitstek, mocht vertoeven. Dankzij Kunstwerkt heb ik niet zo lang geleden ook de kans gekregen om haar atelier te bezoeken. En nu dus een expositie in Wiels, zij het dan vooral van haar tekeningen. Bij het atelierbezoek toonde AMVK ons haar speciale tekenhoek en ook de tekeningen die ze voor Wiels aan het selecteren was. Ze tekent bijna elke dag, en dat al sinds de jaren zeventig. Ik denk niet dat ze aan haar tekeningen een grote artistieke waarde toekent, ze tekent vooral om het creatief proces gaande te houden. De oudere tekeningen zijn dan ook niet veel meer dan oefeningen in vrije associatie. Het zijn vooral de recente tekeningen die de moeite lonen. Bijvoorbeeld de reeks "A dash of dolls" uit 2002, om er één te noemen. Dat zijn echt op zichzelf staande werken, geëlaboreerde tekeningen van vervormde kitscherige interieurs met daarin getransformeerde beelden van vrouwen in sexueel getinte poses. Dikwijls schrijft AMVK er wetenschappelijke citaten bij, zo plaatst ze kennis in contrast met lichaam, abstractie (modern) tegenover figuratie (romantisch). Er hangt ook een mooie reeks gemaakt in Berlijn, zeer grafisch en in Duitse kleuren voor zover die bestaan. De tekeningen uit de jaren zeventig spreken mij stukken minder aan, ik vind ze wat te geforceerd underground. Gelukkig wordt de tentoonstelling van tekeningen aangevuld met films. Die vormen als het ware het andere uiteinde van haar artistiek spectrum. Tekenen is uiteindelijk iets erg fysiek, terwijl film veel minder materieel is. We krijgen te zien waar al die tekeningen uiteindelijk toe leiden. Ze worden in de filmpjes verwerkt samen met morphings toegepast op de oorspronkelijke beelden en aangevuld met intrigerende soundscapes. De titels van de films alleen al lonen de moeite, bijvoorbeeld "Morele herbewapening" uit 1996. Enfin, ik denk dat AMVK haar plaatsje in de Belgische en zelfs internationale kunstscène nu wel veroverd heeft. Heel goed van Wiels om daar toe bij te dragen!

Eigen werk 24

2008-11-01T17:24:00.004+01:00

Op 27 oktober 2008 werd dit kunstwerk geboren. Titel "Milo", afmetingen 48cm, gewicht 2,8kg, geslacht mannelijk. De gebruikte techniek is euh... eeuwenoud. Mama is Jessie Vandeweyer, meters Lieve Thijs en Cindy Vandeweyer. Meer foto's vind je hier.

Eigen werk 23

2008-10-26T14:50:00.004+01:00

Zo, dat schilderij is af. Zoek de zeven verschillen met de vorige versie! Het wordt tijd dat ik met een ander schilderij begin. Maar ondertussen doe ik nog altijd verder op papier, zoals je hier en hier kan zien.

Eigen werk 22

2008-10-12T18:38:00.009+02:00

Ondertussen op de academie... Ik werk op een totaal andere manier dan vorig jaar. Ik maak schetsen in houtskool die ik fixeer en waarop ik dan met verf verder werk. Afwisselend schilder ik op papier en op doek, kwestie van niet te lang aan hetzelfde te werken. En ik ga verder met het combineren van abstract en figuratief. Waarbij de abstracte delen als het ware aantonen waaruit de figuratieve delen onstaan zijn, namelijk uit verf. Ik denk dat juist dat de toeschouwer ook aanspreekt, dat hij sporen van het vervaardigingsproces aantreft en zo mee kan aanvoelen hoe wonderlijk schilderen wel is. De foto hiernaast is de huidige stand van zaken van het opzet op doek waarover ik het had. Er moet nog wat meer samenhang gecreëerd worden. Hier en ook hier wat schetsen op papier.

Expotip 8

2008-10-05T20:18:00.029+02:00

Tentoonstellingen die ik graag zou bezoeken:
> Nieuw werk van Christophe Malfliet in Dagmar de Pooter Gallery in Antwerpen, van 5/9/2008 tot 11/10/2008. Ik laat mij altijd weer inpakken door deze schilder. Hij geeft les op een modeacademie en dat is aan zijn werk te zien. Very fashionable. Via Kunst in Huis heb ik ooit een schilderij van hem in huis gehad.
> "Delicate Balance Country Buffet", een expo met werk van Adam Janes (foto) in Tim Van Laere Gallery in Antwerpen, van 4/9/2008 tot 11/10/2008. Het zijn eigenlijk zijn werken op papier waarom het mij te doen is. Maar de man maakt ook sculpturen (bv. wafels in de vorm van de Amerikaanse staat Texas) en treedt op in zijn eigen performances.
> "Patterns", een expo met werk van Joris Ghekiere in galerij Pocketroom in Antwerpen, van 14/9/2008 tot 19/10/2008. Behangpatroontjes uit de jaren zeventig maar ook figuratief werk. Ik zag hem ooit voor het eerst in galerij Transit in Mechelen, met toen al dat typisch kleurgebruik met veel gifgroen en de speciale vormentaal met negatief geschilderde beelden. Bekijk op de website van de galerij vooral het filmpje!
> "Greetings From", een expo met werk van Tina Gillen in Crown Gallery in Brussel, van 20/9/2008 tot 31/10/2008. Tweede poging om haar werk te zien in deze galerij waar ik ooit voor een gesloten deur stond tijdens de openingsuren. Ik ken haar werk enkel van het internet, dus hoog tijd om het eens live te zien.
> "Die Wasserrueben und der Kohl", een expo met o.a. werk van Jan van Imschoot in De Witte zaal in Gent, van 19/9/2008 tot 24/10/2008. Deze schilder beweerde onlangs nog dat hij ging stoppen, dus ik weet niet of het over recent werk van hem gaat. Hij woont in de straat waar ik werk, niet toevallig de Gebroeders Van Eyckstraat. Hoeveel keer ik in het passeren al door zijn raam naar binnen heb gekeken! Niet zonder succes trouwens, je kan de schilderijen zo zien hangen. Done!
> Een expo met werk van Dirk Skreber in De Hallen in Haarlem, van 6/12/2008 tot 1/03/2009. Schildert auto-ongelukken en overstromingen en treinstellen. De verwrongen auto's zien er uit als waren het sculpturen. Merkwaardig genoeg komt er van hem ook een expositie in het Museum Dhondt-Dhaenens in Deurle, van 14/12/2008 tot 1/03/2009. daar zou hij iets met beeldhouwen doen, maar mogelijk zijn er ook schilderijen te zien. Done!
> De Brussel Biënnale voor hedendaagse kunst op diverse plaatsen in Brussel, van 19/10/2008 tot 4/1/2009. Veertig internationale artiesten in het voormalig postsorteercentrum Brussel X, in het premetrostation Anneessens, in het Centraal Station en in de Nationale Bank. Er doen weinig schilders mee me dunkt, maar als inwoner van Brussel kan ik dit initiatief natuurlijk niet negeren!

Schilder van de week 1

2008-09-28T19:28:00.004+02:00

Klinkt wel goed vind ik: deeee schilderrrr van de weeeek! Via het internet leer ik zoveel nieuwe en interessante schilders kennen. Maar het is een vluchtig medium en hoewel ik meestal een beeld of link bijhoud raken ze snel weer vergeten. Deze rubriek is dus vooral een geheugensteun. Maar zo nu en dan denk ik er wel eens een schilder tussen te smijten die ik al langer ken, kwestie van hem terug wat onder mijn en uw aandacht te brengen. Om te beginnen een Amerikaanse schilder die ik nog niet zo lang geleden op het spoor kwam. Zijn naam is Bruce Wilhelm (of is het Wilhelm Bruce). Hij maakt eigenlijk zgn. "animated paintings", zijn statisch werk is daarvan het nevenproduct. Sommige van die bewegende schilderijen kan je bewonderen op internet, ze zijn ongelofelijk goed gemaakt. Er staan dikwijls paarden op, ontleend denk ik aan die typische ruitertaferelen die je vroeger op dienbladen en koekjesdozen aantrof. Alleen galloperen de paarden hier gezwind door het beeld om dan al snel uiteen te spatten in abstracte kleuren en vormen. Hij schildert op papier en knipt daaruit dan organische vormen waaronder hij andere schilderijen legt. Op zich al een goed idee, dat nog aan waarde wint bij de animatie. Hij is naar eigen zeggen met animatie begonnen om het statisch karakter van de "schilderijententoonstelling" uit te dagen. Ik zou wel eens naar de opening van één van zijn exposities willen gaan! Als ik nog eens in Amerika ben... Filmpjes van zijn geanimeerde schilderijen vind je hier, de schilderijen zelf kan je hier bewonderen.

Eigen werk 21

2008-09-26T21:40:00.008+02:00

Het laatste jaar academie is begonnen. Mijn leraars hadden echter vergeten om mij een werkplek toe te wijzen. Maar door een sterfgeval heb ik andermans plaats kunnen innemen. Een beetje morbide, zeker als je bedenkt dat ik ook ezel, prikbord en tafel van de betrokkene mocht overnemen. Het is een plaats met veel passage, veel gratis reclame voor mijn werk dus. Privacy is er niet, maar dat werkt juist stimulerend. Hier en ook hier alvast twee werkjes op papier. Inspiratie komt van een roddelblad dat ik op vakantie ergens heb gevonden. Dat geldt deels ook voor dit opzet op doek. Om mijn getuigschrift te halen wil ik dit jaar inpikken op een belangrijke schildertrend van dit moment, nl. de combinatie van figuratie en abstractie. Kati Heck achterna zeg maar. We zullen zien...

Expotip 7

2008-09-14T14:02:00.014+02:00

Tentoonstellingen die ik graag zou bezoeken:
> "Neue Leipziger Schule", een expo met werk van o.a. Neo Rauch, Tilo Baumgärtel, David Schnell en Matthias Weischer in het Cobra Museum in Amstelveen (Nederland), van 4/10/2008 tot 11/01/2009. Eindelijk eens een tentoonstelling over deze belangrijke actuele kunststroming! Done!
> Werk van Veerle Beckers in de KBC-toren in Antwerpen, van 30/8/2008 tot 27/9/2008. Winnares van de KBC-prijs voor Jonge Beeldende Kunst van de Canvascollectie.
> Werk van Chris Vanbeveren in Croxhapox in Gent, van 7/9/2008 tot 28/9. Een expositie met schilderijen van mijn leraar! Frisse landschappen, dit keer gebaseerd op modelbouw (foto). Done!
> Francis Bacon in Tate Britain in Londen, van 11/9/2008 tot 4/1/2009. De grote overzichtstentoonsterlling naar het schijnt. Zeer lovend artikel in De Morgen over deze expositie. Een mooie kerstuitstap.

Expotip 6

2008-08-09T20:26:00.010+02:00

Tentoonstellingen die ik graag zou bezoeken:
> "Nothing More Natural", een expo met werk van Anne-Mie Van Kerckhoven in Wiels in Brussel, van 6/09/2008 tot 2/11/2008. Eindelijk eens een serieuze expo van deze belangrijke kunstvrouw! Weliswaar enkel een overzichtstentoonstelling van haar tekeningen, maar van het één komt misschien ooit het ander. Done!
> "Arts for Liedts", een expo met o.a. werk van Jacques 't Kindt (leraar van de academie Gent), Jeroen Boute, Ilse Jansoone en Lucas Paemen (alledrie schilderscollega's van de academie Gent) in het Liedtskasteel in Oudenaarde, van 23/08/2008 tot 21/09/2008. De onbekende bekende staatstman Liedts vormt een mooi excuus om hedendaagse kunst te confronteren met het Belgisch verleden dat toevallig actueler is dan ooit. Alleen al voor het werk van Jeroen Boute moet je zeker gaan kijken. Done!
> "Fragile", een expo met o.a. werk van Veerle Beckers (foto) in galerij Hoet-Bekaert in Gent, tot 31/08/2008. Voor wie graag het werk nog eens wil zien van de winnares van de KBC-prijs voor Jonge Beeldende Kunst van de Canvascollectie.
> "Biënnale van de Schilderkunst", een expo met o.a. werk van Philip Akkerman, Jan van Imschoot, Koen van den Broek, Wilhem Sasnal, Philip Guston in het Museum Dhondt-Dhaenens in Deurle en het Roger Raveelmuseum In Machelen-Zulte, tot 21/09/2008. Leuk zomeruitstapje.

Daar bij die Rode Molen

2008-08-08T21:50:00.009+02:00

Van mijn vriendin kreeg ik voor mijn verjaardag een ticket voor de Moulin Rouge. In Parijs, jawel. Een must voor de ware toerist, een topattractie van de lichtstad. Jessie ging uiteraard mee en stipt om 20u stonden we samen met Amerikanen, Russen en Japanners in de rij. In een gigantische zaal met honderden tafeltjes kregen we een mooie plek toegewezen. En een halve fles champagne, die ik helemaal alleen verzet heb, want mijn vriendin drinkt momenteel geen alcohol. Wat volgende was een wervelende show van blote borsten en benen en pluimen en rokken en glamour en glitter. Franse chançons bezongen op frivole wijze de liefde in Parijs, in het Engels werd de bevrijding van Parijs door de Amerikaanse GI’s herdacht. Uiteraard werd de French Cancan gedanst, al 119 jaar gaan in de Moulin Rouge de lange rokken omhoog en omlaag op de beroemde muziek van Jacques Offenbach. Tussendoor traden acrobaten, een dresseur van kleine paardjes, een goochelaar en een meesterlijk jongleur op. Uit het podium rees zelfs een gigantisch aquarium op waarin een halfnaakte vrouw worstelde met zeeslangen. Werkelijk spectaculair allemaal, we hebben echt genoten van zoveel kitsch en camp. Maar uiteraard kwamen we niet helemaal naar Parijs voor wat halfnaakte vrouwen met pluimen in hun gat. Onze werkelijke beweegreden was de schilder Peter Doig, waarvan een expositie liep in het Musée de l’Art Moderne. Voor wie hem niet kent: de man is toch al twintig jaar bezig en was ooit zelfs genomineerd voor de Turner prijs. Ik zag al eens een schilderij van hem in New York, enkele jaren geleden. Maar het is de eerste keer dat zoveel schilderijen van hem worden samengebracht, eerst in de Tate in Londen, tot 14 september in Parijs en daarna in Frankfurt. Het gaat om grote doeken, over het algemeen landschappen met een figuur of een gebouw erin. Meestal uitgewerkt in felle maar transparante kleurvlakken, soms in sterk contrast met een donkere voor- of achtergrond. Een uitbundig gebruik van de mogelijkheden van verf: er wordt geveegd en gekliederd en gespat dat het een lieve lust is. Als je dicht bij een werk gaat staan word je meegezogen in een draaikolk van vlekken en kleuren en strepen, een soort psychedelische verftrip. De schilder maakt graag gebruik van fotografische effecten zoals halos, solarisaties, filters. Eigenlijk dienen die om los te komen van het oorspronkelijk bronmateriaal. Dat bestaat vooral uit foto’s en filmstill’s. In een documentaire op de expo laat Doig een koffer vol prentkaarten, eigen foto’s, knipsels enzovoort zien. Ze zijn opzettelijk mishandeld, een onderdeel van zijn werkmethode. Er komen voorstudies aan te pas, waaronder merkwaardig genoeg ook etsen. De werken verwijzen dikwijls naar Canada en Trinidad, waar de schilder langdurig verbleef. Ze zijn echter niet ter plekke gemaakt maar in zijn studio in Londen. Alweer een onderdeel van zijn aanpak: de fysieke afstand schept de noodzakelijke mentale afstand. In de toekomst wil hij daarin nog verder gaan door het bronmateriaal zelfs weg te laten. Enkel nog uit zijn herinnering werken, met het geheugen als filter. Zijn ultiem streven zijn tijdloze schilderijen, die niet meer aan een bepaald onderwerp vasthangen. Zo blijven enkel universele thema’s bovendrijven: de mens in het landschap, het gebouw en het landschap, de mens en de natuur. Romantische thema’s als je het mij vraagt. Er zijn op de expo sprookjesachtige scènes te zien zoals “Grande Rivière” en “Gasthof zur Muldentalsperre”. Laatstgenoemd werk bevat een verwijzing naar Doig’s vroegere job, het schilderen van decors voor de opera. Ik hou enorm van de schilderijen met de “sweetie colors” en “snowy effects”, zoals “Blotter” en “Reflection (What does your soul look like)”. Ze zijn fluffy en licht en maken een mens vrolijk. Een vaag weergegeven figuur in een kano komt regelmatig terug (bijvoorbeeld “100 Years Ago”) en zou gebaseerd zijn op een still uit “Friday the 13th”. “Pinto” is een schattig schilderijtje, met een paard waarvan de vacht op die van een orka lijkt. Heel goed zijn de werken gebaseerd op beeldmateriaal van een appartementsgebouw van Le Corbusier. Het gebouw is maar deels te zien door de bomen waardoor het is omringd, het bos doet dienst als filter. Het gebouw is licht en kleurig en strak, de bomen zijn donker en zwierig weergegeven. “Briey (Concrete Cabin” en “Concrete Cabin” (foto) zijn echt meesterlijk. De werken gebaseerd op beelden uit Trinidad, spreken mij wat minder aan. Sommige ervan zien er expressionistisch uit, ik moest bij “J.M. at Paragon” aan Gaugain denken (die veel werk heeft gemaakt op Haiti). Alles bijeen maakt Doig erg pure schilderijen, er wordt echt geverfd en het ziet er soms bijna abstract uit. Maar in de zee van verf duiken altijd weer gebouwen en figuren op. De figuren dwalen rond in een decor dat geheel uit kleur is opgetrokken. Ook als toeschouwer is het aangenaam toeven in zo’n wereld. Erg feeëriek, zoals Parijs en de Moulin Rouge.

Hoogkunst in de Hoogstraat

2008-07-27T11:05:00.014+02:00

Na Wiels heb ik in de Hoogstraat in Brussel nog een leuke ontmoeting gehad met Stefan Annerel. Of beter: met Vincent Verbist, bezieler van de galerij ActionFields. Maar ik kon evengoed in het atelier van de kunstenaar gestaan hebben. Ik kreeg het ganse ontstaansproces van diens werk uitgelegd, zowel het conceptuele als het materiële aspect. Interessant, want ik heb momenteel een werk van Annerel in huis. En ik had zijn werk gezien op Pushing the Canvas en op de Canvas collectie. Het gaat om abstract werk, en dat in een tijd dat het in de beeldende kunst eerder om figuratief werk draait. Maar dat is het nu net: zijn werk blijkt helemaal niet zo abstract te zijn. Zijn inspiratie haalt hij bij geruite keukenhanddoeken en Schotse quilts. Zodanig opgeblazen en vervormd echter dat je het er niet meteen in ziet. In de bijsluiter bij de expositie vergelijkt men dat effect met het beeld van een muur waar je met je neus tegen staat. Je ziet vanalles dat nog weinig met een muur te maken heeft, maar onbewust weet je nog dat je naar een muur kijkt. Misschien is dat wel kenmerkend voor het betere abstracte werk, dat je ergens nog de link met de realiteit blijft voelen. In ander werk is het oorspronkelijk uitgangspunt niet meer zo goed te zien, daar heeft het materiaal waarmee hij werkt de overhand gekregen. Ik bedoel daarmee: de fluokleuren, de tape, de blinkende afdeklaag, de gelaagdheid. Vergelijk met de abstracte dooddoener bij uitstek, Jackson Pollock. Waar eerst nog het ritme van de jazz wordt uitgebeeld met verf, gaat het uiteindelijk enkel nog om de verf en hoe die onderhevig aan beweging en zwaartekracht op doek belandt. De kunstenaar hoeft op dat moment niet meer van de realiteit uit te gaan, hij heeft er gewoon een nieuwe gecreëerd. Zo legt men in in elk geval dat fenomeen uit in de galerijtekst. De nieuwe werkelijkheid bestaat uit afwisselend gesatureerde en neutrale kleurvlakken, eerst achter glas en daarna achter hars zodat ze elkaar overlappen en een zekere diepte ontstaat. Mooi is dat er soms delen van foto's zijn tussengeraakt, en wel zodanig dat het niet direct opvalt. Conclusie: hier wordt alweer een nieuwe plastische niche geëxploreerd, ik ken niemand die met deze Brico materialen al heeft gewerkt. Je moet er nog een mooi resultaat mee weten te bereiken natuurlijk, maar dat is hier dus zeker het geval. Wie in dergelijk opzet slaagt zit als kunstenaar natuurlijk gebeiteld en de galerist weet ons dan ook te vertellen dat Annerel transfereert naar de hogere klasse. Meer bepaald naar galerij Kusseneers in Antwerpen, dicht bij de grote lofts aan het Zuid die smeken om dergelijk werk. Intussen heeft Vincent Verbist hem toch maar in zijn galerij gehad, waardoor ook hij weer aan bekendheid wint. ActionFields is een zwervende galerij, ze is gehuisvest in een goedkope maar daardoor ook tijdelijke locatie. In dit geval een ruimte van het OCMW voor 75Euro per maand. Zo staat in het vooruitzicht van een verbouwing de ruimte niet leeg. Normaal moet ActionFields in september verhuizen, spijtig want de Hoogstraat is een goede plek. Ze vormt een betaalbaar alternatief voor de dure galerijbuurt rond de Zavel en langs de Louizalaan. Zoals in New York Chelsea het van het veel te dure Soho heeft overgenomen. Een tijdje gelden vonden ook al andere galerijen een plek in deze wijk. In het galerijwezen draait het om de verkoop, iets wat per definitie corrumptief werkt. Waarmee ik bedoel dat kwaliteit niet altijd bovenaan het prioriteitenlijstje staat. Dat is met ActionFields nog anders. De galerijhouder doet het voor de kunst, niet voor het geld. De galerij is met andere woorden een bijjob en er mogen niet teveel kosten gemaakt worden. Ondertussen krijgt ActionFields al wat aandacht van de Franse pers, de Vlaamse kunstcourant KunstHart was nog niet tot een bezoek te verleiden. In Hart stond wel een kort bericht over de expo, maar niet echt van harte (pun intended), de galerist heeft er lang voor moeten aandringen. Zijn volgende expo gaat over het werk van Wim Vanhenden. Die liet zich opmerken op de Canvas collectie met een website die de zoekwoorden toont waarmee op dat moment de wereld het internet afschuimt. Dergelijk werk kan je natuurlijk ook online bekijken, je hebt er eigenlijk geen galerij meer voor nodig. Maar dat zou in dit geval zonde zijn, je zou de enthousiaste uitleg van de galerijhouder moeten missen.

Ons Kelley

2008-07-15T21:28:00.010+02:00

Wiels is eindelijk een centrum voor actuele kunst. Er was lang sprake van, maar veel leek er niet te gebeuren. Er was zelfs al een officiële opening, ergens vorig jaar. Maar sindsdien: windstilte. Tot nu, met de expo van Mike Kelley. De ruimtes zijn maagdelijk wit, er is een cafetaria en bookshop, er zijn suppoosten. Er is zelfs een tentoonstelling, van een bekende conceptuele kunstenaar. Daarmee laat Wiels merken dat het echt menens is. Niet dat ik ooit al van Mike Kelley gehoord had. De man is nochtans van even groot belang voor de kunst als Paul McCarthy, dat wil wat zeggen! Zelfs zijn werk is mij bijzonder meegevallen, en dat terwijl ik vroeger zoveel conceptuele kunst gezien had dat ik er een beetje mijn bekomst van had. Maar hier zijn echt leuke dingen te zien. Er zit ook een goed idee achter, nl. het materialiseren van herinneringen. Hoe gaat ons Kelley tewerk? Hij herinnert zich bv. de scholen uit zijn jeugd en bouwt daar dan modellen van. Een mooie opener van de expo is een kijkkast waar al deze modellen (uitgevoerd in het wit) bijeen staan. Interessant detail: delen die hij zich niet meer kan herinneren laat hij gewoon weg. Nog een leuke: het herensceneren van oude schoolfoto's en schooltoneel. Als een oude foto er al vreemd kan uitzien, dan ziet zo'n herenscenering er helemaal belachelijk uit. Op de derde verdieping spelen video's van het schooltoneel allemaal door elkaar, een hels lawaai. Ik werd pijnlijk herinnerd (!) aan de expo van McCarthy in het SMAK, waar een gelijkaardige "format" werd gehanteerd, erg imposant. Ook Kelley heeft een rekening met Amerika te vereffenen, in dit geval het trauma van een steriele opvoeding op één of andere onbekende High School. McCarthy rekent op gelijkaardige wijze af met zijn cultureel trauma, een beetje zoals in de jaren tachtig Hollywood zich inschakelde om het Vietnam-trauma te verwerken. Opmerkelijk: op deze sterk conceptuele expo zijn ook schilderijen te zien. Weliswaar passen deze binnen het concept, maar het zijn beelden die ook op zichzelf kunnen staan. Een beetje Kati Heck achtige werken trouwens, vanwege de collage "look" en de onvolledige afwerking. De schilderijen zouden een commentaar vormen op de verouderde compositietheorieën die de kunstenaar op school kreeg opgedrongen. Van een zekere Hoffman, dat moet ik toch eens opzoeken. Een mooie herinnering voor mijzelf was de installatie met muziek van Morton Subotnick, iemand die ik nog ken uit mijn jeugdjaren, toen ik helemaal weg was van electronische muziek. Muziek die zo bizar en buitenaards klinkt, dat ze toen al een mooie commentaar op het conservatieve Amerika moet gevormd hebben, a.h.w. een aanfluiting van Kelley's eigen jeugd. Enfin, het was een mooie expo. En Wiels heeft eindelijk wielen gekregen!

Expotip 5

2008-06-22T17:00:00.020+02:00

Tentoonstellingen die ik graag zou bezoeken:
> "Summershow", een expo met werk van Stéphanie Leblon in Galerij Jan D'Haese in Gent, van 29/06/2008 tot 27/07/2008. Sinds een bezoek ter gelegenheid van Open Ateliers in Gent ben ik een fan. De spelende mens geschilderd en de schilderende mens speelt.
> "ABC, 1, 2, 3", een expo met werk van Karin Hanssen in Crown Gallery in Brussel, tot 5/07/2008. Ik hoop eindelijk eens in die gallerij binnen te geraken. Vorige keer stond ik onverwacht voor een gesloten deur. Hanssen heeft een interessante manier van schilderen die ik wel eens in het echt wil zien.
> Werk van Peter Rogiers in De Garage in Mechelen, tot 24/08/2008. Heerlijk plezierige beeldhouwwerken. In ongewoon opvallende kleuren. Er staat een werk van hem in het Middelheim in Antwerpen.
> "Handmade", een expo met werk van Stefan Annerel in Galerij Actionfields in Brussel, van 26/06/2008 tot 20/07/2008. De man van wie we dankzij Kunst in Huis een werk in huis hebben. Er hingen ook een aantal werken van hem op de Canvas collectie. Done!
> Werk van Felix Loycke in Galerij Margalef & Gipponi in Antwerpen, tot 29/06/2008. Alweer een actuele Duitse schilder om te ontdekken.
> "Collectie XXII", een interventie van Koen van den Broek met werk van o.a. Koen van den Broek, John Baldessari, Jan van Imschoot in het MUHKA in Antwerpen, tot 21/09/2008. Actuele kunst heeft ook zo zijn format's. Een "interventie" is er één van.
> "Educational Complex Onwards: 1955-2008", een expo met werk van Mike Kelley in Wiels in Brussel, tot 27/07/2008. Gewoon omdat we in de buurt wonen, ik ken Mike Kelley zijn werk helemaal niet. Done!

Eigen werk 20

2008-06-08T14:55:00.006+02:00

Eindelijk de laatste aflevering van "Kroniek van een aangekondigd schilderij". Al maanden heb ik over dit schilderij bericht. Maar het geraakte maar niet afgewerkt. Dat had niets met tijdsgebrek te maken maar alles met de moeilijkheidsgraad. De achtergrond was goed te doen en die stond er dan ook in een wip op. De pot waarin de baby zit was ook een fluitje van een cent. Maar daarna begon het gesukkel. Het water was moeilijk, maar de baby was nog veel lastiger. Typisch voor baby's zeker? Probleem waren vooral de zachte overgangen tussen donkere en lichte partijen. Die waren moeilijk te realiseren in gebrande sienna. Dat is een erg doorzichtig pigment, maar bijmengen met bv. gebrande omber en ultramarijn om het donkerder te maken lukte niet goed. Vooral omdat dat ook doorzichtige pigmenten zijn. Enfin, ik heb dat kind in totaal vier keer overschilderd. Waarbij achteraf bleek dat de eerste keer nog de beste was. Conclusie: laat je niet verleiden om eenzelfde werk of onderdeel van een werk te herschilderen. Ik heb dat nog al gedaan en elke keer blijkt dat de onbevangenheid waarmee je een eerste versie neerzet nooit meer te evenaren is. Ik wil niemand beschuldigen, maar het was mijn leraar die vond dat de eerste versie wat te braaf geschilderd was en vond dat ik het moest overdoen. Het resultaat zie je hiernaast. Titel: "De ontwikkeling van menselijk potentieel". Afmetingen 70 hoog op 90 breed. Techniek: Acryl op doek.

Naakt of interieur?

2008-06-05T18:11:00.004+02:00

Een beetje kunstkenner kan je tegenwoordig niet meer imponeren met een expositie van Lucian Freud. Jaja, de kleinzoon van Freud. Jaja, fantastische naakten. Jaja, alweer een verkoopsrecord. Vijf jaar geleden werd Freud al bijgezet in de galerij der grootste nog levende schilders. Het was uiteraard weer de Tate Modern die deze taak op zich nam. Andere schilders, waaronder onze eigen Luc Tuymans, werden op identieke wijze al tot handelsmerk gepromoveerd. Het was dus zeker niet voor Freud dat ik een paar weken geleden naar het Haags Gemeentemuseum trok. Het was om eens uit te waaien op het strand van Scheveningen en om kibbelingen te eten. En om naar de expositie van Matthias Weischer te gaan in hetzelfde museum. Kent u Weischer niet? Het is u vergeven, want de schilders van de Neue Leipziger Schule behoren nog niet tot de artistieke mainstream. Gelukkig maar, zo staat er niemand in de weg als je naar hun schilderijen wil kijken. Dat was bij Lucian Freud natuurlijk wel het geval. Jaja, ik ben dan toch gaan zien, Freud als voorprogramma van Weischer.

Eigenlijk schildert Freud mensen als waren het paarden. Hij heeft zelfs een aantal portretten van deze edele dieren gemaakt. Kwestie van daarna nog beter de menselijke huid te kunnen behandelen als was het een paardenvacht. De borstelstreken volgen de haartjes, de verf vormt een pel zo dik als een paardenvel. Met de weergave van de gezichten lijkt hij meer last te hebben, daar heeft hij met olieverf echte korsten gevormd. Ze zijn ook erg vervormd, iets dat ook goed te zien is op de etsen omdat daar de tekening in negatief wordt afgedrukt. Op die manier staat zijn werk mooi op één lijn met dat van Bacon en Hockney, die andere schilders van de London School die tegen alle trends in nooit het schilderen en de figuratie hebben opgegeven. Ook Bacon liet niet na om de menselijke figuur te herleiden tot “vlees met een doek er rond”. En ook Hockney offerde het perspectief op aan de integratie van meerdere gezichtspunten in één beeld. De film bij de expo maakt duidelijk dat de modellen er in werkelijkheid een stuk beter uitzien dan op Freud’s schilderijen. Het schilderij is voor hem dan ook geen middel om de realiteit na te bootsen, het dient om er een nieuwe te creëren. En die werkelijkheid lijkt veel erger dan de werkelijkheid, zo erg wellicht als de werkelijkheid werkelijk is. Enkel schilders als Freud zien ons ware gelaat, zelf kijken we te veel naar onze omgeving en zeker naar onszelf door een cognitieve bril, onze eigen “flou artistique” als het ware. En hoe zit het met Sigmund? Lucian wou in elk geval niets met zijn illustere grootvader te maken hebben. De film toont aan waarom: Freud zou voor zijn eigen opa een prachtig studieobject gevormd hebben. Schilderen was voor Freud het allerbelangrijkste. De schilderkunst was dan ook de enige manier om met deze man een relatie aan te gaan. Om hun vader te zien zat er voor de kinderen niets anders op dan voor hem te poseren. Maanden aan een stuk, vele uren per dag. Zijn vrouw onderging hetzelfde lot. Schilderen als vorm van intimiteit. Erg Freudiaans, zegt u?

Maar genoeg over het voorprogramma. Het was mij in Den Haag enkel om Matthias Weischer te doen. Alweer een schilder van de Neue Leipziger Schule, een nieuwe stroming waarover ik het al tot in de treure heb gehad. Maar wat voor een stroming! Neo Rauch, David Schnell, Tilo Baumgärtel, Dirk Skreber, Matthias Weischer: ik vind ze allemaal even fantastisch. Weischer schildert interieurs. Nogal rommelige interieurs, er staan soms massa’s voorwerpen in: lampen, zetels, kapstokken, schilderijen, tapijten... Hij schildert sommige objecten maar half of laat ze opgaan in de achtergrond. De kamers waarin de voorwerpen staan hebben iets van een decor, soms sluiten de muren niet goed op elkaar aan of vormen ze rare hoeken. Badkamers, slaapkamers, zolderkamers, zitkamers: alles komt aan bod. Merkwaardig is dat hij bovenop een absurd dikke laag verf schildert. De onderliggende lagen zijn maar deels te zien, namelijk daar waar de schilder in de toplaag heeft gekrast. Zijn beelden zijn imaginair, collages gebaseerd op foto’s, tekeningen en herinneringen. Soms gebruikt hij een maquette als vertrekpunt, een aanpak die we al kennen van Tuymans. Wat we te zien krijgen is niet vooraf gepland, het is het neveneffect van het schildersproces. Op de dikke onderlaag bouwt hij van achter naar voor stapsgewijs een ruimte op. Behangpatronen vormt Weischer door middel van hulplijnen, die hij meestal ook laat staan. Daarna stouwt hij de verkregen ruimte vol met de al genoemde voorwerpen. Dikwijls is het raster nog te zien waarmee hij de afbeelding ervan op doek heeft overgebracht. Schilderen als ruimtelijke ervaring: de ruimte wordt stap voor stap opgebouwd en gevuld. De schilder als decorbouwer. Alleen gaat het hier niet om een 3D decor maar om de 2D weergave ervan. Het eindresultaat is eigenlijk een afdruk van het proces, inclusief de sporen van de opbouw (de hulplijnen en rasters). De samenhang tussen de onderdelen van het afgebeelde decor is puur schilderkunstig, ze bewerkstelligt de illusie van ruimtelijkheid (versterkt door de grote afmetingen van de werken) en is dienstbaar aan de compositie en aan de harmonie van vorm en kleur. Met andere woorden: je herkent wel alles, maar je verstaat er geen jota van. Maar dat is het nu juist met die schilders van de Neue Leipziger Schule, ze maken in de eerste plaats schilderijen om de schilderijen. Daarbij onderzoeken ze de plastische mogelijkheden van nog nooit eerder verwerkt beeldmateriaal. (Vergelijk met Lucian Freud die nog altijd geen afstand heeft genomen van het meest uitgemolken onderwerp van de schilderkunst, met name het naakt.) Bij Weischer zijn het interieurs uit de jaren 70 (of was het nu 80?), bij Skreber auto-ongevallen, bij Rauch onder andere de iconografie van de Koude Oorlog. Het zijn beelden die wij kennen, die daardoor ook een zekere melancholie opwekken. De interieurs van Weischer tonen verouderd design, een moderniteit die er intussen pijnlijk achterhaald uit ziet en symbool staat voor onvervulde dromen van vrijheid en welvaart. Met Freud heeft dit nog maar weinig te maken...

Odyssee van een kunstliefhebber

2008-05-18T13:31:00.019+02:00

Toen ik als 19-jarige VUB-student het Museum voor Moderne Kunst in Brussel bezocht zag ik voor het eerst werk van Jan Cox. Ik was er direct mee weg, de getoonde schilderijen waren groot, kleurig, figuratief en expressief. Dat ze verwezen naar Griekse mythen wist ik toen nog niet, maar het zou mij weinig meerwaarde hebben opgeleverd. Magisch realisme kende ik wel, en dat was genoeg. Wat ik niet kon weten was dat ik het beste van Cox al had gezien en dat latere ontmoetingen met zijn werk mij alleen maar zouden teleurstellen.

Ik herinner mij nog een kleine expo ik-weet-niet-meer-waar met vooral grafisch werk. Interessant, maar niet dezelfde ervaring als in het museum. En in 1996 was er de monografie "Jan Cox" van het Gemeentekrediet. Met dat boek was al iets mis. Het bestond uit een collectie essay's over de schilder, zonder veel samenhang en met veel overlap. Een cataloog van zijn werk ontbrak, de afbeeldingen waren gekozen in functie van de bijdragen. Bekende reeksen kwamen er enkel gefragmenteerd en onvolledig in voor. Van de vijf monumentale werken van de Ilias die in het bezit zijn van het Museum voor Moderne Kunst vond ik er in het boek amper drie terug, respectievelijk op pagina 51, 53 en 187. Wat een afknapper!

In het boek zag ik wel reproducties van vroeger werk en hoewel ik dat niet slecht vond, bleven toch vooral de schilderijen uit de Ilias reeks mij aanspreken. Hij maakte die toen hij na een min of meer mislukte carrière in Amerika terugkeerde naar Antwerpen en daarbij werd opgevist door Adriaan van Raemdonck van galerij De Zwarte Panter. Hij creëerde toen ook de Martelgang, een reeks bijna abstracte schilderijen over het lijden van Christus. Van Raemdonck pikte de kunstenaar op net wanneer deze onder andere door persoonlijke problemen het onderste uit zijn artistieke kan haalde. Een kunststukje dat hij op dat moment ook al met andere schilders had opgevoerd, onder andere met Fred Bervoets.

Toen de expo "Jan Cox, Profiel van een kunstenaarschap" in het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten in Antwerpen werd aangekondigd waren mijn verwachtingen hooggespannen. Eindelijk zouden we ze krijgen, de grote overzichtstentoonstelling. Als opwarmer werd op Canvas de documentaire "Jan Cox, a painter's odyssey" uit 1988 getoond. Een film met een mooie chronologische opbouw en met als orgelpunt de Antwerpse periode. Op dus naar het museum in Antwerpen. Al snel blijkt dat de expo geen chronologisch overzicht van Cox' werk geeft, maar net als het boek thematisch is opgevat. Een aantal van de schilderijen die ik het liefst wil zien hangen tussen vroeger werk. Gelukkig is zowel de Ilias als de Martelgang gegroepeerd gebleven. Maar wat een slechte ophanging! De werken hangen veel te dicht opeen, je kan het ene werk niet bekijken zonder nog het andere te zien. In de zaal met de Martelgang is het gevoel van overdaad het ergst, waarschijnlijk door het lage plafond. Waar de Ilias reeks hangt valt het nog mee, dankzij de vele lichtkoepels. Maar ook daar hangt alles te dicht bij elkaar. Bovendien lijken er enkele van de werken uit het Museum voor Moderne Kunst te ontbreken. Heel spijtig!

In de eerste zaal is nog wat werk uit de Antwerpse periode te zien, ook in de kelder hangen er nog een paar. De andere schilderijen, van voor en tijdens zijn verblijf in Amerika, tonen een zoekende kunstenaar. Voor hij naar Amerika lijkt hij beïnvloed te worden door zowat alle schilders uit zijn tijd. In Amerika daarentegen gaat hij tegen elke stroming in. Op het moment dat abstractie er hoogtij viert houdt hij vast aan figuratie. Werken uit die tijd zijn op de expositie helaas oververtegenwoordigd. In de kelder staan ook Cox' assemblages. Die zijn al helemaal oninteressant en erg storend is de akoestiek van de ruimte. Dat komt omdat juist daar een door de schilder becommentarieerde slideshow van zijn werk wordt getoond. Abominabel.

Het gunstige beeld dat ik als jongeling van de kunstenaar had is door deze expo dus niet terug gekomen. Misschien moet ik nog eens naar het Museum voor Moderne Kunst om een werk uit de Ilias reeks in goede omstandigheden te zien. En om te vergeten dat deze schilder ooit ook minder goed werk maakte. En dat ik een slechte expositie van hem heb gezien in het Museum voor Schone Kunsten in Antwerpen. Vergeven is echter makkelijker dan vergeten...

Eigen werk 19

2008-05-08T21:43:00.008+02:00

De beste acrylverf vind je zeker niet bij Talens. Je betaalt er een stuk minder voor maar toch vraag ik me af of je met een duurder merk als bijvoorbeeld Golden niet beter af bent. Daar zit zoveel pigment in de verf dat je er gewoon minder van nodig hebt. Bovendien krijg je onversneden pigmenten in plaats van mengsels die de oorspronkelijke kleur slechts benaderen. Het zou me daarom niet verbazen dat vooral amateur schilders Talens verf gebruiken. Zij zijn minder kwaliteitsbewust en willen bovendien een scherpe prijs. De amateurschilders vormen ook een veel grotere groep dan de professionals, wat de prijs natuurlijk nog verder drukt. Iets wat die stelling zeker kracht bijzet is de Talens wedstrijd. Die richt zich expliciet tot de amateur schilder. Hoewel ik geen Talens verf gebruik, voelde ik mij aangesproken en besliste om dit jaar eens deel te nemen. Gezien de lage kwaliteit van de winnende werken gedurende vorige jaren dacht ik makkelijk door de voorronden te geraken. Vol goede moed ging ik het doek van 50 op 50 halen. Dat moest verplicht gebuikt worden, ondanks de moeilijkheden van een vierkant formaat. Thema was "Vreemdgaan toegestaan". Ruim te interpreteren, zowel met de gebruikte materialen als met het onderwerp kon een bevreemdend effect worden beoogd. Zelf zocht ik het in het onderwerp. Ik wou al lang iets aanvangen met de "Drie gratieën" van Rubens. Dat schilderij hangt in het Prado in Madrid en zo kwam ik op het idee om de dames te laten ontsnappen naar Benidorm en ze daar in een hotelzwembad te posteren. Het resultaat zie je hiernaast, titel is "Vamos a la playa", kwestie van het "gaan" in "vreemdgaan" in de titel te krijgen. Toen ik de andere werken in Kunsthart zag hangen meende ik werkelijk een zeer goede kans te maken. Helaas, pindakaas. Anderen werden geselecteerd. Zou de jury amateuristisch te werk gegaan zijn? Of moest juist echt amateuristisch werk worden voorgetrokken? Misschien had ik wel teveel mijn best gedaan? Het juryverslag maakt mij alvast niet veel wijzer. Ook op de organisatie zijn een paar dingen aan te merken. De meeste schilderijen hingen scheef omdat ze één oogvijs als ophangsysteem hadden. Een werk hing zelfs omgekeerd, iets waarop ik de organisatie nog gewezen heb. Waarna mij nota bene werd gevraagd om te helpen bij het omdraaien van het ophangsysteem. Zal ik het zeggen Walter? Ja, ik doe het toch: een amateuristische wedstrijd, die Talens wedstrijd! Of ben ik echt een slechte verliezer?

Onze eigen kunstbeurs

2008-04-27T18:50:00.016+02:00

Als inwoners van Brussel hebben we onze eigen kunstbeurs, Art Brussels. Ze bestaat al 26 jaar, maar het is nog maar een paar jaar dat ze echt de moeite loont. Zeker als je geen inkom moet betalen, al een tijdje krijg ik een gratis kaart van galerij Transit, warvoor dank. Het blijft een vermoeiende zaak, een bezoek aan een kunstbeurs. Het is zelfs een onmogelijke zaak, hoe kun je nu op een paar uur tijd het werk van meer dan 2.000 kunstenaars bekijken op bijna 200 stands? Ik ben de organisatoren daarom zeer dankbaar dat ze de deelnemende galerijen in categorieën indelen. De categorieën die mij interesseren zijn Young Talent en First Call. Die staan resp. voor galerijen die jong talent brengen en voor galerijen die voor het eerst deelnemen aan Art Brussels. Het is maar omdat ik als potentiële verzamelaar de werken die gevestige galerijen aanbieden toch niet zou kunnen betalen. Nee, grapje. Het is gewoon leuk om nieuwe dingen te ontdekken. Maar zo gek is mijn opmerking nog niet als je weet dat een comité van Belgische verzamelaars helpt om de galerijen in deze categorieën te selecteren! Blijkt dat verzamelaars steeds minder rechtstreeks bij galerijen kopen, maar alsmaar meer op beurzen. Kunstverzamelaars doen immers ook mee aan de globalsering en zijn al lang niet enkel meer in lokale kunst geïnteresseerd. Ze hebben geen tijd om de ganse wereld af te reizen en dan biedt een kunstbeurs wel een uitkomst. En aangezien ongeveer de helft van de verhandelde kunst wereldwijd hedendaagse kunst is, moet een beurs dus vooral actueel zijn. Een nieuwigheid op Art Brussels dit jaar is dat er in de schoot van de beurs een expositie loopt. Een echte expositie, samengesteld door een echte curator. Ook hiermee bewijst Art Brussels dat ze meer te bieden heeft dan menige andere Europse kunstbeurs. Wat heb ik nu allemaal gezien? Artistieke trends zijn moeilijk te ontdekken in het grote aanbod. Wat mij wel opviel waren de vele onafgewerkte schilderijen, bv. een werk dat slechts 3/4 van het canvas bedekt. Uiteraard gebeurt dat op esthetische wijze, het lege vlak speelt een rol in de algehele compositie. Ik heb natuurlijk vooral op de schilders gelet. Een paar voor mij onbekende namen: Mario A, Lise Blomberg Andersen, Sophia Schama, Tim Braden, Peter Saul, Pascal Danz, Charlotte Beaudry, Hans Broek, Christian Schmidt Rasmussen, Brigitte Waldach, Kira Wager, Sara McGinity, Jorg Lozek, Sven Kroner, Daniel Pitin. Ik zou dringend eens iets moeten kopen van die mensen. Volgend jaar misschien?

Expotip 4

2008-04-14T17:58:00.017+02:00

Tentoonstellingen die ik graag zou bezoeken:
> "Het getekende lichaam", een expo met werk van Chris Hoerée in de Zebrapoint in Gent, van 1/04/2008 tot 30/04/2008. Dansbewegingen worden vastgelegd door te schilderen en te tekenen. Het idee van beeld en dans als taal wordt geëxploreerd. Expo van een vriendin, dus allemaal zeker gaan kijken! Done!
> Werk van Peter Doig in het Musée d’Art moderne de la Ville de Paris, van 29/05/2008 tot 27/09/2008. Deze expo loopt momenteel ook in de Tate Britain in Londen. Eerste grote overzichtstentoonstelling van deze bijzondere schilder. Werd in 1994 genomineerd voor de Turner Prize. Landschappen op de grens tussen figuratie en abstractie. Done!
> "Espace beauté du monde", een expo met werk van Thomas Huyghe in Actionfields in Brussel, van 10/4/2008 tot 27/4/2008. Meester in vervorming van beeld en canvas. Te zien in de nieuwe maar tijdelijke galerij Actionfields. Een nieuwe trend die tijdelijke galerijen...
> "As still as a picture", met werk van Hans Bruyneel, Régis Rizzo, Johan Strumane en Paul Pattyn, in Galerij Link in Gent van 6/04/2008 tot 27/04/2008. Van zeer figuratief tot net niet abstract. Johan Strumane is een collega op de academie en maakt knappe picturale syntheses van amateurfilmpjes opgenomen in een stedelijke omgeving. Done!
> "Hell'O Monsters, chapter 3" een graffiti installatie in Think 21 Gallery in Brussel, van 18/04/2008 tot 17/05/2008. Hell'O Monsters is een collectief van graffiti artiesten uit het Gentse, alwaar verschillende muren door hen zijn aangepakt. Met zeer grappige kinderlijke figuurtjes in vrolijke kleurtjes. Done!
> Art Brussels op de Expo in Brussel (jawel), van 18/04/2008 tot 21/04/2008. Niet te missen internationale kunstbeurs in onze eigen hoofdstad. Toch niet als je een vrijkaart hebt. Done!
> "Painted Fruit", een expo met werk van Michaël Borremans in Zeno X in Antwerpen, van 26/4/2008 tot 31/5/2008. Er geldt een absolute verplichting om deze tentoonstelling te gaan zien. Mijn leraar was op de opening en zegt dat Borremans nog altijd zeer goed is. En, hij is vooral in het buitenland te zien, dus dit is een buitenkans.

Mijn schilderij in het SMAK!

2008-04-13T22:50:00.005+02:00

Ja, je leest het goed. Een schilderij van mij bevindt zich momeneel in het SMAK. Oké, het hangt er wel (nog) niet aan de muur. Maar het staat wel in de opslag, waar toch werken worden bewaard van grootheden als Broodhaerts, om er maar één te noemen. Oorzaak van dit alles is de Canvas Collectie. Je weet wel, die kunstwedstrijd waarbij je de kans krijgt om je werk te exposeren in de BOZAR. Het is te zeggen, uit 14.000 ingediende werken worden er 250 geselecteerd. Of ik tot die selecte groep behoor weet ik morgen pas. Maar dit weekend ben ik wel door de eerste ronde geraakt. Als je weet dat er slechts een 300-tal werken per provincie werden weerhouden is dat toch niet slecht! Amper één kans op 10. Het schilderij in kwestie is dat met het varken erop, je kan het hier nog eens bekijken. Nochtans kreeg ik van de jury heel wat kritiek. Samengevat komt die er op neer dat mijn werk te anekdotisch is, dat ik me meer op het schilderkunstige aspect moet toeleggen. Een raad die ik zeker ga opvolgen. Ondertussen wordt mijn schilderij toch maar bekeken door de jury van de tweede ronde. Daarin zetelen voor Gent o.a. Philip Van Cauteren en Wim Delvoy. Die laatste heeft toch iets met varkens? Duimen maar!

Eigen werk 18

2008-03-23T12:04:00.008+01:00

Ik ben een beetje aan het worstelen met mijn laatste schilderij. De achtergrond is goed gelukt, maar het personage dat erop staat ben ik nu al voor de 4de keer aan het herdoen. De eerste versie was nog de beste, maar mijn leraar vond het toch niet vlot genoeg geschilderd. Dat heeft me aangezet om mijn schetsboek te heropenen en wat te oefenen. Het resultaat zie je hiernaast en ook hier. Ik heb gewoon de basiskleuren op mijn palet gedaan en ben zonder schets beginnen schilderen. De techniek is nat-in-nat. Het is erg leuk om doen, het geeft een erg materieel gevoel. Alleen als het beeld te complex is om los uit te hand te schilderen is de lol eraf, het komt er dus op aan om een doenbaar beeld te gebruiken. Wat vinden jullie ervan? Techniek: acryl op papier. Afmetingen: A3.

De beste kunstboekhandel

2008-03-12T15:18:00.000+01:00

De beste kunstboekhandel in België is natuurlijk de Copyright. Maar welke is de beste ter wereld? Het lijkt onwaarschijnlijk, maar de kunstboekhandel onder de kunstboekhandels ligt gewoon in Keulen. De zaak heet Walther König Buchhandlung. Twee verdiepen en muren tot vier meter hoog gevuld met de meest exquisiete kunstboeken (foto). Ik doe altijd volgende test: zoek een monografie gewijd aan een vertegenwoordiger van de Neue Leipziger Schule. Boeken over Neo Rauch vind je soms elders nog, maar een boek over Schnell of Baumgärtel of Weischer? Nergens anders, maar hier dus wel. En pas op, de Neue Leipziger Schule is geen louter Duitse maar een internationale stroming in de schilderkunst. Elke kunstboekhandel die zichzelf respecteert zou er een boek over in huis moeten hebben. Gelukkig heeft de zaak nogal wat filialen. Er zijn er een pak in Duitsland (o.a. in Berlijn), maar vooral van belang zijn de filialen in Londen. En dan meer bepaald de afdeling aan Charing Cross Road, het bijhuis in The Serpentine Gallery is wel heel bescheiden. Walther König geeft ook zelf kunstboeken uit en verzorgt nogal wat catalogusuitgaven, o.a. die van het Louisiana Museum in Denemarken. Wat ik er bij mijn bezoek een paar weken terug gekocht heb? Wel, uiteraard een boek van David Schnell. En één van de weinige boeken over Neo Rauch die ik nog niet in mijn bezit had, nl. de catalogus van een expo in Malaga van 2005. Een ander boek dat nog ontbreekt in mijn collectie heb ik maar daar gelaten, meer bepaald een boek met acht originele litho's van Neo Rauch. Ik heb zelfs niet durven vragen om het te mogen inkijken. Normaal voor een boek dat 12.000 Euro kost, denk ik. Gelukkig waren de litho's ook te zien op de expo van Neo Rauch in Brühl, dat moet voorlopig maar volstaan...

Gestolen tijd

2008-03-07T19:03:00.001+01:00

Onlangs stond ik op de academie toch wel voor een gesloten deur zeker. We hadden bericht gekregen dat we zaterdagmorgen op de Dag van het DKO in het centrum van Gent werden verwacht. Maar ik had daar niet aan vastgeknoopt dat de ateliers niet toegankelijk zouden zijn. Ik zag het mij wel een paar uur rooien zonder de hulp van mijn leraar, maar helaas. De DKO manifestatie begon te laat om nog op tijd terug in Brussel te zijn, dus moest ik een andere activiteit bedenken. In zo’n omstandigheden is er gelukkig altijd onze trouwe vriend het museum. Al vlug stond ik dus in het Museum voor Schone Kunsten, waar ik als academiestudent voor het symbolische bedrag van 1 euro en 20 cent werd toegelaten. Ik was al eens in het vernieuwde museum ter gelegenheid van de tentoonstelling British Vision die toen ongeveer de helft van het museum in beslag nam. Dit ten nadele van de vaste collectie, die nu terug over het ganse museum verspreid is. Ik had de vernieuwde zalen toen al danig op prijs gesteld, maar nu heb ik pas echt hoogte gekregen van het resultaat van de verbouwing. Het museum is terug wat het ooit was: een tempel ter verering van de Schone Kunsten. Dat was ten tijde van Jan Hoet wel even anders, in de halfronde ruimte waar nu terug de traditionele beeldhouwkunst gevierd wordt stond twintig jaar geleden een vliegtuig van Panamarenko en ergens anders in het museum zag ik ooit een beeld van Maurizio Cattelan dat de paus uitbeeldde die door een meteoor was getroffen. Het museum zag er toen al afgeleefd uit, Gent heeft lang moeten wachten op een plek die zijn collectie Schone Kunst waardig was. Alles ziet er nu echter pico bello uit. De dakvensters geven terug licht, de muren hebben passende kleurtjes, er zijn bewakingscamera’s en je voelt de klimaatcontrole aan je gezondheid vreten. Ook de buitenkant heeft terug het aanzicht van een tempel, vooral de mooi gerestaureerde friezen vallen op, alle vogelpoep is deskundig verwijderd. De vaste collectie komt beter tot zijn recht dan ooit. Het is een burgerlijke collectie, typisch voor het Gent van rond de eeuwwisseling denk ik. Er zijn wat impressionisten en symbolisten te zien (mooie werken van Emile Claus), er zijn toffe werken van James Ensor (onder andere een glazen kooi met een tekening van de Intocht van Christus in Brussel), heel veel Latemse school en expressionisme (mooie dingen van Gustaaf van de Woestijne) en zowaar een paar surrealisten (er hangt zelfs een Magritte). Maar er is ook oude kunst en die is niet te versmaden. Enorm veel barokwerk, onder andere een Rubens (Franciscus van Assisi ontvangt de stigmata), meerdere Anthony’s Van Dyck (bv. Jupiter en Antiope) en ook Jacob Jordaens. Mooie portretten van o.a. Frans Hals en Cornelis Vos. Uit de tijd van de Romantiek hing er een zeer mooi portret van Géricault (portret van een kleptomaan). Onderweg kwam ik ook nog een werk van Corot tegen, de favoriete landschapschilder van mijn leraar. Een collectie van wereldformaat zullen we maar zeggen zeker, op het gevaar af van voor chauvinist te worden uitgemaakt. In elk geval een collectie waaruit je veel kan leren over de kunstgeschiedenis, een terugkeer naar het museum als educatief walhalla. Bekijk in dat verband zeker ook de schitterende website. En wist je dat alle schilderijen, ja allemaal, virtueel te bezichtigen zijn op www.vlaamsekunstcollectie.be?

Expotip 3

2008-02-29T22:23:00.013+01:00

Tentoonstellingen die ik graag zou bezoeken:
> Jan Cox in het KMSK in Antwerpen, van 15/03/2008 tot 15/06/2008. Kleurige schilderijen met magisch realistische inslag over mythologische thema's. Uit de stal van de Zwarte Panter. Dode schilder maar levendig werk. Done!
> Matthias Weischer in het Gemeentemuseum in Den Haag (Nederland), van 12/1/2008 tot 13/4/2008. Een uitgelezen kans om deze vertegenwoordiger van de Neue Leipziger Schule aan het werk te zien! Done!
> Lucian Freud in het Gemeentemuseum in Den Haag (Nederland), van 16/2/2008 tot 8/6/2008. Als we dan toch in het Gemeentemuseum zijn... Fameuze naaktschilderijen: naakt wordt verf, verf wordt naakt. Done!
> "Like a Question March", werk van Paula Mueller in Tim Van Laere Gallery in Antwerpen, van 24/1/2008 tot 8/3/2008. Nieuw, nieuw, nieuw! Tekeningen met een zeker Kati Heck gehalte, maar toch weer helemaal anders.
> "Panorama", werk van Gerhard Richter in het CC in Strombeek, van 15/2/2008 tot 16/3/2008. Gerhard Richter in Strombeek? Hoe is dat mogelijk? Het gaat over een hoop edities en één schilderij, maar het lijkt me toch de moeite.
> "Blood Speed", werk van Dirk Skreber in de Staatliche Kunsthalle in Baden Baden (Duitsland), van 9/2/2008 tot 13/4/2008. Deze was ik bijna vergeten. Fantastische Duitse schilder. Weet van beelden van auto-ongelukken een plastisch avontuur te maken. Helaas in Baden Baden op ongeveer 500 km van hier.

Phantasialand bis

2008-02-24T15:59:00.004+01:00

Dit artikel is ook verschenen op Urbanmag.

In Brühl, vlakbij Keulen, ligt Phantasialand. Een soort Duitse Efteling, vermoed ik. Geen haar op mijn hoofd echter dat daar binnen wil gaan. Zeker niet als het alternatief het Phantasialand bij uitstek van de schilderkunst is. Daarmee bedoel ik de expo “Para” van Neo Rauch in het Max Ernst Museum in Brühl. Enige stop in Europa na het MOMA in New York. En de laatste tentoonstelling van Neo Rauch voor lange tijd. Want na een vijf jaar durende steile opgang van zijn carrière is de schilder aan herbronning toe. Die opgang begon met de toekenning van de Vincent prijs in 2002, bekroond met een expositie in het Bonnefanten Museum in Maastricht. Die eerste expo heb ik indertijd bezocht, sindsdien ben ik echter niet meer op een tentoonstelling van zijn werk geraakt. Hoe ironisch dus, dat ik hier in Brühl sta op wat voorlopig zijn laatste expositie zal zijn. Ik pink alvast een traan weg.

Wie nog nooit van Neo Rauch gehoord heeft moest verbannen worden naar Phantasialand. Voor alle zekerheid volgt hier een korte inleiding. Laten we de 48-jarige schilder maar tot het Surrealisme rekenen, dan zijn we daar al vanaf. Hij zou het niet graag horen, want hij keurt het strikte karakter van hun methodiek af. Maar zijn werken hebben ontegensprekelijk iets van dromen, toch de favoriete inspiratiebron van de doorsnee surrealist. In diverse interviews heeft hij het over zijn eigen dromen, onder andere over de enorme Duitse boerderij die er steeds weer in opduikt en die in nogal wat schilderijen een rol speelt. Verder wordt gewezen op de invloed van het Sociaal Realisme en van de Pop Art op zijn werk. De eerste verwijzing heeft eerder te maken met de afkomst van de schilder dan met de stijl van zijn werk. Neo Rauch komt namelijk uit Leipzig, een stad gelegen in de vroegere DDR. Schilders werden daar misschien wel opgeleid tot sociaal realisten, maar wat daarvan overblijft is vooral de degelijke schilderstraining. Reden voor de kunsthistorische associatie is natuurlijk dat in Rauch’s schilderijen nogal wat personages opduiken in werkpakken. De taken die deze “arbeiders” uitvoeren lijken compleet zinloos, al was het maar door het bizarre karakter van de gebezigde werktuigen. De arbeid wordt dan ook met weinig overtuiging gepleegd en de personages kijken meestal nogal afwezig. Genoeg elementen om Rauch te bombarderen tot de schilder van de falende utopische samenleving die de DDR was. De schilder heeft daar zelf geen probleem mee, maar benadrukt dat deze interpretatie slechts één van de vele mogelijkheden is. “One is served with what one brings oneself” zegt een critcus daarover. De associatie met Pop Art vind ik obscuur. Misschien zijn het de felle kleurschema’s of de aanwezigheid van typografische elementen. Dat laatste lijkt mij eerder een gevolg van de opleiding toegepaste grafiek die de schilder genoot. Het is trouwens ook een ideetje dat vooral surrealisten graag toepassen. Neo Rauch ligt er allemaal niet wakker van, hij geniet intussen wereldwijde erkenning. Zijn werken gaan bij de grootste veilinghuizen over de toonbank voor duizelingwekkende bedragen. In zijn zog is een ganse reeks andere schilders uit Leipzig bekend geworden, men spreekt in dat verband zelfs over de Neue Leipziger Schule.

De schilder werkt in een gigantisch atelier, deel van een oude katoenspinnerij. Hij is moeilijk uit Leipzig weg te krijgen, de omgeving is noodzakelijk voor zijn schilderijen. Met dat doel fietst hij ook elke dag 20 km heen en weer tussen zijn atelier en zijn woning. Onderweg ziet hij de boerderijen waarvan we al spraken, de bosrijke landschappen, de vervallen fabrieken, de socialistische woonbouwprojecten. Ze vormen het decor voor de taferelen op zijn schilderijen. Hij begint altijd met dit decor, hij heeft het nodig als podium voor zijn personages. Die personages zijn meestal klonen van hemzelf, soms in een duivelse versie met een sikje. Verder duikt regelmatig een vrouwelijke figuur op en zien we ook wel eens een dwerg figureren of een zogenaamd Hirt, een bizarre kruising tussen een eskimo en een pelsdier. De kostumering bestond aanvankelijk vooral uit werkpakken en voorbindschorten. Nu zijn nogal wat personages uitgedost in chique jachtkledij, met de typische pandjesjassen en beenkousen. Decor en personages vormen het materiaal voor vreemde composities die, zoals Neo Rauch zegt, “uit de vloer van zijn atelier” komen. Een voorontwerp of voorbereidende schetsen maakt hij immers niet, hij begint direct op het witte doek. De beelden komen wel niet in één keer, hij bouwt ze stap voor stap op. Hij speelt schaak met zichzelf, elke zet is een reactie op de vorige. Daarbij worden vooral schilderkundige criteria gevolgd, vorm, kleur en compositie gaan voor. Inhoud komt op de tweede plaats, “het is slechts een hobby” zegt hij. Een ideaal recept voor een surrealistisch en tegelijk esthetisch resultaat. Een hele prestatie, want de foutmarge is beperkt. Hij schildert de gebouwen, figuren, houdingen etc. quasi volledig uit het hoofd. Een grondige kennis van perspectief, schaduwwerking, anatomie en dergelijke is daarbij onontbeerlijk. Een aanpak die enkel is weggelegd voor grote schilders. We mogen hem gerust vergelijken met Francis Bacon, die een gelijkaardig vraag- en antwoordspel met het canvas speelde. Of met Rubens, die ook ganse taferelen kon opzetten gebaseerd op vooraf opgedane kennis. Niet voor niets wordt Neo Rauch door sommigen “Der Übermahler” genoemd.

Titel van de expo is “Para”, een aardigheidje van Rauch dat ons tot associaties moet brengen met woorden als paranormaal, parallel, paradox etc. Iets dat de directeur van het Max ernst Museum inspireerde tot volgende omschrijving van Rauch’s werk: “Paranormale Bildramen mit paralysierte Figuren in paradoxen Situationen”. Het woord “para” duikt ook op in verschillende schilderijen, het staat er soms letterlijk opgeschilderd. De expo start met het schilderij “Vater”, waarop een vader een kind in zijn armen houdt. Alleen lijkt de vaderfiguur verdacht veel op Rauch en ziet het kind eruit als een volwassene. Het is alsof de schilder als schepper één van zijn personages vasthoudt. Zijn handen zijn misvormde gummi handschoenen, veel vat lijkt de schilder niet op zijn personage te hebben. Een mooie illustratie bij Rauch’s werkmethode, misschien staat het werk daarom ook op de affiche. We krijgen op de expo uiteindelijk 19 schilderijen te zien, waarvan er 13 gemaakt zijn in 2007. Alleen al daarom verdient Rauch het predicaat van superschilder, wie nog kan zoveel meesterwerken maken in één jaar? Alleen al fysiek is dat een prestatie, werken van vijf vierkante meter zijn bij hem eerder norm dan uitzondering. Mijn favoriete schilderij op de tentoonstelling is zelfs 12 vierkante meter groot. Het heet “Die Fuge” (foto) en lijkt een stel brandweerlui uit te beelden dat een vulkaan probeert te blussen. Hun pogingen zijn gedoemd uit om te mislukken, de spuitgasten staan veel te ver van de berg en zijn bovendien verwikkeld in een komische worsteling met de brandweerslang. Het landschap wordt opengereten door een enorme scheur waarin een geketende man en een gedekte tafel dreigen weg te zakken. Boven een gebouw (de brandweerkazerne?) zweeft een dansend koppel waarvan de vrouw zich in twee splitst. Bizar? Vreemd genoeg heb je helemaal niet dat gevoel als je voor het werk staat. Je geeft vanzelf een esthetische interpretatie aan het tafereel en door de aandacht voor compositie, kleur en vorm lijkt die nog te kloppen ook. Een ervaring die ik dikwijls ook bij andere schilders heb. Als ik bijvoorbeeld naar een christelijk of mythologisch tafereel van Rubens kijk, weet ik dikwijls ook niet waar het over gaat en toch vind ik het schilderij “mooi”. Geen noodzaak tot vertelling dus, tenzij misschien onbewust.

Spijtig genoeg gaan we deze grote schilder dus een tijdje moeten missen. Opvallend op de expositie zijn enkele defensief klinkende citaten. Hij suggereert dat enkel een bepaalde soort mensen door zijn werken wordt aangetrokken. Hij gaat ook door op de kritiek dat de scènes op zijn schilderijen overbevolkt dreigen te geraken. Hij ziet daar zelf de voorbode in van een volgende stap in zijn oeuvre. Hij heeft het in dat verband over een dam waarachter zich alsmaar meer rommel verzamelt. Een dam die vroeg of laat zal overlopen. Ik ben erg benieuwd, maar toch ook een beetje angstig. Hope to see you again soon, Neo Rauch!

Een schilderij om mee te nemen

2008-02-08T14:59:00.000+01:00

Een galerij beginnen is geen kinderspel. Je moet niet alleen een paar goede kunstenaars kennen. Je moet ook een ruimte kopen of huren, de godganse dag in de galerij zitten wachten op klanten, vernissages organiseren met drankjes en hapjes, kopers met een goedgevulde beurs aantrekken etc. Een dure zaak, zeker in Brussel. Tenzij je natuurlijk het business model van een galerij radicaal herziet. Dat is nu net wat Nicolas Verbiest heeft gedaan. Zijn galerij heet Take Away en zijn werkwijze is als volgt: 1) open een galerij voor één dag, 2) organiseer tegelijk een fuif, 3) vraag geen commissie op de werken en 4) laat alles betalen door een sponsor.

Voordeel van een eendagsgalerij is dat je er je job niet voor moet opgeven. Verbiest werkt als decorateur voor de VRT, een droomjob zo zegt hij zelf. Voor de laatste editie van Take Away op 26 januari huurde hij voor één dag een ruimte in het IMAL. IMAL staat voor Interactive Media Art Laboratory en beschikt over mooie industriële ruimten langs het kanaal. Vorige edities vonden plaats in Verbiest zijn loft in Brussel, maar die was daarvoor te klein geworden. Om volk te lokken was er om 16u een vernissage en om 21u een dansfeest. De oudere edities waren in het achterhoofd van de Brusselse media blijven hangen zodat o.a. op FM Brussel nogal wat ruchtbaarheid aan het initiatief werd gegeven. Op de vernissage was er in elk geval veel volk, naar het feest zijn we helaas niet kunnen gaan. Het moet wel leuk geweest zijn om zo tussen de schilderijen te staan swingen. Hapjes en drankjes waren ruim voorhanden. Voor een drankje moest wel een bescheiden bedrag worden neergeteld. De prijs van de kunstwerken varieerde tussen 350 en 2.000 Euro. Voor het laagste bedrag had je al een fotoafdruk of zelfs een klein schilderij. Het maximumbedrag gold voor een schilderij van 1 meter breed op 1,5 meter hoog. Echt heel laag zijn die prijzen niet, maar ze liggen in elk geval een stuk onder die van een klassieke galerij. Het feit dat Verbiest geen commissieloon vraagt is daar niet vreemd aan. Normaal vangt een galerij 40 tot 50% van de verkoopprijs. Dat aandeel ligt in feite veel te hoog, toch als het gaat om nog onbekende kunstenaars. Het zorgt er alvast voor dat slechts weinig mensen zich een echt schilderij kunnen permitteren. Voor de kunstenaar is een hoge marge oké als daar een redelijke verkoop tegenover staat, maar welke galerij kan die garantie bieden? Bij Take Away moet je geen schrik hebben om verliefd te worden op een kunstwerk. Subtitel van de laatste editie was niet voor niets At First Sight. Liefde op het eerste zicht heeft dus wel een prijs, maar laat je niet berooid achter. Natuurlijk wil Verbiest er als organisator ook zelf zijn broek niet aan scheuren. Pernod werd bereid gevonden om als sponsor op te treden en vervult die taak nu al drie edities lang.

Maar met al dat gebabbel over business modellen en commissielonen en het aantrekken van sponsors zouden we vergeten waar het werkelijk om gaat. Over dus naar de vraag die intussen op ieders lippen brand: Hoe zit het met de kunst? Ik zal het u zeggen: die is bijlange niet slecht. Als ik mij even beperk tot de schilders dan onthoud ik vooral de werken van Sam Vanderveken en van Klaas Vanderlinden. Van Vanderveken kregen we o.a. een leuke ontmoeting te zien tussen het monster van Loch Ness en enkele grafisch bijgewerkte personages uit een schilderij van Caravaggio. Loch Ness dook ook in nog andere schilderijen op en ergens meende ik ook een figuur uit een werk van Brueghel te herkennen. Klaas Vanderlinden maakte indruk met bevreemdende nachtelijke scènes van wegenwerkers in fluovesten. Van zijn hand waren er ook mooie Dickensiaans aandoende portretjes te zien. Verder was er interessant fotografisch werk met een zeker Vanessa Beecroft gehalte van Celine Camps. Tijdens onze aanwezigheid was er ook een performance aan de gang. Twee personen leunden tegen elkaar met hun gezicht, weliswaar met een kussen ertussen. Na de vertoning lag het kussen, enigszins doordrenkt met zweet en speeksel, uitgestald in een glazen vitrine. In een zaaltje achteraf troffen we ook nog een koevorm bedekt met gras aan, die haar schaduw afwierp op een geprojecteerd weidelandschap. Vanderbiest kent echt wel iets van kunst. Je kan aan de werken zien dat hij op zijn vijftiende al zijn eerste schilderij kocht. Dan zit ik eigenlijk nog maar met één vraag: bij welke galerij was dat?

Expotip 2

2008-02-03T21:31:00.001+01:00

Tentoonstellingen die ik graag zou bezoeken:
> Walter Swennen in Aliceday in Brussel, tot 23/02/2008. In Kunsthart staat een interessant interview met deze schilder.
> "De magie van het geschilderde beeld" in De Zebrastraat in Gent, van 1/03/2008 tot 6/04/2008. Over de innovaties in het schilderswezen. Met o.a. Thomas Huyghe.
> "Dry and wet paintings" in de Crown Gallery in Brussel, tot 9/02/2008. Werk van enkele schilders die ik eigenlijk zou moeten kennen. Tordoir is bekend, Karin Hanssen en Maryam Najd ben ik al eens tegengekomen, maar Tina Gillen en Patrick Vandeneynde zijn mij totaal vreemd.
> Nic Andrews in het Museum Felix De Boeck in Drogenbos, tot 2/02/2008. Deze expo heb ik helaas gemist. Van een veelbelovende schilder, leerling van Fred Bervoets. Zie foto.
> "No man's land" in de Verbeke Foundation in Kemzeke, tot 4/05/2008. Hier wil ik al lang eens naar toe.
> "Het appèl van de kip" van Koen Vanmechelen in Museum Het Valkhof in Nijmegen (Nederland), tot 29/06/2008. Er stond een zeer boeiend interview met deze conceptuele kunstenaar in De Morgen. Met o.a. de volgende intrigerende uitspraak: "Om vrij te zijn moet je iets vangen".

Evaluatie academie

2008-01-26T21:31:00.000+01:00

Op de academie was het weer bibbertijd. Het was namelijk evaluatie, en de heren en dames docenten waren niet mals. Sommige schildercollega's kregen het heel zwaar te verduren. Over mijn werk waren ze gelukkig eensgezind positief. Het is leuk om zo te worden bewierookt, maar het schept wel hoge verwachtingen. In juni is er immers nog de eindevaluatie. "Let's keep up the good work" is dus het devies, je bent maar zo goed als je laatste schilderij! Ik had mijn werken in een mozaïek van vier gehangen, een presentatievorm die wel goed werkt. Binnenkort verhuis ik de schilderijen naar mijn werk, dit in het kader van het project "kunst werkt".

Eigen werk 17

2008-01-19T20:45:00.001+01:00

Mijn laatste schilderij zie je hiernaast. Het is gebaseerd op een foto van een man in een speelgoedvliegtuig, genomen op een parade in het stadje Cheyenne in Amerika (bedankt Trimidi!). Met een aangepaste achtergrond lijkt het wel of het vliegtuigje echt het luchtruim doorklieft (bedankt Photoshop!). Ik heb alweer geen titel, tenzij ik deze van de foto overneem: U.S. Rocket. Maar ik zou er liever één hebben die niets met het onderwerp te maken heeft. Wie heeft een idee? Het schilderij is qua opbouw een beetje afwijkend. Ik heb de onderlaag in een kleur geschilderd die ik heb verkregen door mijn verfrestjes samen te voegen. Het resultaat was niet grijs zoals verwacht, maar eerder een vies bruin. Om diepte te suggereren moest ik de achtergrond zo transparant mogelijk laten. Daarom was ik aangewezen op glacis om er toch wat kleur aan te geven. Maar daarmee heb helaas ik het bruin niet helemaal weg gekregen. Dat heb je als je de schilderstijl van je leraar wil imiteren! Techniek: Acryl op doek, afmetingen 90cm breed en 70cm hoog.

Voor al uw schilderwerken

2008-01-13T16:36:00.000+01:00

Dit artikel is ook verschenen op Urbanmag.

Rond de jaarwisseling heb je in de grote musea de typische tentoonstellingen om publiek te lokken. Zo ook in het KMSK in Brussel waar nog tot 27 januari "Rubens, een genie aan het werk" loopt. Volkstoeloop gegarandeerd natuurlijk. En dat voor een expositie die steunt op vier jaar wetenschappelijk onderzoek dat op dat moment al lang door de belastingbetaler is voorgeschoten. Mooi dubbel verdiend, al moet er natuurlijk ook geld opgehoest worden voor de vele bruiklenen. Maar laten we niet zeuren, zeker voor wie ook nog wat neertelt voor de uitstekende cataloog valt er heel wat te beleven. In feite is gans deze aanpak een perfecte illustratie van de mercantiele geest die Rubens zelf ooit aan de dag legde. En die het onderzoek waarvan sprake nu juist zo treffend aan het licht brengt.

Dat onderzoek had tot doel de vijftig of meer werken die het KMSK van Rubens bezit te onderzoeken op kunsthistorisch, kunsttheoretisch en schildertechnisch vlak. Aangevuld met evenveel bruiklenen illustreren de werken mooi de onderzoeksresultaten. Een eerste resultaat bevestigt een aanpak die in Rubens' tijd courant was, namelijk het hergebruik van bestaande beelden. Er was in die tijd geen internet, maar de boekdrukkunst en prentenkunst waren goed genoeg. Vooral de antieken vormden een bron van inspiratie, waarbij Rubens zichzelf alvast oplegde om het niet bij simpele nabootsing te houden (translatio en imitatio) maar het origineel ook te overtreffen (aemulatio). Ook achter de typische levendige stijl van Rubens zit een concept, nl. dat niet enkel het algemene (essentia) nodig is om bv. een menselijke figuur weer te geven maar ook het particuliere (accidentia). Rubens hergebruikte ook constant zijn eigen beeldmateriaal, in verschillende schilderijen zie je bv. dezelfde negerkoppen opduiken.

Een ander aspect van Rubens' werk is authenticiteit. We moeten er ons bij Rubens bij neerleggen dat niet alles van zijn hand is en dat we dat dikwijls zelfs niet kunnen achterhalen. Dat ligt in de kunst nog altijd heel moeilijk, wellicht juist omdat in onze tijd weinig dingen nog werkelijk origineel zijn en de Chinezen er lustig op los kopiëren. De onderzoekers hebben een inventaris gemaakt van wie er allemaal ooit onder Rubens gewerkt zou hebben (van leerling over gezel tot meester) en ze komen tot een lijst met 100 namen. De meest bekende is Van Dyck, die naderhand voor zichzelf is begonnen. Ook horizontale samenwerkingsverbanden waren schering en inslag, zo werkte Rubens regelmatig samen met Brueghel, die zijn werken vervolledigde o.a. met landschapselementen en dieren.

Zonder atelier zou Rubens er nooit in geslaagd zijn om een dergelijk omvangrijk oeuvre tot stand te brengen. Waarmee we niet alleen het aantal werken bedoelen, sommige werken zijn zo groot dat een normaal mens een half leven zou nodig hebben om er één van te schilderen. Typisch hiervoor zijn de altaarstukken. Zo een werk is al vlug 3 meter breed en 5 meter hoog, begin er maar eens alleen aan. Rubens deed dat zo: hij bedacht de compositie (inventio), waarvan hij een olieverfschets (modello) maakte. Die werd door helpers op doek nageschilderd waarna Rubens de belangrijkste figuren afwerkte en de rest terug overliet aan zijn medewerkers. Hij waakte wel over het eindresultaat en bracht soms nog retouches aan als het werk al in de kerk hing. De altaarstukken die op de expo worden getoond (een stuk of zeven) zijn allemaal eigendom van het KMSK, een bezit van onschatbare waarde. In de cataloog wordt uitgelegd wat de werken visueel en inhoudelijk zo sterk maakt. Dat is nl. het feit dat Rubens er van het gekozen thema altijd het meest actieve moment uitlicht, bv. bij "De tenhemelopneming van Maria" niet de aankomst van Maria in de hemel, maar het opstijgen zelf.

Rubens kreeg op een bepaald moment in zijn leven echt wel heel veel opdrachten. Hij moest de Carolos Borromeuskerk in Antwerpen met plafondschilderingen verluchten, kreeg een gelijkaardige opdracht voor de Banqueting Hall in het paleis Whitehall in Londen, stond in voor de vormgeving van de blijde intocht van het vorstenpaar Albrecht en Isabella, kreeg de verluchting van een paleis in Spanje op zijn boterham, hij had op een bepaald moment zelfs een reeks wandtapijten aan zijn been. Maar als creatief verantwoordelijke van zijn schilderbedrijf kweet hij zich even goed van zijn taak als manager. In de geschiedschrijving staan in ieder geval geen klachten te boek over laattijdige levering of zo. In die tijd beperkte Rubens zich uiteraard nog meer dan voordien tot het aanleveren van de modelli en tot het uitvoeren van de laatste retouches. Die modelli zijn in elk geval prachtig. Lekker los geschilderd, lekker Rubens.

Interessant is in welke mate Rubens' werk gekopieerd werd. Soms in eigen opdracht, kopieën gemaakt in eigen atlier. Het woord "principaal" werd gehanteerd i.p.v. "origineel" om aan te geven dat Rubens wel de uitvinder maar niet de uitvoerder was. Rubens stond reproductie d.m.v. grafiek toe, maar hield daar wel streng toezicht op en heeft er waarschijnlijk heel goed aan verdiend. Op de expo zijn ook kopies te zien die door anderen gemaakt zijn, zowel in Rubens' tijd als later en zowel uit winstbejag als uit bewondering. Plezant is dat er een kopie gemaakt door Delacroix hangt. Uit Delacroix' dagboek had ik al opgemaakt hoezeer hij Rubens bewonderde. Hij brengt zelfs verslag uit van een reis naar Antwerpen o.a. om Rubens' kruisafneming in de kathedraal te bekijken. In het KMSK krijgen we een kopie van Rubens' "De mirakelen van de heilige Benedictus" te zien. Zoek de zeven verschillen! Blijkt dat Delacroix erg dicht Rubens' resultaat benadert. Toch schilderde hij op een totaal andere manier, hij mengde de kleuren op het doek en niet op het palet. Prachtig!

Gelukkig schilderjaar!

2008-01-12T15:43:00.000+01:00

Het nieuwe kunstjaar is alweer begonnen. Ik wens iedereen een creatief 2008 met heel veel schilderijen! Ik heb er alvast eentje gemaakt voor het nieuwjaarsfeest op het werk. Bedoeling was dat we een collega een cadeautje gaven met aankoopwaarde onder 5 euro. Dus heb ik een doekje gekocht van 30 op 40 voor 4 euro 95 cent en er een portret van onze secretaresse op geschilderd. Ik heb haar met Photoshop eerst in een Victoriaanse outfit gestoken. Ze was uitermate tevreden, het schilderjaar kan al niet meer stuk!

Eigen werk 16

2007-12-24T15:54:00.000+01:00

Dit werk was al een paar weken klaar. Het varken is goed gelukt. De achtergrond was een uitdaging: hij moest de indruk van een bos of park wekken maar mocht toch niet te gedtailleerd zijn. De vleeskleur van de vrouw is aangebracht d.m.v. glacis. Titel: "Leg uw voeten niet op de zetel". Techniek: acryl op doek. Afmetingen: 70cm hoog en 90cm breed.

Reizen met verf

2007-12-16T16:34:00.000+01:00

Reisfoto’s vallen heel dikwijls tegen. Ken je dat fenomeen? Je staat in een prachtig landschap in Amerika en je neemt een foto. Achteraf blijkt dat die in de verste verte niet het gevoel opwekt dat je toen had. De oorzaak hiervan is deels zintuiglijk: het geluid valt weg, het is minder warm etc. Er is ook een puur visuele verklaring. De kadrering is niet panoramisch, het formaat is te klein, de kleuren zijn minder fel. Daaraan kan echter verholpen worden: een andere uitsnede, een vergroting etc. kunnen wonderen doen. Maar de belangrijkste reden volgens mij is tijd. We nemen de tijd niet om echt naar het landschap te kijken. Ook niet als we ter plaatse zijn trouwens, iets wat we denken op te lossen door vlug een foto te nemen. De remedie is niet makkelijk maar wel effectief: maak een schilderij van het landschap. Je kan dat ter plekke doen ‘en plein air’ of in je atelier waarbij je gebruik maakt van een foto. Al schilderend doorgrond je het perspectief, zie je de ware vormen van bergen en dalen, ontdek je warme en koude kleuren, onderscheid je donker en licht etc. Reizen met verf!

Deze tactiek is helaas niet voor iedereen weggelegd. Een kunstenaar die hem echter met succes toepast is Chris Vanbeveren. Na een woelige start met het Gentse kunstcollectief Kleenex, heeft hij bijna 10 jaar lang de wereld rondgereisd. Nu reist hij verder in zijn atelier, waarbij hij put uit de vele foto’s die hij op reis nam en uit zijn herinneringen. Het resultaat van de laatste drie jaar schilderen is momenteel te zien in galerij Arttrack in Gent. Titel van de expositie is heel toepasselijk “Earth Studies”. Opgelet: wie impressionistisch geborstelde olieverfjes verwacht blijft beter thuis. Wat je wel te zien krijgt zijn vlot geschilderde landschappen, in acrylverf en meestal in groot formaat. Wie in open lucht schildert is gebonden aan zijn directe omgeving. Je loopt nu eenmaal geen berg op met een doek van twee op drie meter. Als je in je atelier schildert kan dat allemaal wel. We zien dan ook landschappen die volgens mij nog niet dikwijls geschilderd zijn: een canyon in de Amerikaanse woestijn, een zicht op de heuvels van de Himalaya, rijstvelden bekeken van op grote hoogte in Thailand. Op geen enkel werk zijn er mensen te zien. Op de meer recente schilderijen wordt wel verwezen naar menselijke activiteit: we zien de impact op het landschap van oorlogen, toerisme, verstedelijking etc. Die werken zijn meestal veel kleiner, het is alsof de kunstenaar zijn afkeer voor deze verschijnselen uitdrukt via het formaat.

Chris heeft een kloeke schilderstijl, een stevige hand (hij was ooit bouwvakker van beroep). Geen romantiek, geen slappe impressies. Ook geen abstractie, hij kiest duidelijk voor realisme. Maar niet het soort realisme waarbij het onderwerp verzuipt in het detail. We zien forse pasteuze borstelstreken in de voorgrond, meer subtiele toetsen in de achtergrond. Het schilderij is niet dicht geschilderd, op veel plaatsen is het doek nog te zien. Dat heeft echter vooraf de juiste kleur gekregen, en helpt zo mee aan de opbouw van het totaalbeeld. De saturatie van de kleuren is afgestemd op het landschap. Is er een groot licht donker contrast, dan zijn de lichte delen fel van kleur. In andere gevallen zijn de overgangen subtieler en de lichte delen minder verzadigd. Het resultaat zijn stoere, maar tegelijk ook gevoelige schilderijen. Zoals de natuur zelf. En ook een beetje zoals Chris, voor wie hem persoonlijk kent.

De landschappen die enkel ongerepte natuur tot onderwerp hebben vond ik het meest indrukwekkend. Ze geven je het gevoel van leegte en ruimte dat je zou ervaren als je werkelijk in het landschap stond. Op de benedenverdieping van de galerij hingen er zo een paar. Het werk “Orange and blue labyrinth” bood een blik in een canyon van op de begane grond waarbij je de koelte van het schaduwgedeelte en de warmte van het door de zon verlichte deel bijna kan voelen; de verticaliteit van de kloof wordt versterkt door het grote formaat dat veel hoger is dan breed. Op de bovenverdieping hing het meest imposante werk “Eagle’s creek”, een blik op een gletsjermeer omgeven door besneeuwde toppen. Mooi om zien was hoe de bezoekers in een halve cirkel voor het doek gingen staan als om het gevoel dat ze werkelijk alleen in het landschap aanwezig waren nog te versterken. Een reeks kleinere landschappen hing een beetje verspreid in de galerij, heel mooi maar ik zou ze graag eens allemaal bij elkaar willen zien hangen zoals op de website.

Hoe staat de landschapschilder er eigenlijk voor in de hedendaagse kunst? En waar moeten we Chris dan situeren? Eerlijk gezegd ken ik niet zoveel actuele landschapschilders. David Hockney schiet me direct te binnen. Ook hij schildert natuurlandschappen in acryl en op groot formaat, zijn aanpak waarbij hij meerdere zichtpunten integreert levert wel een compleet ander resultaat op. Ik moet ook aan Gerhard Richter denken, aan zijn zeezichten en wolkenluchten en aan zijn meer recente halfstedelijke landschappen. Er zijn ook de schilders van imaginaire landschappen zoals David Schnell van de Neue Leipziger Schule. Verder speelt het landschap een belangrijke rol als achtergrond bij tal van actuele schilders, maar dat is een beetje vals spelen natuurlijk dus die tellen we niet mee. Op nationaal vlak schildert Michel Buylen nogal wat landschappen, in een pijnlijk realistische stijl. Robert Devriendt schildert landschapjes, maar die zijn niet bedoeld om op zichzelf te staan. Wie qua verfbehandeling nog in Chris’ buurt komt volgens mij is Jan De Vliegher, maar in zijn landschappen is de mens sterk aanwezig. Koen Van den Broek kan je mogelijk nog betitelen als landschapschilder, maar dan wel één die heel sterk abstraheert.

Hoe actueel zijn landschappen ook ogen, zelf situeert Chris zich ten opzichte van oude schilders. Hij verwijst meer bepaald naar de Hollandse meesters van de 17de eeuw, naar David Casper Friedrich en ook naar een zekere Corot. Deze laatste behoorde tot de school van Barbizon, die zich op het gedachtengoed van Constable baseerde. Er bestond zelfs een Amerikaanse tak van, die zich uiteraard door de spectaculaire landschappen van de Far West liet inspireren. Zij stonden een realistische in plaats van een romantische benadering van het landschap voor. Ze werden nog tot de neoklassieken gerekend en gingen de impressionisten vooraf, die weliswaar een revolutie in de landschapskunst teweeg brachten, maar uiteindelijk toch verzand zijn in een visueel soms ondragelijke meligheid. De impressionisten namen gewoon niet genoeg tijd om het landschap te doorgronden. Ze schilderden in open lucht en gingen zich uiteindelijk teveel haasten, het kon als het ware elk moment gaan regenen. Voor het soort landschappen dat Chris schildert is elke vorm van haast misplaatst, ze moeten juist een soort rustige onverzettelijkheid uitstralen. En dat is exact wat ze doen. En Chris reist ondertussen verder. En wij mogen mee.

De zappende schilder

2007-12-02T11:58:00.000+01:00

Dit artikel is ook verschenen op Urbanmag.

Meer dan ooit zijn we het beu om verteld te worden wat we in een kunstwerk moeten zien. Als een werk niet direct aanspreekt, is een beetje uitleg nog welkom. Maar van een schilderij dat zichzelf uitlegt, dat te anekdotisch is, moeten we niets hebben. Er moet een beetje mysterie zijn, we moeten er zelf een verhaal in kunnen zien. Ook in de film is deze trend waar te nemen. David Lynch bv. maakt films die uit niets anders dan los aaneengeschakelde scènes bestaan. Het is aan de kijker om er een betekenisvol geheel van te maken. Daarbij is niet één betekenis de juiste, alle betekenissen zijn evenwaardig.

Schilderijen zijn een nog efficiënter medium om dit effect te bereiken. Je kan de verschillende beelden die een schilderij samenstellen namelijk in één oogopslag zien. Bij films (en bijvoorbeeld ook bij literatuur) ben je overgeleverd aan een opgelegde sequentie. Je kan het einde van de film niet zien terwijl je naar het begin kijkt. Een zekere Koelesjov heeft aangetoond dat de volgorde van beelden zeer bepalend is voor de perceptie van het verhaal. Wat niet wegneemt dat ook schilderijen een leesrichting hebben. Bijvoorbeeld de diagonaal van linksboven naar rechtsonder die je onder andere in schilderijen van Rubens terugvindt.

Maar dat alles wist je als ware kunstliefhebber natuurlijk al lang. Ik had gewoon een inleiding nodig voor mijn verhaal over de schilder Robert Devriendt. Die stelde onlangs een aantal van zijn zogenaamde sequenties voor in galerij Baronian Francey in Brussel. Wie Devriendt nog kent van zijn dierenportretten kan al vermoeden dat het om kleine schilderijen gaat. Het gaat in dit geval om heel kleine schilderijen, amper 10 bij 12cm. Hij hangt ze in reeksen van 4 à 6. Door de kleine afmetingen zie je de ganse sequentie in één keer, alsof je in één keer een ganse film ziet. De inhoudelijke afstand tussen de beelden is echter veel groter, wat stimulerend op de verbeelding inwerkt.

Verspreid over de 7 sequenties komen wel steeds gelijkaardige beelden terug. Een sequentie bestaat typisch uit een landschap, een voet of een hand, een persoon gezien op de rug, een auto, een fragment van een dier. De beelden ogen zeer eigentijds, ze zouden bijeengezapt kunnen zijn bij het TV-kijken. Titel van de expo is "Heidegger's forest", verwijzend naar de filosoof die zijn werk schreef in een hut in het Zwarte Woud. Zelf moest ik, behalve aan David Lynch, ook aan de detectiveverhalen van Raymond Chandler denken. Chandler moderniseerde de format van de tot dan toe door Britse schrijvers gedomineerde detective, door het verhaal te herleiden tot een reeks van situaties waarbij de sfeer de overhand heeft op de inhoud. Een stijl die later werd opgepikt voor het vervaardigen van Amerikaanse misdaadfilms. Waarbij een flinterdun verhaal enkel fungeert als excuus om blonde filmdiva's, verlopen detectives en groteske maffiosi op te voeren.

Maar wat Devriendt ons presenteert is veel subtieler. Het gaat hier namelijk ook over schilderen. Over het sensueel aspect van schilderen, het feit dat de schilder wat hij weergeeft echt mooi vindt. In een interview in Kunsthart noemt hij schilderen een vorm van strelen. Het object wordt met de ogen afgetast om het op het doek te krijgen, het doek wordt gestreeld bij het aanbrengen van de verf. Hij verwijst in dat verband naar de Vlaamse Primitieven, schilders die ook bezeten waren door de weergave van mooie oppervlakken (bijvoorbeeld geborduurde stoffen). Devriendt zegt dat hij meeleeft met wat hij schildert, of het nu een persoon is of een ding. Op zijn doekjes zien we dan ook alleen maar mooie dingen: een sierlijke hand, bloemen in de knop, een traan op een wang, omgevallen bomen, de kop van een valk en, jawel, het koetswerk van een auto.

Dat brengt mij met mijn verhaal bij een boekje dat Devriendt ooit schreef. Het heeft de erg toepasselijke titel "Schilderen" en beschrijft de weemoedige zoektocht van de schilder naar de ultieme weergave van natuurlijke schoonheid. Het was de tijd dat Devriendt uitsluitend natuur of dode natuur schilderde. Er waren van zijn hand toen vooral schilderijtjes van opgezette dieren te zien. Hij zag er zelf een mooie metafoor voor het schilderen in. Bij een opgezet dier is het namelijk enkel nog de vacht die de illusie van een levend wezen in stand houdt. Ook een schilderij is slechts een dun vel waarop de schilder zijn beeld van de werkelijkheid projecteert. In het boekje (bemerk het verkleinwoord) geeft hij zeer plastische beschrijvingen van zijn atelier, van vissen, dode bomen, opgezette dieren, van schilderen in de vrije natuur. Leuk daarbij is dat hij objecten en sferen soms toeschrijft aan bekende schilders. Zo heeft hij het over een Rousseau-stemming, een Broodhaerts-plant, een De Chirico-fabrieksschouw. Hij raakt regelmatig hopeloos verstrikt in de beschrijving van wat hij ziet. Alles lijkt uiteen te vallen in een soort oersoep. Een mooiere analogie met verf als de materie waaruit schilderijen onstaan kon hij echt niet bedenken.

De expo in Baronian Francey is afgelopen, maar volgens Kunsthart mogen we binnenkort werk van Devriendt verwachten op twee andere tentoonstellingen. De eerste is een groepstentoonstelling in het SMAK onder de naam "Beyond the Picturesque". Die is echter uitgesteld tot april 2009 omwille van de expo over Paul McCarthy. De tweede is een overzichtstentoonstelling in het Marta in Duitstland, maar op de website van het museum daarover geen woord. The story continues!

Kunst in huis 3

2007-11-30T21:14:00.000+01:00

Na een ongelukkig intermezzo met een paar slecht gekozen werken hebben we weer een mooie vangst gedaan. Meer bepaald een letterlijk muurvullend stlleven van 1m70 breed op 1m20 hoog. Een prachtig werk van een zekere Anne E. Rosé, heeft iemand al van haar gehoord? Er staan 9 citroenen in een schaal op het doek. Dergelijke onderwerpen blijken haar specialiteit te zijn. Op haar website vind je ook afbeeldingen van stllevens met pruimen, appels, kersen, stekelbezen en dergelijke. De sensuele rijpe vormen van fruit, maar dan enorm uitvergroot. De eenvoud van voedsel. Op haar website zegt de artieste dat het eten na het schilderen komt. Je kan de honger bijna zien!

Expotip 1

2007-11-24T22:28:00.001+01:00

Tentoonstellingen die ik graag zou bezoeken:
> "Para", werk van Neo Rauch in het Max Ernst Museum in Brühl (Duitsland), 28/10/2007-30/3/2008. Rauch is mijn favoriete schilder. Ik zag ooit zijn eerste expo in het Bonnefantenmuseum in Maastricht. Dit is zijn laatste expo tot 2010, de schilder trekt zich een tijdje terug. Done!
> "Rubens, een genie aan het werk" in het KMSK in Brussel, 14/9/2007-27/1/2008. Die goeie ouwe Rubens, hoe deed hij het toch allemaal? Done!
> "Samson en Delila, Een Rubensschilderij keert terug" in het Rockox huis in Antwerpen, 16/11/2007-10/02/2008. Een bekend schilderij. Uitgeleend door de National Gallery om tijdelijk op zijn originele plaats terug te hangen. Die plaats is de open haard in de living van mijnheer Rockox. Done!
> "Earth studies", werk van Chris Vanbeveren in galerij Arttrack in Gent, 9/12/2007-3/2/2008. Werk van mijn schilderleraar! Done!
> "Heidegger's Forest", werk van Robert Devriendt in galerij Baronian Francey in Brussel, 26/10/2007-1/12/2007. Grote schilderijen op postzegelformaat. Done!
> Jan De Maesschalck in Galerij Zeno X in Antwerpen, 26/10/2007-1/12/2007. Illustrator bij De Morgen. Maakt ook vrij werk.
> "Alechinsky van A tot Y" in het KMSK in Brussel, 23/11/2007-30/3/2008. Onze eigen Cobra schilder, lieveling van Jessie.
> "Bert De Beul & works from the collection" in de Chinese Modern Art Foundation in Gent, 17/11/2007-13/1/2008. Bert De Beul stelt eigen werk tentoon en mocht ook een selectie maken uit de collectie van Frank Uytterhaegen.

Eigen werk 15

2007-11-18T19:43:00.000+01:00

Dit schilderij heet "Voor weekend en vrije tijd". De man heeft een pak aan om hem tegen de stress van het weekend en de terreur van de vrije tijd te beschermen. Het chalet in het groen staat symbool voor het weekend en de vrije tijd. En het feit dat het tafereel geschilderd is ook, want schilderen is toch de nummer één vrijetijdsbesteding? Het zou ook kunnen dat de man in het beschermingspak een aanslag met zenuwgas heeft gepleegd op de bewoners van het chalet. Wie wil voor mij nog een bedenkelijk verhaal bij dit schilderij bedenken? Ik ben benieuwd naar de reacties! Techniek: acryl op doek. Afmetingen: 70cm hoog, 90cm breed.

Vincent Van Gogh leeft!

2007-11-11T20:27:00.000+01:00

Vincent Van Gogh leeft en hij heet Sam Dillemans. Dat is toch mijn conclusie na het zien van de documentaire "Sam Dillemans, de waanzin van het detail". Oké, hij heeft zijn beide oren nog. En zijn schilderijen zien er niet helemaal hetzelfde uit. Maar je kan je geen beter vertegenwoordiger van Van Gogh's erfgoed indenken dan Dillemans. Net als van Gogh is hij verslaafd aan verf. Hij smeert die even dik uit als Van Gogh dat deed, bereikt dezelfde variatie in borstelstreken, weet op dezelfde manier de verf ten dienste te stellen van het onderwerp. De kleuren zijn wel donkerder, Dillemans woont dan ook niet in Zuid-Frankrijk maar in Borgerhout. Ook kiest hij andere onderwerpen, het landschap komt bij hem bijvoorbeeld niet aan bod. Momenteel maakt hij schilderijen over boksers, niet zo verwonderlijk omdat hij zelf bokst. Slecht voor de handen als je het mij vraagt. Heeft Dillemans dezelfde neiging tot zelfdestructie als Van Gogh? Om terug te komen op de onderwerpen waarover Dillemans schildert: hij heeft wel dezelfde fascinatie voor het (zelf)portret als Van Gogh. We zien in de uitzending een massa zelfportretten. Hij maakt er zelfs één live, erg interessant om zien.
En er zijn nog overeenkomsten met Van Gogh. Parallellen in levenswijze, die de programmamakers maar al te gretig etaleren. Hoe Dillemans enkel leeft voor het schilderen, hoe gepassioneerd hij erover kan praten. Hoe hij zich afzondert van de wereld, welke ascetische levensstijl hij handhaaft. Hoe hij blijft doorwroeten op een schilderij of onderwerp, werkelijk het onderste uit de kan wil halen. Zijn afkeer voor middelmatige schilders. Zijn bewondering voor grote meesters als Rubens wiens genie hij nederig erkent, maar wiens meesterschap hij niettemin nastreeft. Kortom: alle cliché's over het kunstenaarschap passeren de revue. Alle cliché's die met een sterk merk als Van Gogh doorgaans geassocieerd worden. Gemeenplaatsen die erg gesmaakt worden door mensen die de actuele schilderkunst niet van nabij volgen. Die niet weten dat de schilderkunst ondertussen een paar lichtjaren verder zit. Eigenlijk is Dillemans een neoconservatief schilder. Was het niet de curator van Documenta die zich afvroeg of de modernen (Picasso, Van Gogh etc.) niet de nieuwe antieken zijn?
Het succes van de documentaire bewijst dat het doorsnee publiek niet echt mee is en dat wellicht ook nooit zal zijn. En typisch voor TV reflecteert het de smaak van het publiek. De galerijhouder van Dillemans, Adriaan Van Raemdonck van de Zwarte Panter, mag zich in de handen wrijven. Een betere promotiefilm had hij zich niet kunnen wensen. Al jaren gokt hij op schilders die het romantische beeld van de getormenteerde kunstenaar uitdragen in hun werk en hun leven. Denken we maar aan Fred Bervoets, de schilder-dronkeman met het erg expressieve werk en bijpassend bohémien leven. Of Jan Cox, de schilder van Griekse mythologie die zijn eigen mythe versterkte door zelfmoord te plegen. Tegelijk met de documentaire komt van Dillemans ook een boek uit bij uitgeverij Ludion. Dillemans is gelanceerd! Als Dillemans even vooruitstrevend zou geweest zijn als Van Gogh in zijn tijd, zou dit succes hem zeker niet te beurt gevallen zijn. Of is iedereen vergeten dat Van Gogh zich in complete armoede uiteindelijk het leven benam?
In de documentaire hangt Sam Dillemans een erg negatief beeld op van de amateurkunstenaar. Het is ironisch genoeg tijdens een bokstraining dat hij zo naar de amateurkunsten uithaalt. Deels slaat hij wel raak natuurlijk. Het is werkelijk zo dat de lat in het avondonderwijs doorgaans veel te laag ligt. Dat er dikwijls zonder enige notie van de kunstgeschiedenis wordt gewerkt. Dat het voor velen om bezigheidstherapie gaat. Dat het maken van een expositie tegenwoordiger makkelijker is dan het maken van een goed schilderij. Maar, er worden recent echt wel inspanningen gedaan om het niveau op te drijven. Denken we alleen al aan de vele vormingsinitiatieven van Kunstwerkt, een vzw die zich richt op het begeleiden van de amateurkunstenaar. Er zijn wel degelijk niet-professionele kunstenaars die het schilderen heel ernstig opvatten. Zonder dat ze daar direct hun job voor opgeven of hun kinderen in de steek laten. Over een zee van tijd beschikken zoals Dillemans is trouwens geen garantie op goed werk. Er zijn nog andere format's voor een schildersleven dan dat van Van Gogh!

Puberale schilderijen

2007-11-03T11:49:00.000+01:00

Een surrealist die ik altijd wat verwaarloosd heb is Balthus. Tot vorige week was werk van hem te zien in het Ludwig museum in Keulen. Zelf beweerde hij helemaal geen surrealist te zijn. Toch wordt hij de Freud van de schilderkunst genoemd. Freud stelde dat ons verstand slechts een schaamlapje is voor het kindse en het primitieve in ons. Het is die stelling die de surrealisten hebben toegepast op de kunst. Ze beweerden dat het verstand echte kunst in de weg stond en deden er bij de productie van hun werk alles aan om het uit te schakelen. Bekende voorbeelden zijn de écriture automatique en het vrij associëren van beelden. Het resultaat zijn de droomachtige taferelen van Magritte, Dali, de Chirico etc.
Toch kan je niet ontkennen dat ook in Balthus’ schilderijen een dromerig sfeertje hangt. Ze zijn duidelijk niet het gevolg van een surrealistische methodiek, maar het resultaat is wel gelijkaardig. Dat komt wellicht omdat hij het domein van de puberteit aanroert, een toestand die inderdaad weinig met verstand te maken heeft. Het kinderlijke is nog altijd aanwezig, maar wordt aangevuld door opkomende sexuele verlangens. Ach, eigenlijk was Balthus gewoon geïnteresseerd in pubermeisjes. Hij portretteerde ze liefst half gekleed en in licht suggestieve poses. De onschuld is nog aanwezig, maar lang zal die niet meer standhouden. We zien meisjes met een ontblote borst, met een openvallende kamerjas, met opgetrokken benen in korte rok etc. Dat alles in burgerlijke interieurs en liefst in gezelschap van andere meisjes of kinderen.
In zijn tijd werd één en ander behoorlijk shockerend gevonden. En sinds Dutroux nu wellicht opnieuw. Tegelijk blijft het een onderwerp dat velen fascineert. Denken we maar aan de Japanse obsessie voor schoolmeisjes, die o.a. in Manga strips uitdrukking vindt. Wel grappig in dat verband is dat Balthus’ tweede vrouw een Japanse was, die bovendien 35 jaar jonger was dan hijzelf. En, zijn eerste vrouw was zo jong dat hij meer dan 10 jaar moest wachten om haar te trouwen. Ze had trouwens nog model voor hem gestaan en komt voor op verschillende van zijn schilderijen. Zelf zegde hij dat meisjes veel interessanter zijn dan vrouwen. Ze zijn nl. nog onvoltooid, het mysterie is nog aanwezig. Jaja, dat zal wel.
Ondanks de controverse die zijn schilderijen veroorzaakte, weigerde hij jarenlang elke uitleg. Hij vond schilderen een taal op zich en praten over een schilderij daarom onzinnig. En praten over de schilder nog meer. Over zijn leven is ondertussen echter heel wat bekend, en ook over zijn techniek en over de schilders die hij tot voorbeeld nam. Zijn levenswandel was redelijk buitengewoon. Over zijn Japanse vrouw hadden we het al, maar hij woonde ook in een gigantisch chalet in Zwitserland (vroeger een hotel) en liet zich op twijfelachtige gronden graaf noemen. Hij schilderde wel heel erg op zijn gemakske en produceerde amper één schilderij per jaar. Zijn royale levensstijl had hij zeker in het begin van zijn carrière eerder aan zijn rijke afkomst te danken.
Een schilder die hij erg bewonderde was Piero della Francesca, met wiens stijl de zijne inderdaad opvallende overeenkomsten vertoont. Idem voor het werk van Géricault en Courbet. Minder qua stijl maar eerder inhoudelijk zijn er overeenkomsten met Degas en Bonnard, ook ouwe snoepers die graag jonge meisjes afbeeldden. En uiteraard, hoe voorspelbaar toch, was hij een liefhebber van het werk van Lewis Carrol (Alice in Wonderland).
Balthus vond van zichzelf dat hij de schilderstiel goed beheerste, ondanks het feit dat hij nooit een formele schildersopleiding genoot. Hij had weinig goede woorden voor de schilderkunst van zijn tijd (vnl. abstracte kunst) en vond dat het schildersambacht teloor ging. Omgekeerd kon hij zelf op veel interesse van die verloren schilders rekenen. Picasso was bv. erg door zijn werk geboeid, iets dat misschien meer met de inhoud dan met de stijl te maken had.
Erg veel schilderijen kreeg ik in Keulen niet te zien, amper een zaal of vier. Maar het was wel de moeite. La Toilette de Cathy (zie foto) is heel tof en ook La Montagne, twee schilderijen waar ook zijn eerste vrouw op staat. Ook Les Beaux Jours vond ik erg goed. In een aparte zaal hingen er tekeningen en grafiek van zijn hand. Vooral de illustraties die hij maakte voor een uitgave van Wuthering Heights zijn mij daarvan bijgebleven. Wat opviel was dat iemand die zo zelfingenomen was over zijn ambachtelijke kwaliteiten, zijn schilderijen zo slordig afwerkte. Op sommige werken was het rooster nog duidelijk zichtbaar of waren correcties uitgevoerd in pastelkrijt of schemerde de onderlaag duidelijk door. Typisch is het gebruik van weinig gesatureerde kleuren, meestal op een paar groene of rode plekken na. Erg plezant bij hem vind ik de lichamelijke disproporties. Die zijn ook typisch voor het puberlijf, bv. een te groot hoofd of te lange benen.
Ik kon het niet laten om ook de vaste collectie in het Ludwig museum nog eens te samplen. Vooral de Richter-zaal kon mij weer erg bekoren. Er is Richter’s versie van het beroemde Nu Descendant un Escalier en zijn 4069 Farben. Maar, om echt van achterover te vallen zijn toch nog altijd de 48 portretten van filosofen, schrijvers, componisten etc. Voor het eerst viel mij op dat ze zodanig zijn opgehangen dat al die knappe koppen je recht aankijken als je in het midden staat. Werkelijk een intimiderende ervaring. Er was ook een mini-tentoonstelling over het glasraam dat Richter voor de Keulse dom ontwierp. Over dat raam later hopelijk meer. Want na mijn bezoek aan het Ludwig museum toog ik naar de kathedraal om het glasraam te gaan bewonderen, maar er was helaas een kerkdienst aan de gang. Buitenwippers hielden ongelovigen tegen en mijn pleidooi dat ik speciaal uit Brussel kwam maakte weinig indruk. Het argument dat ik vooral in de kunst geloof heb ik maar voor mezelf gehouden.

Eigen werk 14

2007-10-14T12:07:00.000+02:00

Het laatste schilderij dat ik heb gemaakt. Let op het hoofd dat lekker los geschilderd is. Dit in tegenstelling tot de boot en het landschap die er veel strakker opstaan. Dat was ook de bedoeling: er moest een contrast zijn tussen het wanhopige/kwade hoofd en de onverschillige omgeving. Een titel heb ik nog niet, iemand een idee? Misschien iets met Al Gore of de opwarming van het klimaat. Afmetingen: 90 op 70 cm. Techniek: acryl op linnen.

Amerika als kunstwerk

2007-10-06T18:27:00.000+02:00

Ja hoor, we zijn dit jaar ook op reis geweest. En de bestemming was niet van de minste: de Rocky Mountains. Ik weet het, er is nogal wat dat tegen Amerika pleit. Bush is een monster en dergelijke. Maar het blijft een fantastische reisbestemming. De natuur in de Far West is overweldigend mooi. Het ruimtegevoel is niet te overtreffen. Als je er geweest bent kan je niet anders dan besluiten dat we hier in België met veel te veel mensen veel te dicht op elkaar leven. Verzuring zoals bij ons kennen de Amerikanen dan ook niet, ze zijn allemaal even open en joviaal. Een beetje dom misschien, maar dat wordt ruim gecompenseerd door een ongebreidelde ondernemingszin en levenslust.

Enfin, we hebben daar drie weken in een grote Amerikaanse bak rondgetoerd. In essentie zijn we van Denver naar Seattle gereden, waarbij we om en nabij de 4000 km hebben afgelegd. Doelen van de reis waren in de eerste plaats de nationale parken in de Rockies. We hebben achtereenvolgens voor u bezocht: Rocky Mountain NP, Yellowstone NP (zo groot als Vlaanderen!), Grand Teton NP en Glacier NP. We hebben mooie ritten door de parken gedaan, prachtige wandelingen gemaakt, in primitieve blokhutjes verbleven en in romantische chalets gedineerd (bizon steak!). De wilde dieren hebben fantastisch meegewerkt want we hebben gezien: coyotes, elanden, bizons, pelikanen, berggeiten, 1 bruine beer...

Verder was het natuurlijk ook de bedoeling om cowboy's en indianen te zien. Het Wilde Westen weetjewel. Cowboy's waren er bij de vleet, althans de actuele versie ervan: nog steeds in jeans en met Stetson, maar uitgerust met een 4x4 met aanhangwagen voor paarden. We hebben een rodeo bijgewoond alwaar we mooie demonstraties kregen van het cowboyleven, te weten: het vangen van kalveren en stiertjes met de lasso, het berijden van onwillige stieren en paarden etc. Indrukwekkend. Het neerschieten van indianen behoort niet meer tot de activiteiten, afgaand op het beperkt aantal roodhuiden dat we zijn tegengekomen lijkt dat nu wel definitief achter de rug. Voor de rest ook massa's sporen van het pioniersleven: verlaten goudzoekerstadjes enzomeer.

En Kunst, hoor ik u vragen, was er dan geen Kunst? Nee, dat was er niet. Of toch niet veel: er was een cowby-schilder en er was het Seattle Art Museum. Die cowboy-schilder, ene Charles M. Russel, was wel echt de moeite. De man trok in zijn jonge jaren (op het einde van de 19de eeuw) naar Montana. Hij was gefascineerd door het Wilde Westen en wou cowboy worden. Tegelijk maakte hij schilderijen waarin hij de typische scènes en karakters van de Far West uitbeelde (de loneley cowboy, de trapper, de stoïcijnse indiaan, de buffeljacht etc.). Hij deed dat zo goed dat hij 10 jaar later full time artiest werd. En dat zonder enige kunstopleiding. "Nature is my teacher" was zijn uitleg. Zouden paarden weten hoe je een goed schilderij maakt? In het Seattle Art Museum hebben we nog mooie dingen gezien, maar niets om van achterover te vallen (De Chirico, Sargent, Murillo, Van Dyck, Richter, Close, Polke etc.).

Opvallend waren de vele referenties naar schilderen in Yellowstone. Dat park bevindt zich in een gigantische vulkaankrater. De grond zit dan ook vol gaten waaruit, al naargelang het geval, water opspuit (geyser) of water opborrelt (hot spring) of modder opborrelt (mudpot) of gas ontsnapt (fumarole). Blijkbaar roept dat bij diegenen die voor de overeenstemmende locaties een naam moesten bedenken associaties op met verf en borstels e.d. Vandaar namen als: Artists Paint Pot, Chromatic Pool, Paint Brush etc. Het landschap als kunstwerk als het ware. Een hele eer voor de schilderkunst in dit geval!

Meester Fred

2007-09-20T22:05:00.000+02:00

Dit artikel is ook verschenen op Urbanmag.

Onze eigen Nieuwe Wilde, Fred Bervoets, blijkt niet alleen een straffe schilder te zijn, maar ook een goede leraar. Hij zal wellicht al eens beschonken voor de klas gestaan hebben, maar hij heeft wel een ganse generatie goede schilders helpen baren. Ik spreek over schilders die het echt aan het maken zijn, te weten Vincent Geyskes, Cindy Wright, Tom Liekens, Kati Heck, Koen van den Broek etc. Hij zegt in Kunsthart dat hij op hen geen invloed heeft uitgeoefend, maar als je naar de film kijkt bij zijn laatste expo in het Muhka weet je wel beter. Sommige klassikale interventies lijken pure intimidatie als Fred (ik mag hem toch Fred noemen?) luid roepend meedeelt dat de betrokken student "een zondagschilder" is of dat hij "veel slechter moet schilderen" of stellig beweert "dat er iets ontbreekt". In de film getuigen de ex-studenten hoeveel ze aan Fred hebben gehad tijdens hun opleiding. Bovendien is de expo in het Muhka volledig door hen opgezet. Ze profileren de tentoonstelling als een hommage en presenteren daarom naast een mooi overzicht van Bervoets' werk ook zelf enkele werken. Sommigen gaan in hun eerbetoon zo ver om Fred's portret in hun schilderij te verwerken (Kati Heck) of om een echt portret te maken (Cindy Wright). Dat laatste is niet zo verwonderlijk: Fred heeft een erg artistieke kop. Een rode kop, waterige ogen en een pluizige baard maken van Wright's portret (zie foto) een werk dat niet zoveel verschilt van haar andere schilderijen, o.a. van rood vlees, de kop van Che Guevara etc. In het werk van Kati Heck zien we ergens Bervoets als standbeeld dat van zijn voetstuk valt. Dan toch een spoor van kritiek op de leraar?

Wie per se toch de invloed van de leraar in het werk van zijn studenten wil zien, moet volgens mij niet ver zoeken. Sommigen hebben het advies dat ze slechter moeten schilderen letterlijk opgevolgd, hoewel soms met schijnbare tegenzin. Kati Heck bv. geeft op haar schilderijen fantastisch gelukte demonstraties van fotorealistisch schilderen (iets wat Bervoets niet zou kunnen zegt hij zelf), maar doet dit slechts op een stuk van het canvas en werkt de rest af met mooie staaltjes van "bad painting", als waren ze door Bervoets zelf geschilderd. Behalve een getuigenis van Heck's kunnen, geven de werken aan waar het momenteel om lijkt te draaien in de hedendaagse schilderkunst, m.n. het spanningsveld tussen figuratie en abstractie. Je kan het ook uitleggen als pogingen om met de vele fotografische beelden die ons teisteren iets te doen dat de schilderkunst nog niet kent. Zelfs "den Tuymans" is met dat soort dingen bezig! Iemand naar wie Bervoets opkijkt, zegt hij in Kunsthart, maar waar hij niet meer verschillend van kan zijn.

Hoe ziet het werk van Bervoets er dan wel uit? We zien naïef aandoende platte composities, meestal wemelend van personen en objecten (horror vacui) die op een zeer expressieve manier geschilderd zijn. De meest voorkomende persoon is Bervoets zelf, nogal karikaturaal maar zeer treffend afgebeeld. Ook in diverse vermommingen: Fred als Rubens, Fred als vader, Fred als kerstboom, Fred als drinker... We zien veel huiselijke scènes, met al veel minder karikaturale afbeeldingen van vrouwen (meestal erg liefelijk en soms zeer realistisch geschilderd). Er is blijkbaar altijd enige spanning tussen Fred en zijn familie: we zien hem soms in duivelse doen. Mogelijk veroorzaakt door drankmisbruik, getuige de fles die dikwijls uit zijn jaszak puilt (Fred gaat graag op café). Hij haalt graag herinneringen op aan zijn legertijd, incl. militair materieel en allerlei Belgische symboliek. Ook de referenties naar een christelijke opvoeding zijn niet van de lucht. Zijn techniek lijkt mij uniek: hij maakt gigantische werken, samengesteld uit bijeengelegde en op elkaar aansluitende etsen. Hij heeft een drukker (zijn "derde hand" zegt hij in de film) die prachtig werk levert en de individuele bladen zodanig weet af te printen dat de indruk van een geheel toch niet verloren gaat. In de film zien we hoe Bervoets de afdruk daarna met verf te lijf gaat. Dat gebeurt zoals men zegt "op zeer plastische wijze". Kenmerkend echter, en dat is iets dat echt goed werkt, is dat het grootste deel van de ets onaangeroerd blijft. De kleurige verf, soms gewoon serieuze vlekken en spatten, steekt extra af tegen de neutrale kleur van de ets. Zoals Bervoets het treffend verwoordt in de film: "I shall do it on my way".

Een echte meester dus, die Bervoets. In alle betekenissen van het woord!

De keuken van AMVK

2007-09-16T22:07:00.000+02:00

Eigenlijk vind ik atelierbezoeken verschrikkelijk gênant. Je krijgt de bouwvallige ruimten te zien waarin het werk tot stand komt, de onbeschrijfelijke rommel die er nu eenmaal mee gepaard gaat. In dit geval konden we zelfs zien hoe de kunstenaar woonde, een deel van het atelier lag achter het huis. Met andere woorden: ik heb de keuken van Anne-Mie Van Kerckhoven gezien. Niet dat die zo banaal is, je kon er goed de hand van de kunstenares in zien. Maar het was geen chique keuken, zoveel is zeker.

Met andere woorden: een atelierbezoek haalt de kunstenaar een beetje van zijn voetstuk. Ik ken het werk van AMVK al heel lang en heb het altijd erg geapprecieerd. En dan krijgt de kunstenaar toch een beetje mythische proporties. Je begint onwillekeurig de artiest te vereenzelvigen met zijn werk. Je vergeet dat het ook maar gemaakt wordt door een mens van vlees en bloed. Ook AMVK moet wel eens naar het toilet.

Bovendien biedt een blik op haar atelier geen direct antwoord op de vragen die haar werk oproept. Integendeel, tegen dat je indrukken in vragen hebt omgezet is het bezoek alweer afgelopen. Maar ik moet het toegeven: de indrukken waren heel tof. We kregen een recent filmpje te zien op haar computer. In het tweede atelier waren er massa’s interessante tekeningen uitgestald. We kregen daar ook de recentste grote werken te zien (zie foto).

Gelukkig kan AMVK op een heel boeiende manier over haar werk praten. Ze zegt zelf dat ze dat ook heeft moeten leren. Uiteindelijk komt haar werk heel intuïtief tot stand, ze wist eerst zelf niet wat ze er van moest denken. Intussen weet ze dat sex en technologie twee obsessies zijn die ze in haar werk kwijt kan. Dat uit zich in het kwistig rondgestrooide vrouwelijk naakt (poserend in de meest kitscherige interieurs) en in het feit dat de beelden (eigen tekeningen, bestaande foto’s en zelfgemaakte filmpjes) genadeloze transformaties ondergaan op de computer.

Mooi is dat ze die obsessies terug weet te brengen tot twee grote stromingen in de kunst: de romantiek enerzijds (geassocieerd met figuratieve kunst) en het modernisme anderzijds (geassocieerd met abstracte kunst). Ze ziet er een strijd in tussen het hart en het verstand, een strijd die ze typisch vindt voor onze contreien zo op de grens van de Romaanse en de Germaanse cultuur. Het verklaart bovendien haar interesse in esoterie, ook zoiets dat balanceert op de lijn tussen religie en wetenschap.

Het was tijdens het bezoek een beetje pijnlijk om te moeten vernemen dat AMVK haar status in de hedendaagse kunst op 56-jarige leeftijd nog steeds niet heeft kunnen verzilveren. Internationaal lukt het momenteel nog het best, cfr de werkbezoeken aan Berlijn, Shangai etc. Of haar galerij (Zeno X) daar veel toe bijdraagt is onduidelijk. Sowieso hebben multimediakunstenaars het op dat vlak niet makkelijk. Ironisch in dat opzicht is dat zowat de eerste retrospectieve van haar in België (binnenkort in WIELS) focust op haar tekeningen. Bijkomend probleem is dat ze intussen lang niet meer de enige multimediakunstenaar is. Het feit dat ze op dat vlak een pionier was zorgt momenteel niet meer voor een meerwaarde.

Al bij al vond ik het een hele ervaring om deze grote dame van de Belgische hedendaagse kunst te mogen ontmoeten (bedankt Kunstwerkt). Ze maakt heel goed werk, maar het is gewoon ook een heel interessante en grappige verschijning. Een sterke vrouw quoi. Als afscheidsgeschenk, ook wellicht omdat nogal wat atelierbezoekers ter plekke een boek kochten, kregen we allemaal een prachtige kalender. Weliswaar van 2007, maar wat geeft dat als de afgebeelde werken eeuwigheidswaarde hebben?